সৌৰজগতত কিমানটা চন্দ্ৰ আছে? এটা নিৰ্দিষ্ট তাৰিখৰ হিচাপ

চমু উত্তৰটো নিৰ্ভৰ কৰে কেতিয়া হিচাপ কৰা হৈছিল আৰু কিহক নিশ্চিত উপগ্ৰহ বুলি ধৰা হৈছে তাৰ ওপৰত। এটা উপযোগী নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ছবি হৈছে ২০২৩ চনৰ তালিকাখন: ইয়াত আঠটা গ্ৰহক প্ৰদক্ষিণ কৰা 285টা জনাজাত প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহৰ হিচাপ কৰা হৈছিল। ইয়াৰে বেছিভাগেই পৃথিৱীৰ চন্দ্ৰৰ সৰু সংস্কৰণ নাছিল। সৰু, অনিয়মীয়া বস্তুৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বুধতকৈও ডাঙৰ জগতলৈকে এইবোৰৰ আকাৰ আৰু ৰূপ বেলেগ বেলেগ, লগতে ভূ-প্ৰকৃতি আৰু ইতিহাসো ভিন্ন। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে সৰু উপগ্ৰহ আৱিষ্কাৰ আৰু নিশ্চিত কৰি থকাৰ বাবে তাৰিখ উল্লেখ নকৰা মুঠ সংখ্যাই অতি সোনকালেই বিভ্ৰান্তিকৰ ৰূপ ল’ব পাৰে।

২০২৩ চনৰ হিচাপ, গ্ৰহ অনুসৰি

২০২৩ চনৰ সেই সময়ৰ তালিকাত বুধ আৰু শুক্ৰৰ কোনো জনাজাত উপগ্ৰহ নাছিল। পৃথিৱীৰ আছিল এটা, মংগলৰ দুটা, বৃহস্পতিৰ 95টা, শনিৰ 146টা, ইউৰেনাছৰ 27টা আৰু নেপচুনৰ 14টা। এই সংখ্যাবোৰ যোগ কৰিলে মুঠ 285 হয়। প্ৰায় সকলো উপগ্ৰহই বৃহৎ গ্ৰহকেইটাৰ: বৃহস্পতি, শনি, ইউৰেনাছ আৰু নেপচুনৰ মিলিতভাৱে 282টা জনাজাত উপগ্ৰহ আছিল, আনহাতে ভিতৰৰ চাৰিটা গ্ৰহৰ আছিল মুঠ তিনিটা।

এইবোৰ তালিকাভুক্ত সংখ্যাহে; প্ৰতিটো গ্ৰহৰ উপগ্ৰহৰ সংখ্যা স্থিৰ আৰু চূড়ান্ত বুলি কৰা দাবী নহয়। পৰ্যবেক্ষণত ম্লান বস্তু দেখা পালে, পৰৱৰ্তী অধ্যয়নে কক্ষপথ নিশ্চিত কৰিলে, অথবা কোনো বস্তুৰ শ্ৰেণী পুনৰ বিবেচনা কৰিলে হিচাপ সলনি হ’ব পাৰে। উপগ্ৰহক নিশ্চিত বুলি গণ্য কৰাৰ অন্তিম তাৰিখ বা মাপকাঠি বেলেগ হোৱাৰ বাবেও বিভিন্ন তালিকাৰ সংখ্যা বেলেগ হ’ব পাৰে। সেয়ে মুঠ সংখ্যাটোক “এই নিৰ্দিষ্ট তাৰিখৰ তালিকাত জনাজাত আৰু গণনা কৰা” বুলি বুজিলেহে ভাল; ইয়াক অস্তিত্বত থকা প্ৰতিটো উপগ্ৰহৰ সংখ্যা বুলি ধৰা উচিত নহয়।

