ɣleti ƒe ɣeɖe menye nukpɔkpɔ ɖeka si wɔa ɖe abe ale sia ene o. Ɛte ŋu adzɔ be ɣleti la ɖi ƒe kekeli sue ko; ɣeyiɣi bubuwo la, viviti ƒe dzigbɔ̃ aɖe aɖe ɖe eƒe ŋu; eye ɣeyiɣi bubuwo hã la, ɣleti blibo la atrɔ adze abe ɣleti si ƒe agba le eme ene. Nu si wɔa esia nye ale si ɣleti la zɔna le anyigba ƒe viviti me. Ŋkɔ etɔ̃ siwo nye penumbral, partial kple total fia ale si ɣleti la ge ɖe viviti ƒe teƒe titina si nye umbra la me. Ne ènya geometri la, ana wòate ŋu ade dzesi nu si le dzɔdzɔm, vevietɔ ne trɔtrɔ la le bɔbɔe be yɔm. ɣleti ƒe ɣeɖe ƒe ŋkeke, dzɔdzɔƒe ƒe gaɖoɖo, ɣeyiɣi si wòazɔ, kple afi si wòate ŋu akpɔe le la, zà ɣleti ƒe ɣeɖe ƒe katalogu si le nuŋlɔɖoƒe la dzi.
Anyigba ƒea viviti eve
ɣe la nye kekeli ƒe mɔ̃ si ƒe didi le, menye kekeliƒe sue aɖe ko o. Eya ta anyigba ƒea viviti ƒe teƒe titina si me ɣe ƒe kekeli geɖe mate ŋu awɔ dɔ o, kple teƒe bubu si le eƒe go la, afi si ɣe la ƒe kekeli ƒe akpa aɖe ko wòle ɖe. Viviti ƒe teƒe titina lae nye umbra; viviti ƒe goƒoƒo si me viviti la bɔbɔe lae nye penumbra. Geometri lae ɖoa gɔme nu si teƒe ma fia: le penumbra la me la, ame si le ɣleti la dzi akpɔ ɣe la ƒe akpa aɖe, ke le umbra la me la, anyigba ade ɣe la blibo.
ɣleti ƒe ɣeɖe ate ŋu adzɔ ɣleti yɔ ko me, ne anyigba li ɖe ɣe kple ɣleti dome. Ke ɣleti yɔ geɖe la, woaɖo to anyigba ƒe viviti la dzi, elabena ɣleti ƒe mɔ la ɖe 5.14 degrees ɖe ecliptic, anyigba ƒe mɔ si zɔna ɖe ɣe la ŋu, gbɔ. ɣeɖe adzɔ ne ɣleti yɔ dzɔ ɖe mɔ eve ma ƒe tsitretsitsi ƒe teƒe gbɔ. ɣleti ƒe fɔƒoƒo ƒe ɖoɖo la ɖe eŋu be nu ka ta ɣleti ƒe fɔƒoƒo la dzɔa ɖe eƒe nɔƒe si le ɣe kple anyigba ŋu dzi; ɣeɖe ƒomevi la hã dzɔa ɖe mɔ si wòzɔna le anyigba ƒe viviti me dzi.
Penumbral: viviti bɔbɔe, si kɔ
Le penumbral ɣeɖe me la, ɣleti la zɔna le anyigba ƒe penumbra me, ke menɔa umbra me o. Viviti ƒe dzigbɔ̃ si me bɔbɔe be wòade dzesi la mele ɣleti ƒe ŋu o. Le eƒe teƒe la, ɣleti la ƒe akpa aɖe alo eƒe blibo la xɔa ɣe ƒe kekeli si le eƒe ŋgɔ la sue wu, eye wòate ŋu adze abe viviti bɔbɔe aɖe le eŋu ene, zi geɖe le eƒe akpa si te ɖe umbra la ŋu la. Bɔbɔe be wòade dzesi, vevietɔ le dzɔdzɔ la ƒe gɔmedzedze alo nuwuwu, esi ɣleti la ƒe akpa sue ko le penumbra me.
