Supermoon shi ne cikakken Wata da ke faruwa a lokacin da Wata yake kusa da Duniya. Wannan laƙabi yana bayyana abubuwa biyu da ke faruwa tare: Wata yana cikin matakin cikawa, kuma yana kusa da wani ɓangare na zagayensa da ya fi kusanci da Duniya. Ba yana nufin Wata ya girma kwatsam ba, kuma ba wani sabon nau’in matakin Wata ba ne. Matakan Wata suna bin tsari mai maimaituwa, wanda aka bayyana a wannan jagora kan yadda matakan Wata ke aiki.
Wannan kalmar na iya zama mai amfani, muddin ba a ɗauke ta a matsayin alƙawarin ganin wani gagarumin sauyi a sararin sama ba. Cikakken Wata da yake kusa yana da girman da ake gani mafi girma, kuma yana iya yin haske fiye da wanda yake nesa, amma sauyin a hankali yake. Matsayin Wata, sararin sama kusa da sararin duniya, yanayi da saitunan kamara duk suna shafar abin da mai kallo zai gani.
Mafi kusancin makwafin Wata da cikakken Wata abubuwa ne daban
Wata yana kewaya Duniya a cikin makwafi mai siffar oval, saboda haka nisansa yana sauyawa. Ana kiran mafi kusancin wurin da Wata ya kai a zagayensa perigee, mafi nisan kuma apogee. Nisan da aka saba samu shi ne kusan kilomita 363,300 a perigee da kilomita 405,500 a apogee; matsakaicin nisan Duniya da Wata shi ne kilomita 384,400. Waɗannan nisan ana auna su ne daga tsakiyar Duniya zuwa tsakiyar Wata, ba daga ƙasa zuwa saman Wata ba.
Cikakken Wata kuwa, mataki ne: gefen Wata da ke fuskantar Duniya yana samun kusan cikakken hasken Rana. Matakin cikawa yana maimaituwa duk bayan kwanaki 29.53059, yayin da Wata ke ɗaukar kwanaki 27.32166 yana kewaya Duniya idan aka auna dangane da taurari. Saboda waɗannan zagaye biyu sun bambanta, cikakken Wata ba ya kasancewa a matsayi ɗaya a makwafinsa a kowane lokaci. Wani lokaci yana faruwa kusa da perigee, wani lokacin kuma yana nesa sosai da shi.
Wannan bambanci ne ya bayyana dalilin da ya sa cikakken Wata ba lallai ne ya zama supermoon ba. Dole ne abubuwan biyu su faru kusa da juna yadda nisan Wata zai cika ma’anar da aka zaɓa. Misali, an nuna cewa cikakken Wata na 24 Disamba 2026 yana da nisan kilomita 356,927, wanda ke cikin iyakar supermoon ta wannan shafi. Yi amfani da kalandar matakan Wata don samun ranaku bayan wannan misali tabbatacce.
Yaya girmansa da haskensa ke ƙaruwa?
Nisa yana sauya girman da ake gani saboda yadda hangen nesa yake aiki. Abu da yake kusa yana ɗaukar wani yanki mafi girma na abin da ido ke iya gani fiye da irin wannan abu idan yana nesa. Idan aka yi amfani da nisan perigee da apogee da aka saba samu, diamitan Wata da ake gani a perigee ya fi na apogee kusan 12%. Faɗin fuskarsa da ake gani ya fi kusan 24%. Waɗannan kwatance suna nuna iyakar nisan da ake samu a zagayen Wata, ba bambancin da ke tsakanin kowane cikakkun Watanni biyu ba.
Akwai kuma dalili na zahiri da zai sa cikakken Wata da ke kusa ya fi haske: hasken Rana da Wata ya nuna yana bazuwa a faɗin wani yanki mafi girma yayin da yake tafiya zuwa Duniya, don haka idan nisan ya ƙaru, ƙaramin haske ne ke isa ga wani wuri a ƙasa. A kwatanci na ka’ida wanda ya yi watsi da bambance-bambancen hasken da saman Wata ke nunawa da yanayin kallon sa, haske yana sauyawa kusan bisa akasin murabba’in nisa. A iyakar kilomita 360,000 da ake amfani da ita a nan, cikakken Wata zai fi wanda yake matsakaicin nisan kilomita 384,400 faɗi da kusan 7%, kuma zai karɓi haske fiye da shi da kusan 14%.
Waɗannan alkaluma ba sa nufin cewa za ka ga Wata ya fi girma da 7% da idonka tsirara. Bambancin da ke tsakanin supermoon da cikakken Wata na yau da kullum kan yi wuya a tantance ba tare da kwatanta su kai tsaye ba. Hoto na iya sa bambancin ya yi kama da babba sosai ta amfani da ruwan tabarau mai dogon fokal, abu na gaba da ke kusa ko tsara hoton a hankali. Hotunan da aka ɗauka da saitunan kamara daban-daban ba sahihiyar shaida ba ce ta yawan girman da Wata ya yi a sararin sama.