এই অসমতাৰ এটা ভৌতিক ব্যাখ্যা আছে। বৃহৎ গ্ৰহবোৰ পৃথিৱীতকৈ বহু বেছি ভৰযুক্ত, সেয়ে সিহঁতে বহু বস্তু নিজৰ কক্ষপথত ধৰি ৰাখিব পাৰে; সিহঁতৰ বাহিৰৰ অঞ্চলবোৰতো সৰু উপগ্ৰহৰ গোট আছে। এইবোৰৰ বহুতৰে আকৃতি অনিয়মীয়া আৰু কক্ষপথ দূৰৱৰ্তী অথবা হেলনীয়া। উপগ্ৰহৰ সংখ্যা বেছি হ’লেই প্ৰতিটো উপগ্ৰহ পৃথিৱীৰ পৰা দেখা উজ্জ্বল, ঘূৰণীয়া চন্দ্ৰটোৰ সৈতে তুলনীয় হয় বুলি নুবুজায়।

বৃহত্তম উপগ্ৰহবোৰে আকাৰৰ ধাৰণা সলনি কৰে

বৃহত্তম উপগ্ৰহবোৰ নিজে একোখন জগত। বৃহস্পতিৰ গেনিমিড সৌৰজগতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপগ্ৰহ; ইয়াৰ ব্যাস প্ৰায় 5,268 কিলোমিটাৰ। ইয়াৰ ব্যাস বুধৰ ব্যাসতকৈও বেছি, যিটো প্ৰায় 4,879 কিলোমিটাৰ। এই তুলনাটো আচৰিত যেন লাগিব পাৰে, কাৰণ বুধ এটা গ্ৰহ আৰু গেনিমিড এটা উপগ্ৰহ; কিন্তু আকাৰৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল বস্তুটোৰ নিজা আকাৰ, ইয়াৰ নাম বা ই কিহক প্ৰদক্ষিণ কৰে সেয়া নহয়।

শনিৰ টাইটান ইয়াৰ ওচৰতে আছে, ইয়াৰ প্ৰস্থ প্ৰায় 5,150 কিলোমিটাৰ। ইয়াৰ ঘন বায়ুমণ্ডল আছে আৰু পৃষ্ঠত তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ হ্ৰদ আৰু সাগৰ আছে। গেনিমিড আৰু টাইটান দুয়োটাই পৃথিৱীৰ চন্দ্ৰতকৈ ডাঙৰ; পৃথিৱীৰ চন্দ্ৰৰ ব্যাস প্ৰায় 3,475 কিলোমিটাৰ। সেয়ে আকাৰৰ তালিকাত পৃথিৱীৰ চন্দ্ৰ শীৰ্ষ স্থানৰ ওচৰত নাই, যদিও ই আমাৰ নিশাৰ আকাশত প্ৰাধান্য বিস্তাৰ কৰে আৰু পঞ্জিকা, জোৱাৰ-ভাটা তথা মানৱ অনুসন্ধানক প্ৰভাৱিত কৰিছে।

কেৱল আকাৰেই সম্পূৰ্ণ কাহিনীটো নকয়। বৃহস্পতিৰ আইঅ’ পৃথিৱীৰ চন্দ্ৰতকৈ সৰু, কিন্তু ইয়াত অসাধাৰণভাৱে সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি আছে। ইউৰোপাও সৰু, কিন্তু ইয়াৰ বৰফাবৃত জগতৰ পৃষ্ঠ আৰু ভিতৰৰ গঠনৰ বাবে ই বৈজ্ঞানিক আগ্ৰহৰ এটা প্ৰধান বিষয়। গেনিমিডৰ নিজা চুম্বকক্ষেত্ৰ আছে। এই বৈপৰীত্যবোৰে দেখুৱায় যে “বৃহত্তম উপগ্ৰহ”ৰ তালিকা এটা উপযোগী আৰম্ভণিহে, বৈজ্ঞানিক গুৰুত্বৰ ক্ৰম নহয়। উপগ্ৰহ আৰু গ্ৰহবোৰ বৃহত্তৰ ব্যৱস্থাটোৰ ভিতৰত কেনেকৈ খাপ খায় তাৰ দৃশ্যগত ধাৰণা পাবলৈ, চাইটৰ সৌৰজগতৰ পাৰস্পৰিক মানচিত্ৰত গ্ৰহবোৰৰ বৰ্তমানৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।

