Vede a Luna in un celu turchinu di ghjornu pò parè una cuntradizzione: u Sole hè altu, allora perchè si vede ancu a Luna? A risposta hè chì a Luna ùn hà micca bisognu di a bughjura per brillà. Riflette a luce solare, è pò esse sopra à u vostru orizonte à tempu à u Sole. Ch'è vo a rimarchiate dipende da a pusizione di a Luna, a so fase, a limpidezza di u celu è u cuntrastu trà a superficia luminosa di a Luna è u celu intornu.
L'indiziu u più utile hè l'angulu trà a Luna è u Sole. Stu angulu cambia durante u mese lunare, mudificendu à tempu l'aspettu di a Luna è u mumentu di a ghjurnata induve hè ben piazzata per esse vista. Una volta capita a geometria, una Luna di ghjornu ùn hè più una surpresa, ma qualcosa chì pudete circà apposta.
A Luna hè abbastanza luminosa da spiccà si
A Luna ùn hè micca una surghjente di luce cum'è u Sole. A luce solare illumina a so superficia rocciosa, è una parte di quella luce si riflette versu a Terra. À listessu tempu, u celu di ghjornu pare luminosu perchè e molecule d'aria sparghjenu a luce solare in parechje direzzioni. Sta luce sparghjuta forma u fondu nantu à u quale vedite a Luna.
Una paragona utile hè quella d'un ogettu chjaru contr'à un muru luminosu: pò esse sempre faciule à vede s'ellu hè abbastanza luminosu è hà un contornu nettu. U grande discu apparente di a Luna è a so superficia illuminata furniscenu spessu stu cuntrastu, in particulare quandu l'aria hè limpida è a Luna hè alta sopra à l'orizonte. A foschia, e nuvole fine è l'abbagliu ponu riduce u cuntrastu, mentre chì una Luna bassa pò esse vista à traversu un stratu d'atmosfera più spessu.
A fase conta, ma ùn hè micca l'unicu fattore. Una falce fina hà una parte illuminata più chjuca chè una Luna gibbosa, dunque pò esse più difficiule à distingue in u celu di ghjornu. Ancu una fase luminosa pò esse difficiule à vede s'ella hè vicina à l'orizonte o s'ella si perde in e nuvole. À l'incontru, una meza Luna pò esse ben visibile di ghjornu quand'ella hè alta in un celu limpido.
A fase hè un angulu trà a Luna è u Sole
E fasi ùn sò micca causate da l'ombra di a Terra. Sò u risultatu di u fattu chì a Luna orbita intornu à a Terra mentre u Sole ne illumina una mità. Da a Terra, vedemu quantità diverse di quella mità illuminata. A Luna nova si trova guasi in a listessa direzzione chè u Sole, mentre chì a Luna piena hè guasi in a direzzione opposta. À u primu è à l'ultimu quartu, a Luna è u Sole parenu à circa 90 degrees l'una da l'altru in u celu, è vedemu un discu illuminatu à metà.
St'angulu leia a fase à a visibilità di ghjornu. Quand'è a Luna hè una falce o hè gibbosa, ùn hè micca esattamente opposta à u Sole, dunque pò esse sopra à l'orizonte durante certe ore di ghjornu. À u primu quartu, a Luna hè à livante di u Sole in u celu; hè di regula un bonu scopu per u dopu meziornu è ferma visibile sin'à a sera. À l'ultimu quartu, hè à punente di u Sole è apparisce spessu a mane. U periodu esattu d'osservazione dipende da a data è da u vostru locu.
U ciculu cumpletu da una Luna nova à a prossima dura 29.53059 ghjorni. Durante stu ciculu, a pusizione di a Luna cambia senza piantà, dunque a fase hè un'indicazione di u so raportu cù u Sole, micca una garanzia ch'ella serà visibile à un mumentu datu. Per una spiegazione più cumpleta di e forme illuminate chì cambianu, vede cumu funzionanu e fasi lunare.
U primu è l'ultimu quartu sò boni mumenti per osservà
Per una prima ricerca di ghjornu, pruvate i ghjorni vicinu à u primu o à l'ultimu quartu. Una Luna illuminata à metà hà una forma larga è netta, è a so distanza angulare da u Sole a rende più faciule à truvà chè una falce assai fina. U primu quartu hè di regula favurevule à l'osservazione u dopu meziornu è à u principiu di a sera; l'ultimu quartu, a mane è à a fine di a mane. Sò tendenze, micca appuntamenti à un'ora fissa: l'orizonte lucale, a stagione è a pusizione di a Luna influenzanu tutti u mumentu induve a Luna hè sopra à a linea di l'orizonte.
