Wann een de Mound iwwer e puer Nuechte kuckt, schéngen déi vertraut Zeechen op senger Uewerfläch op der selwechter Plaz ze bleiwen. Déi grouss, donkel Flächen um Mound weisen ëmmer Richtung Äerd, soudatt et ausgesi kann, wéi wann de Mound sech net dréit. Ma dat mécht en: De Mound dréit sech eemol ëm seng Achs fir all Ëmlaf ëm d’Äerd. Dës Synchronisatioun, Gezeitenbindung genannt, ass de Grond, firwat mir bal ëmmer déiselwecht Hemisphär gesinn an net no an no all Säiten.
Déi entgéintgesate Hemisphär gëtt dacks Récksäit genannt. Si ass net permanent däischter. D’Sonneliicht erreecht déi meescht Deeler vun der Mounduewerfläch zu ënnerschiddlechen Zäitpunkten am Moundzyklus, obwuel verschidden déif Kratere bei de Pole permanent am Schiet leien. D’Geometrie vun der Moundëmlafbunn, seng Rotatioun an e klenge scheinbare Wackel hëllefen all ze erklären, wat mir gesi kënnen.
Eng Rotatioun pro Ëmlaf
De Mound brauch 27.32166 Deeg, fir eng Rotatioun relativ zu wäiten Stären ofzeschléissen, an 27.32166 Deeg, fir eemol ëm d’Äerd ze kreessen. Well dës Perioden iwwertenee stëmmen, bleift am Allgemengen déiselwecht Säit op eise Planéit geriicht. Wann de Mound sech guer net dréie géif, géifen duerch seng verännerlech Positioun op der Ëmlafbunn aner Längtegraden siichtbar ginn. Amplaz dréit hie sech gläichméisseg wärend senger Beweegung a bleift domat am Takt mat senger Ëmlafbunn.
E bekannte Verglach ass, ëm eng Persoun ronderëm ze goen an d’Gesiicht dobäi ëmmer zu hir ze dréinen. Wärend dem Krees muss een sech eemol dréinen, obwuel déi Persoun, déi ee kuckt, déi ganz Zäit déiselwecht Säit vum Kapp gesäit. Dem Mound seng Rotatioun ass manner offensichtlech, well et op der Äerd kee markante Referenzpunkt gëtt, un deem een hir vun enger Nuecht op déi aner einfach erkennt.
D’Rotatiounsperiod vun 27.32166 Deeg ass net den Zäitraum vun engem Vollmound bis zum nächsten. Dëse Phasenzklus dauert 29.53059 Deeg, well sech d’Äerd-Mound-System och ëm d’Sonn beweegt, wärend de Mound ëm d’Äerd kreest. Nodeems de Mound een Ëmlaf ofgeschloss huet, muss hie sech nach e bësse méi wäit beweegen, fir nees déi selwecht Ausriichtung mat der Sonn an der Äerd z’erreechen. De Guide zu de Moundphasen erkläert, wéi déi verännerlech Wénkelen tëscht Sonn, Äerd a Mound d’Phasen ervirbréngen, déi mir gesinn.
Wéi d’Gezeitenkräften de Mound synchroniséiert hunn
D’Gezeitenbindung ass d’Resultat dovun, datt d’Gravitatioun iwwer Zäit op e rotéierende Kierper wierkt. D’Gravitatioun vun der Äerd zitt méi staark un der Säit vum Mound, déi der Äerd am nooste läit, wéi un der Säit, déi vun hir ewech weist. Dësen Ënnerscheed streckt de Mound liicht a verursaacht eng Gezäiteverformung. Wann d’Rotatioun an den Ëmlaf vum Mound net synchroniséiert waren, war d’Verformung net genee op d’Richtung tëscht Äerd a Mound ausgeriicht. Dat doduerch entstoend gravitatiivt Dréimoment huet d’Rotatioun vum Mound verännert, wärend intern Reiwung Rotatiounsenergie ofgebaut huet.
Mat der Zäit hunn dës Effekter d’Rotatioun vum Mound verlangsamt, bis eng Dréiung genee esou laang gedauert huet wéi en Ëmlaf. An dësem synchroniséierten Zoustand bleift d’Gezäiteverformung bal mat der Äerd ausgeriicht, soudatt dat widderhuelend Dréimoment, dat d’Rotatioun verännert huet, vill méi kleng gëtt. D’Gezeitenbindung ass keng speziell Kraaft, déi eng Säit festhält; si ass e stabilt Resultat vun der Rotatioun, der Gravitatioun an dem Energieverloscht.
Gezäitewierkunge spillen am Äerd-Mound-System weiderhin eng Roll. De Mound entfernt sech ëm ongeféier 3.8 cm pro Joer vun der Äerd. Dëst ass eng Konsequenz vun de Gezäitekräften, déi Dréimoment an dësem System iwwerdroen. Déi genee Beweegung ass net bei enger eenzeger Observatioun ze gesinn, mee si verbënnt déi gebonne Rotatioun vum Mound mat engem weiderlafenden Austausch tëscht Ëmlaf a Rotatioun.