Esiae ta penumbral ɣeɖe ate ŋu anye mɔ̃ si le nyateƒe me, eye wòate ŋu atsɔ asɔ eƒe dzɔdzɔ, gake menye nu si wòakpɔ be wòavɔ̃ le ŋku si gbɔna ŋu o. Ate ŋu adze bɔbɔe wu le foto me ne ètsɔe sɔ kple nukpɔkpɔ bɔbɔe, gake kamera ƒe exposure si wɔa dɔ le eƒe ŋutɔ̃ ene ate ŋu atsrɔ̃ viviti la, eye wòana fotoawo ƒe susuɖeɖe nanye sesẽ. Ne ètsɔ foto, ɖo framing kple exposure settings la ɖe teƒe ɖeka, eye tsɔ wo sɔ kple foto si nèɖo hafi alo emegbe ɣeɖe la. Penumbral ɣeɖe menye ɣleti la zɔm le ɣeɖi alo eƒe ŋutɔ̃ ƒe kekeli trɔm o; eyae nye ɣe ƒe kekeli ƒe agbɔsɔsɔ si nyona le anyigba si ɖoa ɣe la ƒe akpa aɖe ɖe ɣleti la dzi ta.
Le kpɔɖeŋu me, penumbral ɣeɖe si dzɔ 20 February 2027 la, woŋlɔe be penumbral ƒe ɣeyiɣi la nye minutes 241. ɣeyiɣi didi ma mefia be ɣleti la adze abe viviti le eŋu ŋutɔ le ɣleti ɖeka me o: viviti la trɔna bɔbɔe, eye penumbra ƒe teƒe si viviti la dze ŋutɔ la ate ŋu adze ŋku wu eƒe go si viviti la le bɔbɔe. February 2027 ƒe kalenda si le nuŋlɔɖoƒe la dzi ɖena ɣleti ƒe fɔƒoƒo ƒe gaɖoɖo siwo le ŋutɔ̃ŋutɔ̃ me le ɣleti ma me, eye ɣeɖe ƒe katalogu la hã ɖena nuŋlɔɖo siwo kɔ ɖe dzɔdzɔ ma ŋu.
Partial: viviti ƒe dzigbɔ̃ aɖe tsia ɖe ɣleti la ŋu
Partial ɣleti ƒe ɣeɖe dzɔna ne ɣleti la ƒe akpa aɖe ge ɖe anyigba ƒe umbra me, eye eƒe akpa bubu nɔa eƒe go. Nukpɔkpɔ si wòate ŋu akpɔ nyuie wu lae nye viviti si dze ŋutɔ, si ƒe dzigbɔ̃ kɔkɔe la ɖoɖoa ɖe ɣleti ƒe ŋu. Umbra la ƒe dzigbɔ̃ la kɔkɔe elabena anyigba ƒe akpa kɔkɔe; ɣleti ƒe ɣeɖewo kpe ɖe ame siwo kpɔ nu ŋu be woanya eƒe nɔnɔme hafi wotu ɖiɖiɖi siwo ate ŋu akpɔ anyigba tso dziƒo.
Viviti la menye nu si wotsɔ ɖo ɣleti la ŋu ene o, eye eƒe dzigbɔ̃ la hã menye kɔkɔe ŋutɔ o. ɣe ƒe kekeli si zɔna to anyigba ƒe yama me la wɔa dzigbɔ̃ la bɔbɔe. Ke hã, kekeli ƒe nɔnɔme si le ɣleti ƒe akpa si le umbra la go la kple akpa si le eme la dome la, zi geɖe wòate ŋu akpɔe nyuie wu viviti si le penumbral ɣeɖe me. ɣleti la meɖe le ŋku o le partial ɣeɖe me, eye eƒe akpa si menɔ umbra la me o la nɔa kekeli ɣe ƒe kekeli me.
ɣleti ƒe akpa si viviti la ɖe la trɔna ɖe mɔ si ɣeɖe la zɔ dzi. Ne eƒe mɔ ge ɖe umbra la me ŋutɔ o la, viviti ƒe dzigbɔ̃ sue aɖe ko ɖoa ɖe ɣleti la ŋu; ne eƒe mɔ ge ɖe eme ŋutɔ la, ate ŋu aɖe ɣleti la ƒe blibo la ƒe akpa geɖe, gake menye eƒe blibo la o. Wotsɔ nɔnɔme la ɖoa ɖe ɣleti la ƒe nɔƒe le viviti la me dzi, menye ɖe amesi kpɔa dzɔdzɔ la o. Ŋgɔgbe le teƒe, ŋkeke, yame ƒe nɔnɔme kple ɣleti la ƒe nɔƒe le dziƒo hã katã wɔa dɔ le eƒe kpɔkpɔ ŋu. Du ƒe dashboard abe London ƒe ɣleti ƒe axa ene ɖena ɣleti ƒe doɖo kple nɔƒe, eƒe dziƒo ƒe didime, azimuth kple yame ƒe nɔnɔme, siwo ate ŋu akpe ɖe dziƒo ƒe ɖoɖo bɔbɔe ŋu.
