Ewa empisi eziyimba mu kasana akazibu k'omwezi ogw'ebiro ebyambirivu
Ky'eyita era: Old Moon, Ice Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Quiet Moon
Wachina wa Sendikwa
正月 (Zhēngyuè) — Primary Month
Hindu (Purnima)
Pausha Purnima (पौष पूर्णिमा) Omukolo: Shakambhari Purnima
Jjapani ya Sendikwa
睦月 (Mutsuki) — Month of Affection
Anglo-Saxon
Æftera Geola — After Yule
Ojibwe (Anishinaabe)
Manidoo-giizis — Spirit Moon
Cree (Ininew)
Kisē-pīsim — Great Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Moon After Yule
Ewa omuzira omugumu oguli mu Febbuwaali
Ky'eyita era: Hunger Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Moon of Ice
Wachina wa Sendikwa
杏月 (Xìngyuè) — Apricot Month
Hindu (Purnima)
Magha Purnima (माघ पूर्णिमा) Omukolo: Sacred bathing at Prayagraj
Jjapani ya Sendikwa
如月 (Kisaragi) — Month of Changing Clothes
Anglo-Saxon
Solmonath — Month of Cakes
Ojibwe (Anishinaabe)
Mkwa-giizis — Bear Moon
Cree (Ininew)
Mikisiw-pīsim — Eagle Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Storm Moon
Ensowera zijja wansi bw'ettaka bwe lyebuuza mu ntandikwa y'obutiti
Ky'eyita era: Crow Moon, Sap Moon, Sugar Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Moon of Winds
Wachina wa Sendikwa
桃月 (Táoyuè) — Peach Month
Hindu (Purnima)
Phalguna Purnima (फाल्गुन पूर्णिमा) Omukolo: Holi
Jjapani ya Sendikwa
弥生 (Yayoi) — Ever Growing
Anglo-Saxon
Hrethmonath — Month of the Goddess Hretha
Ojibwe (Anishinaabe)
Ziizbaakdoke-giizis — Sugar Moon
Cree (Ininew)
Niska-pīsim — Goose Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Chaste Moon
Ewa ekimera eky'entunda y'eddu (olugembe lw'omu nsi), kimwe ku bimera eby'obutiti eby'omu ntandikwa ennyo
Ky'eyita era: Egg Moon, Fish Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Growing Moon
Wachina wa Sendikwa
梅月 (Méiyuè) — Plum Month
Hindu (Purnima)
Chaitra Purnima (चैत्र पूर्णिमा) Omukolo: Hanuman Jayanti
Jjapani ya Sendikwa
卯月 (Uzuki) — Deutzia Month
Anglo-Saxon
Eosturmonath — Month of the Goddess Eostre
Ojibwe (Anishinaabe)
Iskigamizige-giizis — Boiling Sap Moon
Cree (Ininew)
Ayīki-pīsim — Frog Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Seed Moon
Ebimera bya butiti ebinji bijja wansi mu bibira by'olusuku n'ebibira
Ky'eyita era: Planting Moon, Milk Moon, Corn Planting Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Bright Moon
Wachina wa Sendikwa
榴月 (Liúyuè) — Pomegranate Month
Hindu (Purnima)
Vaishakha Purnima (वैशाख पूर्णिमा) Omukolo: Buddha Purnima
Jjapani ya Sendikwa
皐月 (Satsuki) — Rice-Planting Month
Anglo-Saxon
Thrimilce — Three Milkings
Ojibwe (Anishinaabe)
Waawaaskone-giizis — Flower Moon
Cree (Ininew)
Sākipakāwi-pīsim — Budding Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Hare Moon
Omwezi Muto Omwezi Ow'Obululu
Ebimera bya butiti ebinji bijja wansi mu bibira by'olusuku n'ebibira
