Yon eklips ka gen yon lòt eklips ki gen rapò avè l, ki rive anviwon 18 ane apre. 2 evènman yo ka gen yon aliyman ki sanble, yon distans Latè–Lalin ki sanble ak yon trajektwa ki sanble nan jeyometri lonbray Latè oswa lonbray Lalin nan. Relasyon sa a rele sik Saros la; li se youn nan egzanp ki pi itil nan astwonomi ki montre kijan yon modèl ka mache lè plizyè ritm ki pa pafè prèske dakò.
Yon Saros dire anviwon 18 ane, 11 jou ak 8 èdtan. Se pa yon randevou pou yon eklips ki idantik parèt anlè menm vil la. Èdtan anplis yo chanje jeyometri ki anfas Latè a, pandan ti diferans yo akimile chak fwa sik la repete. Chak eklips fè pati yon fanmi k ap evolye, se pa yon sekans kopi san fen.
Katalòg eklips linè a bay enfòmasyon sou chak evènman, tankou kalite eklips la, lè kontak yo, dire li ak si l vizib kote w ye a. Saros la esplike koneksyon ki pi pwofon ant kèk nan evènman sa yo: poukisa yon kalite aliyman an patikilye ka retounen plizyè dizèn ane apre.
3 revèy linè dwe prèske dakò
Lalin nan suiv plis pase yon sik ki itil. Sik faz li a, oswa mwa sinodik la, dire an mwayèn 29,53059 jou. Sa mezire tan ki pase ant yon nouvo lin ak pwochen nouvo lin nan, oswa ant yon plèn lin ak pwochen plèn lin nan. Eklips solè mande pou se nouvo lin; eklips linè mande pou se plèn lin. Se poutèt sa, premye kondisyon pou yon eklips repete se pou Lalin nan retounen nan bon faz la.
Dezyèm revèy la gen rapò ak òbit Lalin nan ki panche. Plan òbit li a panche ak 5,14 degre parapò ak ekliptik la, sa vle di plan òbit Latè alantou Solèy la. 2 plan yo kwaze sou yon liy, epi pwen kote Lalin nan travèse plan sa a rele nœud. Pou gen yon eklips, Lalin nan dwe toupre yon nœud epi nan faz ki apwopriye a. Entèval ant 2 fwa Lalin nan pase nan yon nœud patikilye se yon mwa drakonitik, ki dire anviwon 27,21 jou.
Twazyèm revèy la mezire retou Lalin nan nan perij li, pwen ki pi pre Latè a. Mwa anomalistik sa a dire anviwon 27,55 jou. Distans lan gen efè sou gwosè aparan Lalin nan ak vitès li sou òbit li; se poutèt sa, lè revèy sa a repete, sa ede pwodui eklips ki gen karakteristik ki sanble.
Mwa sa yo diferan paske direksyon nœud yo ak perij la chanje dousman. Yon sèl mwa òdinè pa ka rekòmanse tout 3 revèy yo.
Kalkil ki dèyè 18 ane yo
Sik Saros la mache paske 223 mwa sinodik prèske egal 242 mwa drakonitik ak 239 mwa anomalistik. Apre entèval sa a, Lalin nan retounen nan apeprè menm faz la, apeprè menm pozisyon parapò ak yon nœud epi apeprè menm kote nan sik distans li ant pwen ki pi pre ak pwen ki pi lwen yo.
Si nou sèvi ak dire mwayèn sik faz la, sa bay yon egzanp kalkil itil: 223 × 29,53059 jou = 6 585,32157 jou. Pati ki apre vigil la, 0,32157 nan yon jou, egal anviwon 7 èdtan ak 43 minit. Se la deskripsyon awondi ki familye a soti: “18 ane, 11 jou ak 8 èdtan.” Kantite jou anplis nan kalandriye a varye selon ane bisekstil ki ladan l; li ka anviwon 10 jou olye 11.
Se yon korespondans ki prèske egzak, se pa yon miltip komen ki egzak. Aliyman nœud la ak distans lan pa retounen egzakteman nan menm eta a, se poutèt sa yon eklips chanje pandan fanmi li ap grandi. Entèval reyèl ant moman korespondan eklips yo varye yon ti jan tou; kidonk, ajoute dire mwayèn Saros la pa ranplase kalkil lè kontak yon evènman.
Gen yon lòt distenksyon ki itil: kantite 223 mwa a konekte yon eklips solè ak yon lòt eklips solè, oswa yon eklips linè ak yon lòt eklips linè. Li pa fè yon eklips nan nouvo lin tounen yon eklips nan plèn lin. 2 kalite yo gen fanmi Saros pa yo.
Poukisa pwochen eklips la deplase nan direksyon lwès
Ti pòsyon yon jou ki anplis la gen gwo konsekans jeyografik. Latè a kontinye vire pandan pwochen entèval Saros la ap fini. Anviwon 8 èdtan koresponn ak anviwon yon tyè wotasyon, kidonk zòn ki anfas eklips la deplase anviwon 120 degre lonjitid nan direksyon lwès, soti nan yon manm fanmi an rive nan pwochen an.
Pou yon eklips solè, sa ede esplike poukisa yon manm fanmi ki vin apre a anjeneral travèse yon lòt pati nan Latè. Menm si aliyman Solèy–Lalin nan sanble anpil ak evènman anvan an, kote w ap obsève a pa nan menm pozisyon an anba lonbray la ankò, paske Latè a vire. Trajektwa a deplase nan direksyon nò oswa sid tou, pandan aliyman an ap chanje.