Total: ɣleti la ge ɖe umbra blibo me
Le total ɣleti ƒe ɣeɖe me la, ɣleti ƒe ŋu blibo la zɔna le anyigba ƒe umbra blibo me. ɣleti la gale ŋku me elabena anyigba ƒe yama kɔa ɣe ƒe kekeli aɖewo ɖe viviti la me. Ne kekeli ma zɔna le yama la me la, kekeli ƒe agba siwo nye blue la doa akpa geɖe wu red agba. Eya ta kekeli si susɔ si wòɖoa ɣleti la dzi la, zi geɖe nye red alo orange, eye ɣleti la ƒe anyigba la trɔa kekeli ma ɖe anyigba dzi kpɔlaawo gbɔ.
Nyagbe si dzena ŋutɔ “blood moon” fia agba si le ɣleti la ŋu ate ŋu adze abe red ene; menye ɣeɖe ƒomevi bubu alo agba si wòanye be woakpɔe loo alo loo o. Total ɣeɖe ate ŋu adze abe copper, brick red, brown si viviti le eme alo viviti ŋutɔ ene. Eƒe agba kple kekeli dzɔa ɖe ɣe ƒe kekeli si zɔa to anyigba ƒe yama me la ŋu; haze, ɣeɖi kple nu sue siwo le yama me ate ŋu awɔ ɣe ƒe kekeli si zɔna ɖo la ŋu. Total ɣeɖe mefia be ɣleti la dze le ŋku me o, gake ate ŋu asẽ be woakpɔe ne viviti la dze ŋutɔ alo dziƒo la le kekeli me.
Totality nye ɣeyiɣi si me ɣleti blibo la le umbra me. Hafi eƒe gɔmedzedze kple emegbe la, total ɣeɖe la hã ɖo partial ƒe dzɔdzɔwo, esi ɣleti ƒe ŋu ge ɖe viviti si dze ŋutɔ la me eye wòdo le eme. Le kpɔɖeŋu si me ŋkeke kple ƒe li la me, total ɣleti ƒe ɣeɖe si dzɔ 31 December 2028 la, woŋlɔe be eƒe totality ɣeyiɣi nye minutes 71.3. ɣeɖe la ƒe dzɔdzɔ blibo ƒe ɣeyiɣi lolo wu ɣeyiɣi titina ma, eya ta nukpɔla siwo ate ŋu akpɔ dzɔdzɔ la ƒe akpa aɖe ko hã ate ŋu akpɔ partial ƒe dzɔdzɔ.
Nu si nàle ŋku ɖo le ŋkuɖoɖi me
ɣleti ƒe ɣeɖe la, àte ŋu akpɔe le ŋku siwo le ta dzi ko, enɔa dedie; ke le ɣe ƒe ɣeɖe me la, ele be nàzã protective filters o. Binoculars ate ŋu ana viviti ƒe trɔtrɔ la nanye nu si wòakpɔ nyuie, gake menye nu si wowɔna ŋu o. Di teƒe si me nàkpɔ ɣleti la nyuie, eye kpɔ ne wòanɔ wò teƒe ƒe ŋgɔgbe dzi le dzɔdzɔ la me. ɣeɖe ƒe katalogu la ɖena nɔnɔme si le teƒe geɖe me, eye ɣleti ƒe fɔƒoƒo ƒe kalenda ate ŋu akpe ɖe ŋu be nàkpɔ fɔƒoƒo ƒe gaɖoɖo le ɣleti si nèti la me.
Le penumbral ɣeɖe me la, kpɔ viviti ƒe bɔbɔe, si menye dzigbɔ̃ kɔkɔe o. Le partial ɣeɖe me la, kpɔ ale si umbra ƒe dzigbɔ̃ kɔkɔe la zɔna ɖe ɣleti ƒe ŋu. Le totality me la, ɖe asi na wò ŋkuwo be woaɖo ɖe yame ƒe viviti ŋu, eye kpɔ be ɣleti la ate ŋu asusɔ kple agba kple ŋɔdziwo, ke menye be wòatrɔ nanye viviti blibo o. Esiae nye nu siwo ate ŋu akpe ɖe ŋu ŋutɔ ne èkpɔ dzɔdzɔ la ƒe dzɔdzɔwo katã, ke menye be èkpɔ dziƒo zi ɖeka ko o: viviti ƒe zɔzɔ si le bɔbɔe lae ɖea fia ne ɣeɖe la nye penumbral, partial alo total.