Ky'eyita era: Planting Moon, Milk Moon, Corn Planting Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Bright Moon
Wachina wa Sendikwa
榴月 (Liúyuè) — Pomegranate Month
Hindu (Purnima)
Vaishakha Purnima (वैशाख पूर्णिमा) Omukolo: Buddha Purnima
Jjapani ya Sendikwa
皐月 (Satsuki) — Rice-Planting Month
Anglo-Saxon
Thrimilce — Three Milkings
Ojibwe (Anishinaabe)
Waawaaskone-giizis — Flower Moon
Cree (Ininew)
Sākipakāwi-pīsim — Budding Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Hare Moon
Omwezi Muto
Biro eby'okukoola ensukusa bwe biweera
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Moon of Horses
Wachina wa Sendikwa
荷月 (Héyuè) — Lotus Month
Hindu (Purnima)
Jyeshtha Purnima (ज्येष्ठ पूर्णिमा) Omukolo: Vat Purnima
Jjapani ya Sendikwa
水無月 (Minazuki) — Month of Water
Anglo-Saxon
Ærra Litha — Before Midsummer
Ojibwe (Anishinaabe)
Ode'imini-giizis — Strawberry Moon
Cree (Ininew)
Opāskāwēwi-pīsim — Hatching Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Dyan Moon
Empewo ennene (empeewo) zitandika okuzaala amayembe gamataali mawere
Ky'eyita era: Thunder Moon, Hay Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Moon of Claiming
Wachina wa Sendikwa
兰月 (Lányuè) — Orchid Month
Hindu (Purnima)
Ashadha Purnima (आषाढ़ पूर्णिमा) Omukolo: Guru Purnima
Jjapani ya Sendikwa
文月 (Fumizuki) — Month of Literature
Anglo-Saxon
Æftera Litha — After Midsummer
Ojibwe (Anishinaabe)
Miin-giizis — Blueberry Moon
Cree (Ininew)
Paskowi-pīsim — Moulting Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Mead Moon
Ekyenvu ekinene kyanakozesebwa obulungi mu Ennyanja Enkulu
Ky'eyita era: Green Corn Moon, Grain Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Dispute Moon
Wachina wa Sendikwa
桂月 (Guìyuè) — Osmanthus Month
Hindu (Purnima)
Shravana Purnima (श्रावण पूर्णिमा) Omukolo: Raksha Bandhan
Jjapani ya Sendikwa
葉月 (Hazuki) — Leaf Month
Anglo-Saxon
Weodmonath — Plant Month
Ojibwe (Anishinaabe)
Manoominike-giizis — Ricing Moon
Cree (Ininew)
Ohpahowi-pīsim — Flying Up Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Corn Moon
Omwezi gw'Okukoola
Biro by'okukoola kasooli; naakoozebwa omwezi oguzira bw'ugwa mu Okitobba
Ky'eyita era: Barley Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Singing Moon
Wachina wa Sendikwa
菊月 (Júyuè) — Chrysanthemum Month
Hindu (Purnima)
Bhadrapada Purnima (भाद्रपद पूर्णिमा) Omukolo: Madhu Purnima
Jjapani ya Sendikwa
長月 (Nagatsuki) — Long Month
Anglo-Saxon
Halegmonath — Holy Month
Ojibwe (Anishinaabe)
Waatebagaa-giizis — Leaves Turning Moon
Cree (Ininew)
Nōcihito-pīsim — Mating Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Barley Moon
Biro ebisingira okupoloma — ebirime byakokolwa n'ebigimbi bimanyibwa
Ky'eyita era: Falling Leaves Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Harvest Moon
Wachina wa Sendikwa
良月 (Liángyuè) — Auspicious Month
Hindu (Purnima)