E fasi gibbose ponu anch'elle esse boni scopi di ghjornu. Una Luna gibbosa crescente hè spessu prisente in u celu di dopu meziornu, mentre chì una Luna gibbosa calante pò esse visibile a mane. U discu più illuminatu pò esse più faciule à ricunnosce, ancu s'è a so luminosità ùn garantisce micca ch'ella sia visibile à traversu a foschia o e nuvole. Fighjà in direzzione opposta à quella di u Sole è scrutà una parte limpida di u celu pò aiutà à truvà la.
E falce sò più difficiule à osservà. Una falce crescente hè vicina à u Sole in u celu di sera, è una falce calante hè vicina à ellu a mane. A curva fina illuminata pò esse impressiunante, ma a so piccula parte illuminata è a vicinanza à l'abbagliu solare rendenu l'osservazione menu faciule. Ùn fighjate mai u Sole cù i binoculi o un telescopiu, è fate particularmente attenzione quandu circate una falce vicinu à ellu.
Perchè a Luna piena apparisce raramente à meziornu
À a Luna piena, a Luna hè opposta à u Sole in u celu. Sta cunfigurazione a mantene sopra à l'orizonte per una grande parte di a notte: si leva versu u tramontu è si cala versu l'alba. Pò esse visibile di ghjornu vicinu à sti mumenti, ma di regula hè sottu à l'orizonte versu meziornu. Dunque, l'aspettu luminosu di a Luna piena ùn significa micca ch'ella serà prisente in un celu illuminatu da u Sole u dopu meziornu.
À a Luna nova, a geometria hè inversa: a Luna hè vicina à a direzzione di u Sole è a so faccia visibile hè guasi tutta scura da u nostru puntu di vista. Di regula si perde in l'abbagliu solare, ancu s'ella pò esse sopra à l'orizonte durante u ghjornu. Una falce assai fina pocu dopu o pocu prima di a Luna nova pò qualchì volta esse vista vicinu à u tramontu o à l'alba, ma hè un'osservazione difficiule. U periculu vene da a vicinanza di u Sole, micca solu da a luce di u ghjornu.
Hè per quessa chì dì «a Luna hè fora di ghjornu» ùn si riferisce micca à una sola fase particulare. Parechje fasi ponu sparte u celu cù u Sole. A fase vi dice quantu hè illuminata a faccia visibile; a distanza angulare vi dice quantu luntanu da u Sole circà; è u vostru orizonte lucale determina s'è a Luna hè sopra à l'orizonte o micca.
Aduprate u vostru locu per pianificà una ricerca di ghjornu
Una ricerca pratica principia cù un'ora è una direzzione, micca cù una supposizione. I strumenti lunari per cità permettenu di sceglie un locu è di verificà a fase è l'illuminazione attuale di a Luna, l'ore di levata è di tramontu, l'altitudine è l'azimut, a distanza, è a vista di u celu cù e cundizioni meteorologiche lucale. Per l'osservazione di ghjornu, l'altitudine hè particularmente utile: una Luna più alta in u celu hè spessu più faciule à distingue da a foschia vicinu à l'orizonte. L'azimut indica a so direzzione nantu à a bussula è vi aiuta à circà in a parte ghjusta di u celu senza spazzà versu u Sole.
Per pianificà un'osservazione, sceglite un dopu meziornu limpido vicinu à u primu quartu. Verificate nantu à u strumentu lucale s'è a Luna hè sopra à l'orizonte è induve si truverà in u celu, dopu circate u so discu illuminatu à metà in una parte turchina, luntanu da u Sole. S'è ùn a truvate subitu, pruvate torna quand'ella serà più alta o quandu e nuvole è a foschia si seranu spiazzate. Per un'altra fase, aduprate u calendariu di e fasi lunare per truvà e date di u primu è di l'ultimu quartu, dopu verificate e cundizioni lucale à l'ora d'osservazione.
Una ricerca per data pò aiutà à ligà ciò chì vedite à un ghjornu particulare: u strumentu di a Luna d'anniversariu mostra a fase, l'illuminazione è l'età lunare per una data. Sti strumenti rispondenu à dumande sfarente, ma inseme rendenu più faciule à verificà a geometria in u celu veru. L'osservazione essenziale hè simplice: circate una Luna chì sia abbastanza illuminata da spiccà si è abbastanza luntana da u Sole da pudè la truvà senza risichi.