বৃহস্পতি আৰু শনি: উপগ্ৰহেৰে ভৰা ব্যৱস্থা

বৃহস্পতিৰ চাৰিটা বৃহত্তম উপগ্ৰহ—আইঅ’, ইউৰোপা, গেনিমিড আৰু কেলিষ্টো—ক প্ৰায়ে গ্যালিলীয় উপগ্ৰহ বুলি একেলগে কোৱা হয়। 1610 চনত গ্যালিলিঅ’ গ্যালিলেই কৰা পৰ্যবেক্ষণৰ নামেৰে এই নাম দিয়া হৈছে। এইবোৰৰ নিজস্ব সুকীয়া পৰিচয় আছে: আইঅ’ৰ আগ্নেয়গিৰিময় পৃষ্ঠ, ইউৰোপাৰ বৰফ, গেনিমিডৰ বিশাল আকাৰ আৰু কেলিষ্টোৰ অগণন গহ্বৰে একেটা গ্ৰহীয় ব্যৱস্থাৰ চাৰিটা একেবাৰে পৃথক ইতিহাস দাঙি ধৰে। বৃহস্পতিৰ জনাজাত উপগ্ৰহৰ বৃহত্তৰ তালিকাখনত এইবোৰ মাত্ৰ কেইটামানহে।

২০২৩ চনৰ তালিকাত শনিৰ উপগ্ৰহৰ সংখ্যা আৰু বেছি আছিল, কিন্তু সংখ্যাগত অগ্ৰগতিৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ইয়াৰ সকলো উপগ্ৰহ ডাঙৰ। মুঠৰ এটা বৃহৎ অংশ সৰু উপগ্ৰহেৰে গঠিত; ইয়াৰ ভিতৰত বলয়ৰ সৈতে জড়িত বস্তু আৰু উপগ্ৰহৰ গোটো আছে। শনিৰ টাইটান নামৰ এটা উল্লেখযোগ্য জগত আছে, যাৰ ঘন বায়ুমণ্ডল আছে; লগতে এনচেলাডাছ নামৰ সৰু বৰফাবৃত উপগ্ৰহটোও আছে, যিটো দক্ষিণ মেৰু অঞ্চলৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা পদাৰ্থৰ বাবে জনাজাত। হিচাপত প্ৰতিটো নিশ্চিত উপগ্ৰহক এটা এণ্ট্ৰি হিচাপে ধৰা হয়; ইয়াৰ আকাৰ, সক্ৰিয়তা বা বৈজ্ঞানিক আগ্ৰহৰ কথা সেই সংখ্যাই নকয়।

দূৰৱৰ্তী উপগ্ৰহ আৰু পৃথিৱীৰ ওচৰৰ সংগী

ইউৰেনাছ আৰু নেপচুনে গ্ৰহীয় তালিকাত কেইবা ডজন উপগ্ৰহ যোগ কৰে; ইয়াৰ ভিতৰত কেইটামান ডাঙৰ আৰু বাকীবোৰ সৰু। নেপচুনৰ ট্ৰাইটন নেপচুনৰ ঘূৰ্ণনৰ বিপৰীত দিশত কক্ষপথত ঘূৰি থকাৰ বাবে উল্লেখযোগ্য। এই অস্বাভাৱিক কক্ষপথৰ বাবেই বিজ্ঞানীসকলে ভাবে যে ট্ৰাইটন হয়তো নেপচুনৰ সৈতে বৰ্তমানৰ কক্ষপথত গঠিত হোৱাৰ সলনি পিছত ধৰা পৰিছিল। ইউৰেনাছৰ প্ৰধান উপগ্ৰহবোৰ গেনিমিড আৰু টাইটানতকৈ বহু সৰু, কিন্তু ইয়াৰ ভিতৰত নানা ধৰণৰ বৰফাবৃত আৰু শিলাময় বস্তু আছে।

