Un’eclissi lunare ùn hè micca sempre un spettaculu uguale. Calchì volta a Luna s’oscura appena; calchì volta una curva scura pare muzzicà a so faccia; è calchì volta tuttu u discu lunare diventa rossu scuru. A differenza dipende da cumu a Luna attraversa l’ombra di a Terra. I trè nomi — penumbrale, parziale è tutale — discrivenu quantu di a Luna entre in a parte più scura di quell’ombra, chjamata umbra. Capisce a geometria aiuta à ricunnosce ciò chì accade, soprattuttu quandu u cambiamentu hè sottile. Per e date di l’eclissi, l’ore di cuntattu, e durate è a visibilità secondu u locu, aduprate u catalogu in diretta di l’eclissi lunari.
A Terra prughjetta dui tipi d’ombra
U Sole hè una fonte di luce estesa, micca un puntu. A Terra prughjetta dunque una regione centrale induve a luce diretta di u Sole hè bluccata, è una regione esterna induve solu una parte di u Sole hè piatta. L’ombra centrale hè l’umbra; quella esterna, più sfumata, hè a penumbra. U cunfine dipende da a geometria: in a penumbra, un osservatore nantu à a Luna viderebbe sempre una parte di u Sole, mentre chì in l’umbra a Terra coprirebbe u Sole cumpletamente.
Un’eclissi lunare pò accade solu durante a luna piena, quandu a Terra si trova trà u Sole è a Luna. Ma a maiò parte di e lune piene passanu sopra o sottu à l’ombra di a Terra, perchè l’orbita di a Luna hè inclinata di 5.14 gradi rispettu à l’eclittica, u pianu di l’orbita di a Terra intornu à u Sole. Un’eclissi si produce quandu a luna piena accade vicinu à l’intersezzione di sti piani orbitali. A guida à e fasi di a Luna spiega perchè a fase di a Luna dipende da a so pusizione rispettu à u Sole è à a Terra; u tipu d’eclissi dipende tandu da u percorsu ch’ella face à traversu l’ombra di a Terra.
Penumbrale: un oscuramentu largu è discretu
Durante un’eclissi penumbrale, a Luna passa per a penumbra di a Terra, ma ùn entre micca in l’umbra. Nisun cunfine scuru è nettu attraversa u discu lunare. Invece, una parte o tutta a Luna riceve un pocu menu di luce diretta di u Sole è pò parè appena adumbrata, spessu da u latu più vicinu à l’umbra. L’effettu hè faciule da ùn rimarcà, soprattuttu à u principiu o à a fine di l’evenimentu, quandu solu una piccula parte di a Luna hè in a penumbra.
Hè per quessa chì un’eclissi penumbrale pò esse un allineamentu reale è misurabile senza parè spettaculare à l’ochju nudu. Pò esse più evidente in una fotografia chè à un sguardu rapidu, ma l’esposizione automatica di una camera pò cumpensà l’oscuramentu è rende più difficiule u paragone trà e fiure. S’è vo fate fotografie, mantenite invariati l’inquadramentu è i paràmetri d’esposizione, è paragunateli cù una foto fatta prima o dopu à l’eclissi. Un’eclissi penumbrale ùn hè micca a Luna chì passa daretu à una nuvola o chì cambia a so propria luminosità; hè una riduzzione graduale di a luce solare, causata da u fattu chì a Terra piatta in parte u Sole à a Luna.
Per esempiu, l’eclissi penumbrale di u 20 February 2027 hè indicata cù una durata penumbrale di 241 minuti. Questu intervallu longu ùn significa micca chì a Luna parerà evidentemente scura per quattru ore: l’oscuramentu cambia à pocu à pocu, è hè più prubabile di rimarcà a parte più prufonda di a penumbra chè u so debule bordu esternu. U calendariu di February 2027 in diretta dà l’ore esatte di e fasi lunari di quellu mese, mentre chì u catalogu d’eclissi furnisce i ditagli di l’evenimentu.
Parziale: una curva scura avanza à traversu a Luna
Un’eclissi lunare parziale accade quandu una parte di a Luna entre in l’umbra mentre u restu ferma fora d’ella. U segnu visuale u più chjaru hè una regione curva è ben più scura chì cresce à traversu a faccia lunare. U bordu di l’umbra hè curvu perchè a Terra hè tonda; l’eclissi lunari anu aiutatu l’osservatori à ricunnosce sta forma assai prima chì e navicelle spaziali pudessinu fotografà a Terra da u spaziu.