Dalilin da ya sa ma’anar supermoon ta bambanta
Supermoon kalma ce da jama’a suka shahara da ita, ba wani rukuni na ilimin taurari na hukuma da ke da ma’ana guda ɗaya da kowa ke amfani da ita ba. Wasu bayanai sun mai da hankali kan cikakken Wata da ke kusa da perigee; wasu kuma suna sa iyakar nisa ko kuma su ayyana kusanci a matsayin wani kaso na zangon zagayen Wata. Saboda haka, kalandarku da makaloli daban-daban na iya sanya cikakkun Watanni daban-daban a matsayin supermoon ba tare da saɓani kan ainihin matsayin Wata ba. Wataƙila dai suna amfani da ƙa’idoji mabambanta ne.
Don tabbatar da daidaito, wannan shafi yana ayyana supermoon a matsayin cikakken Wata da yake da nisan ƙasa da kilomita 360,000 daga tsakiyar Duniya. Wannan ƙayyadaddiyar iyaka ce, kuma ta fi tsauri: nisan perigee da aka saba samu kusan kilomita 363,300 ne, saboda haka ba kowane cikakken Wata da ya yi kusa da perigee ne zai cika sharadin ba. Bisa ma’anar da wannan shafi ke amfani da ita, micromoon shi ne cikakken Wata da ya fi nisan kilomita 405,000.
Saboda haka, laƙabi bai bayar da bayanai masu yawa kamar nisan da ke bayansa ba. Idan kana kwatanta bayanai, duba ko ana maganar cikakken Wata, yadda aka auna nisa, da kuma iyakar da ake amfani da ita. Sunayen gargajiya na cikakken Wata, kamar Watan Girbi ko Watan Mafarauci, suna bayyana wata al’adar sanya suna dabam, ba nisa ba; duba jagorar sunayen cikakken Wata don wannan batu dabam.
Supermoon ba husufin Wata ba ne
Supermoon ba ya haifar da husufin Wata. Dukansu sun shafi matsayin Rana, Duniya da Wata, amma husufi yana buƙatar wani ƙarin sharadi: Wata ya ratsa inuwar Duniya. Makwafin Wata ya karkata da kusan digiri 5.14 dangane da jirgin da Duniya ke bi a zagayenta na kewaye da Rana, don haka yawancin cikakkun Watanni suna wucewa sama ko ƙasa da wannan inuwa. Husufin Wata yana faruwa ne kawai idan waɗannan matsayi sun yi daidai kusa da wurin da makwafin Wata ya ketare jirgin zagayen Duniya.
Cikakken Wata da ke kusa na iya yin daidai da husufi idan jeren matsayin da ake buƙata ya faru, amma kusanci kaɗai bai isa ba. Haka kuma, husufi ba ya sa Wata ya zama supermoon kai tsaye bisa ma’anar da aka kafa kan nisa. Mai bin diddigin husufin Wata yana bibiyar abubuwan husufi, waɗanda wani dalili ne dabam na kallon Wata.
Abin da za a lura da shi yayin kallo
Sau da yawa Wata kan yi kama da ya fi girma idan yana kusa da sararin sama. Wannan sanannen tunanin gani, wanda ake kira ruɗin Wata, ba shaida ba ne cewa Wata ya matsa kusa sosai a lokacin yamma. Sauyin girman da ake gani sakamakon zagayensa na gaske ne, amma tasirin sararin sama kusa da sararin duniya wani fahimtar gani ne dabam. Hanya mai sauƙi ta gwaji yayin kallo ita ce riƙe ƙaramin abu a tsayin hannu, sannan a kwatanta faɗin Wata da ake gani a lokuta daban-daban; kada a dogara ga ƙwaƙwalwa kaɗai wajen tantance girma.
Don yin kwatanci mai amfani, kalli hotunan cikakkun Watanni biyu da aka ɗauka daga wuri guda da ruwan tabarau da tsarin ɗaukar hoto iri ɗaya, ko kwatanta su a cikin jerin hoto guda mai ma’aunin girma bayyananne. Idan manufarka ita ce tantance faifan Wata kansa, kada ka haɗa sararin sama kusa da sararin duniya da abubuwan da ke gaba a kwatancin. Hazo na iya sa Wata da ke ƙasa ya yi lemu ko ja, amma wannan launi yana faruwa ne saboda haske yana ratsa iska mai yawa, ba don Wata yana kusa ba.
Abin da ya fi dacewa a sa rai shi ne ƙaramin sauyi a girman da ake gani da haske, wanda ainihin nisan Wata ke ƙayyadewa, kuma yanayin kallo ke rage tasirinsa. Sanin nisan Wata, maimakon dogara ga laƙabin kaɗai, yana sauƙaƙa fahimtar supermoon—kuma yana taimakawa wajen bambance tasirin tsarin zagayen Wata da yadda hotuna da fahimtar ido kan ƙara girmama shi.