Pou yon eklips linè, pa gen yon trajektwa etwat kote eklips total la kouvri sifas Latè. Kesyon an se ki kote Lalin nan anlè orizon an pandan chak etap. Chanjman lonjitid la chanje pati nan mond lan ki ka wè evènman an, menm si gen kèk zòn kote rejyon vizibilite yo sipèpoze.
3 entèval Saros fòme yon exeligmos, ki dire anviwon 54 ane ak yon mwa. Lè yo mete èdtan anplis yo ansanm, yo prèske fè yon jounen konplè; konsa lè evènman an rive vin pi sanble ak lè li te rive okòmansman an. Sa fè resanblans jeyografik la pi gwo, men sa pa fè eklips la repwodui egzakteman.
Yon fanmi eklips gen istwa pa li
Yon seri Saros se fanmi ki fòme lè nou suiv eklips ki gen rapò youn ak lòt, chak nan entèval yon Saros. Sik la se entèval ki repete a; seri a se chèn evènman ki konekte ak entèval sa a. Anpil seri ap fèt an menm tan, epi manm yo mele nan kalandriye eklips la. Se poutèt sa, 2 eklips ki fèt youn apre lòt pa nesesèman fè pati menm fanmi an.
Chak seri dire anpil syèk paske ti diferans ki genyen nan aliyman nœud la akimile dousman. Yon seri linè kòmanse lè Lalin nan apèn antre nan penonb Latè a, pati deyò lonbray la. Manm ki vin apre yo ka travèse lonbray la pi fon, sa ki fè eklips yo vin pasyèl epi, nan kèk seri, total. Evantyèlman, Lalin nan travèse lonbray la pi piti ankò, epi seri a fini. Se pa tout fanmi ki rive nan eklips total.
Diferans ant eklips linè penonbral, pasyèl ak total yo bay kontèks vizyèl pou konprann pwogresyon sa a. Saros la bay yon pèspektiv pi laj: kategori sa yo ka reprezante diferan etap nan devlopman yon fanmi, olye yo ta kalite evènman ki pa gen rapò youn ak lòt.
Seri solè yo menm tou kòmanse epi fini ak eklips pasyèl, epi eklips santral ka fèt ant etap sa yo. Chanjman nan jeyometri yo ka bay manm ki se eklips total, anilè oswa ibrid. Resanblans ki genyen nan yon fanmi reyèl, men sa pa janm garanti kalite eklips la ap rete menm jan.
Sa ansyen obsèvatè yo te ka prevwa
Astwonòm Babilonyen yo te rekonèt modèl ki repete nan eklips linè lontan anvan te gen yon esplikasyon fizik modèn sou mouvman òbit yo. Dosye ki te rasanble pandan plizyè jenerasyon te pèmèt yo konekte evènman ki te fèt a plizyè ane youn ak lòt. Gwo reyalizasyon an se te rekonèt te gen estrikti nan yon sekans long, olye yo te konsidere chak eklips kòm yon prezaj apa oswa yon sipriz.
Eklips linè yo te bay yon avantaj pratik pou dekouvri modèl sa yo. Yo vizib nan yon gwo pati nan bò Latè ki nan mitan lannuit, kidonk yon obsèvatè nan yon kote gen plis chans pou l wè yo pase eklips solè total, ki swiv yon trajektwa etwat. Menm lè sa a, move tan, lajounen ak lefèt ke Lalin nan ka anba orizon an te ka kite twou nan dosye lokal yo.
Yon entèval ki repete te ka montre yon opòtinite pou gen yon eklips, san li pa t bay tout sa yon obsèvatè modèn espere. Pou prevwa trajektwa lokal yon eklips solè, oswa moman egzak eklips linè total la kòmanse, fòk gen kalkil jeyometri ki pi detaye. Se poutèt sa, fòs istorik Saros la pa t nan presizyon pafè: se te yon relasyon fyab moun te ka dekouvri nan obsèvasyon san yo pa t gen yon teyori konplè sou gravite.
Sèvi ak sik la san fè pwomès twòp
Pou fè yon konparezon pratik, chwazi yon eklips linè nan yon katalòg epi chèche yon evènman ki te fèt anviwon 18 ane anvan oswa apre. Si katalòg la bay nimewo Saros yo, sèvi ak yo pou konfime relasyon an olye w konte sèlman sou espas ki genyen nan kalandriye a. Konpare kalite eklips la ak dire li: yon gwo resanblans montre jeyometri a repete, tandiske diferans yo montre kijan fanmi an ap evolye dousman.
Pa annik make menm dat kalandriye a 18 ane apre. Jou anplis yo enpòtan, e èdtan anplis yo enpòtan tou. Sèvi ak kalandriye faz Lalin nan pou jwenn lè egzak plèn lin yo, epi gade katalòg eklips la pou lè kontak ak lonbray la. Plèn lin montre faz ki nesesè a, men li pa garanti Lalin nan ap antre nan lonbray Latè.
Finalman, fè diferans ant yon eklips ki fèt ak kapasite w pou gade li. Tablo Lalin pou vil yo bay lè Lalin nan leve ak kouche, altitid li ak azimit li, pou w ka verifye kondisyon orizon lokal ou. Jeyometri a ka fè yon eklips byen plase, men li ka rive lè Lalin nan anba orizon w, oswa kòmanse pandan li toujou ba dèyè bilding yo. Saros la fè w konnen poukisa yon evènman ki gen rapò retounen; lè lokal la ak orizon an detèmine si w ka wè li.