L’ombra ùn hè micca un ogettu solidu appughjatu annantu à a Luna, è u so bordu ùn hè micca perfettamente nettu. A luce solare chì passa per l’atmosfera terrestre addulcisce u cunfine. Eppuru, u cuntrastu trà a parte luminosa fora di l’umbra è a parte più debule à l’internu hè di solitu assai più rimarcabile chè l’oscuramentu d’un’eclissi penumbrale. A Luna ùn sparisce micca durante un’eclissi parziale, è a parte chì ferma fora di l’umbra hè sempre illuminata da a luce diretta di u Sole.
Quantu di a Luna hè cupertu dipende da u percorsu di l’eclissi. Un passaghju pocu prufondu in l’umbra lascia solu una piccula tacca scura; un passaghju più prufondu pò copre a maiò parte di u discu senza cuprì lu tuttu. A classificazione riguarda a pusizione di a Luna in l’ombra, micca a pussibilità per un osservatore di vede l’evenimentu. L’orizonte lucale, a luce di u ghjornu, u tempu è a pusizione di a Luna in celu influenzanu tutti a visibilità. Un pannellu urbanu cum’è a pagina di a Luna di Londra mostra l’ora lucale di u levà è di u tramontu di a Luna, l’altitudine, l’azimut è u tempu, infurmazione utile per pianificà l’osservazione generale di u celu.
Tutale: a Luna entre cumpletamente in l’umbra
Durante un’eclissi lunare tutale, tuttu u discu lunare passa à l’internu di l’umbra di a Terra. A Luna ferma visibile perchè l’atmosfera terrestre devia una parte di a luce solare versu l’ombra. Mentre sta luce attraversa l’atmosfera, e lunghezze d’onda turchine, più corte, sò sparse più intensamente chè quelle rosse. A luce chì ghjunghje infine à a Luna hè dunque spessu rossa o arancina, è a superficia lunare a riflette versu l’osservatori terrestri.
L’espressione pupulare «luna di sangue» si riferisce à stu pussibule aspettu rossicciu, micca à una categuria d’eclissi distinta o à una tonalità garantita. Un’eclissi tutale pò parè ramata, rossu mattone, brunu scuru o assai scura. U culore è a luminosità dipendenu in parte da a quantità di luce solare chì filtra per l’atmosfera terrestre; a bruma, e nuvole è e particelle in l’atmosfera ponu influenzà a luce chì riesce à passà. Un’eclissi tutale ùn significa micca chì a Luna sparisce, benchì possa diventà difficiule à vede s’è l’ombra hè particularmente scura o u celu hè luminosu.
A tutalità hè l’intervallu durante u quale tutta a Luna si trova in l’umbra. Nanzu è dopu à stu mumentu, un’eclissi tutale include fasi parziali mentre u discu lunare entre è esce da l’ombra più scura. Cum’è esempiu cù una data precisa, l’eclissi lunare tutale di u 31 December 2028 hè indicata cù 71.3 minuti di tutalità. A sequenza sana di l’eclissi dura più chè quellu intervallu centrale, dunque l’osservatori chì ponu vede solu una parte di l’evenimentu ponu quantunque assiste à una fase parziale.
Chì osservà mentre guardate
Un’eclissi lunare si pò osservà senza periculu à ochju nudu; à differenza d’un’eclissi sulare, ùn richiede filtri di prutezzione. Un binoculu pò aiutà à esaminà megliu l’ombra chì cambia, ma ùn hè micca indispensabile. Truvate un locu da induve a Luna si vede bè è verificate s’ella serà sopra à u vostru orizonte lucale durante l’evenimentu. U catalogu d’eclissi furnisce infurmazione nantu à a visibilità secondu u locu, è u calendariu di e fasi lunari pò aiutà à verificà l’ore di e fasi per un mese sceltu.
Durante un’eclissi penumbrale, cercate un oscuramentu graduale è irregulare invece d’aspittà un cunfine nettu. Durante un’eclissi parziale, seguitate u bordu curvu di l’umbra chì si move à traversu u discu. Durante a tutalità, lasciate chì i vostri ochji s’abituinu è rimarcate chì a Luna pò cunservà culore è ditagli invece di diventà uniformemente nera. Ste differenze si capiscenu megliu osservendu a sequenza sana, invece di dà solu un sguardu à u celu: hè a prugressione lenta di l’ombra chì palesa s’è l’eclissi hè penumbrale, parziale o tutale.