গ্ৰহ অনুসৰি কৰা হিচাপত পৃথিৱীৰ চন্দ্ৰৰ স্থান সৰু হ’লেও পৃথিৱীৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক অস্বাভাৱিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ। নিজা গ্ৰহৰ তুলনাত ই ডাঙৰ, আৰু খালী চকুৰে উজ্জ্বল, বিৱৰণযুক্ত বস্তু হিচাপে দেখা পোৱাকৈ ওচৰত। ইয়াৰ দশাৰ পৰিৱৰ্তন হয় কাৰণ সূৰ্যৰ পোহৰে চন্দ্ৰৰ পৃথিৱীমুখী অৰ্ধগোলকৰ বিভিন্ন অংশ আলোকিত কৰে। চন্দ্ৰৰ দশাৰ বিষয়ে নিৰ্দেশিকাখনে এই জ্যামিতি ব্যাখ্যা কৰে; চন্দ্ৰৰ দশাৰ পঞ্জিকাখনে মাহ অনুসৰি সঠিক দশাৰ সময় দিয়ে।

উপগ্ৰহৰ হিচাপে কি ক’ব পাৰে—আৰু কি নোৱাৰে

কোনো গ্ৰহৰ উপগ্ৰহৰ মুঠ সংখ্যা ইয়াৰ চৌপাশৰ বৰ্ণনাৰ সমানেই পৰ্যবেক্ষণ আৰু শ্ৰেণীবিভাজনৰো এটা সময়ৰ ছবি। সৰু, দূৰৱৰ্তী উপগ্ৰহ ডাঙৰ উপগ্ৰহতকৈ চিনাক্ত কৰাটো কঠিন, আৰু নতুনকৈ দেখা পোৱা বস্তু এটাৰ স্থিৰ কক্ষপথ নিশ্চিত কৰিবলৈ যথেষ্ট পৰ্যবেক্ষণৰ প্ৰয়োজন হয়। সেয়ে প্ৰচলিত হিচাপৰ এখন তালিকাত তাৰিখ উল্লেখ কৰা উচিত; আৰু নতুন তালিকাৰ সংখ্যা বেলেগ হ’লেও তাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে গ্ৰহীয় ব্যৱস্থাবোৰ হঠাতে সলনি হৈ গৈছে।

পৰ্যবেক্ষণৰ পৰিকল্পনাৰ বাবে উপগ্ৰহৰ মুঠ সংখ্যাতকৈ আপোনাৰ স্থানৰ পৰা চন্দ্ৰক চোৱাটো অধিক উপযোগী। ইয়াৰ দশা, উদয়ৰ সময় আৰু অৱস্থান তাৰিখ আৰু স্থানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, নিউয়ৰ্ক চিটিৰ চন্দ্ৰ ডেশ্বব’ৰ্ডত দশা আৰু আলোকিত অংশৰ লগতে চন্দ্ৰোদয়, চন্দ্ৰাস্ত, উচ্চতা, দিগংশ, দূৰত্ব আৰু স্থানীয় বতৰৰ সৈতে আকাশৰ দৃশ্য দিয়া হয়। সৌৰজগতৰ তালিকাখনে এটা নিৰ্দিষ্ট তালিকাত কিমানটা উপগ্ৰহ গণনা কৰা হৈছিল তাৰ উত্তৰ দিয়ে। ওপৰলৈ চাইলে আন এটা কাহিনী দেখা যায়: আজি নিশা আপোনাৰ দিগন্তৰ ওপৰত কোনটো উপগ্ৰহ আছে।