D’Récksäit ass keng däischter Säit
D’Récksäit ass einfach déi Hemisphär, déi vun der Äerd ewech weist. Si kritt Sonneliicht, genee wéi déi eis zougedréinte Säit, wärend de Mound ëm eise Planéit kreest. Bei Vollmound gëtt déi eis zougedréinte Säit beliicht, an d’Récksäit weist gréisstendeels vun der Sonn ewech; bei Neimound ass d’Récksäit beliicht, wärend déi eis zougedréinte Säit gréisstendeels am Däischtere läit. De Zyklus dréint sech ëm, wärend de Mound seng Phasen duerchleeft.
Et gëtt eng wichteg Ausnam: Net all Plaz um Mound wiesselt tëscht Sonneliicht an Däischtert. Bei de Pole steet d’Sonn niddreg iwwer dem Horizont. E puer Kraterbiedem leien esou geschützt hannert hire Ränner, datt d'Sonneliicht se ni erreecht; do entstinn dauerhaft beschate Beräicher. Dës aussergewéinlech Plaze sinn eng Konsequenz vum lokale Relief an dem niddrege Sonnenstand, net dovun, datt se op der Récksäit leien.
Den Ausdrock „däischter Säit vum Mound“ kann dofir irreféierend sinn. E gëtt heiansdo ëmgangssproochlech fir d’Récksäit benotzt, beschreift awer keng Hemisphär, déi ni Sonneliicht kritt. Fir ze gesinn, wéi sech d’Datumer an d’Auerzäite vun de Phasen am Laf vum Zyklus veränneren, kuckt an de Moundphasenkalenner mat engem Mount pro Säit.
E klenge Wackel weist méi vun der Uewerfläch
Mat der Zäit gesäit een vun der Äerd aus net genee d’Hallschent vum Mound. Seng Ëmlafbunn ass liicht elliptesch, soudatt seng Ëmlafvitess sech verännert: Um nooste Punkt bei der Äerd beweegt hie sech méi séier, a méi wäit ewech méi lues. Seng Rotatiounsvitess bleift bal konstant, soudatt déi verännerlech Ëmlafvitess de Mound e bëssen hin an hier schénge léisst. Dës scheinbar Beweegung gëtt Längtelibratioun genannt.
D’Breedelibratioun huet eng aner Ursaach. D’Rotatiounsachs vum Mound ass ëm 1.54 Grad géintiwwer der Ekliptik geneigt, a seng Ëmlafbunn ëm 5.14 Grad. Zesumme maachen dës Wénkelen et Observateuren méiglech, bei verschiddene Punkten op der Ëmlafbunn e bëssen iwwer den nërdlechen oder südleche Moundpol erauszekucken. Och d’Distanz vum Mound an d’Positioun vum Observateur op der Äerd beaflossen d’Vue liicht.
D’Libratioun weist net déi ganz Récksäit op eemol. Si erlaabt Observateuren, mat der Zäit ëm de scheinbare Rand ze kucken. Insgesamt kann een zu iergendengem Zäitpunkt ongeféier 59 Prozent vun der Mounduewerfläch vun der Äerd aus gesinn, obwuel ni méi wéi ongeféier d’Hallschent op eemol siichtbar ass. Duerch dës lues Entdeckung reechen detailléiert Kaarte vun der Mounduewerfläch iwwer déi Säit eraus, déi bei enger gewéinlecher Vue am Zentrum ze gesinn ass.
Op wat een vun der Äerd aus oppasse kann
Eng gutt Méiglechkeet, dësen Effekt ze beobachten, ass, eng erkennbar Formatioun no beim Moundrand op verschiddenen Datumer ze vergläichen. D’Libratioun verréckelt de scheinbare Rand, soudatt e Krater oder eng donkel Fläch no beim Rand op engem Datum méi fräi leie kann ewéi op engem aneren. Ouni Teleskop oder Spektiv ass d’Verännerung subtil, an och déi verännerlech Ausriichtung vum Mound um Himmel kann de Verglach erschwéieren. Merkt iech eng bestëmmte Formatioun a vergläicht Vue bei änleche Phasen.
D’Vue hänkt dovun of, wou op der Äerd dir sidd, grad ewéi dovun, wéini dir kuckt. En Mound-Dashboard fir eng Stad weist déi lokal Phas an d’Beliichtung, de Moundopgang a -ënnergang, Héicht an Azimut, Distanz an d’Siicht um Himmel zesumme mam lokale Wieder. Fir ze plangen, erkläert de Guide zu der beschter Zäit, fir de Mound ze gesinn, wéi d’Phas an déi lokal Bedéngungen d’Zäit beaflossen, zu där de Mound iwwer dem Horizont steet. Déi synchroniséiert Rotatioun vum Mound erkläert, firwat säi vertraute Gesiicht eis ëmmer begleet; d’Libratioun léisst gedëlleg Observateuren ëmmer nees e bësse méi wäit hannendrun kucken.