Ashvina Purnima (आश्विन पूर्णिमा) Omukolo: Sharad Purnima
Jjapani ya Sendikwa
神無月 (Kannazuki) — Month Without Gods
Anglo-Saxon
Winterfylleth — Winter Full Moon
Ojibwe (Anishinaabe)
Binaakwe-giizis — Falling Leaves Moon
Cree (Ininew)
Kaskatinowi-pīsim — Freezing Up Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Blood Moon
Biro byo okuteekawo obutimba bw'enkwanzi embanga ezizinga zireme mu biro by'obutiti
Ky'eyita era: Frost Moon, Freezing Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Dark Moon
Wachina wa Sendikwa
葭月 (Jiāyuè) — Reed Month
Hindu (Purnima)
Kartika Purnima (कार्तिक पूर्णिमा) Omukolo: Dev Diwali
Jjapani ya Sendikwa
霜月 (Shimotsuki) — Frost Month
Anglo-Saxon
Blotmonath — Blood Month — livestock sacrifice
Ojibwe (Anishinaabe)
Gashkadino-giizis — Freezing Over Moon
Cree (Ininew)
Thīkipiwi-pīsim — Ice-Forming Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Snow Moon
Omwezi Omugazi
Entandikwa y'obutiti obuzibu okusubirira ku kyogero ky'omwezi ogw'omwaka
Ky'eyita era: Long Night Moon
Amannya mu Mitindo
Celtic / Neo-Pagan
Cold Moon
Wachina wa Sendikwa
腊月 (Làyuè) — Sacrificial Month
Hindu (Purnima)
Margashirsha Purnima (मार्गशीर्ष पूर्णिमा) Omukolo: Dattatreya Jayanti
Jjapani ya Sendikwa
師走 (Shiwasu) — Teachers Running
Anglo-Saxon
Ærra Geola — Before Yule
Ojibwe (Anishinaabe)
Gchi-bboon-giizis — Big Winter Moon
Cree (Ininew)
Pawāčakinasīsi-pīsim — Frost Exploding Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Oak Moon
Koloniyal wa Amerika
Amannya agaagazibwa The Old Farmer's Almanac, agava mu mitindo y'Algonquin n'ennono endala z'Abazindu b'Amerika, agawulizibwamu n'enkozesa ya Koloniyal wa Amerika. Gano ge mannya agaamaanyikiddwa ennyo g'omwezi oguzira mu nsi eteesa Olungereza.
1
Wolf Moon
(Old Moon, Ice Moon)
2
Snow Moon
(Hunger Moon)
3
Worm Moon
(Crow Moon, Sap Moon, Sugar Moon)
4
Pink Moon
(Egg Moon, Fish Moon)
5
Flower Moon
(Planting Moon, Milk Moon, Corn Planting Moon)
6
Strawberry Moon
7
Buck Moon
(Thunder Moon, Hay Moon)
8
Sturgeon Moon
(Green Corn Moon, Grain Moon)
9
Corn Moon
(Barley Moon)
10
Hunter's Moon
(Falling Leaves Moon)
11
Beaver Moon
(Frost Moon, Freezing Moon)
12
Cold Moon
(Long Night Moon)
Celtic / Neo-Pagan
Amannya okuva mu mitindo egyaggya y'Obuwicca n'Obuneo-Pagan, agaawerezebwa obulamu bwa Celtic. Agazaana mu bitundu ebikolera ku mwoyo n'okusoma embeera y'ensonda mu Bwayiropa na Amerika y'Amajja.
1
Quiet Moon
(Ice Moon)
2
Moon of Ice
(Storm Moon)
3
Moon of Winds
(Seed Moon, Death Moon)
4
Growing Moon
(Awakening Moon)
5
Bright Moon
(Grass Moon)
6
Moon of Horses
(Planting Moon, Mead Moon)
7
Moon of Claiming
(Rose Moon)
8
Dispute Moon
(Lightning Moon, Wyrt Moon)
9
Singing Moon
(Wine Moon)
10
Harvest Moon
(Blood Moon, Sanguine Moon)
11
Dark Moon
(Tree Moon, Mourning Moon)
12
Cold Moon
(Oak Moon, Long Night Moon)
Wachina wa Sendikwa
Amannya ag'obugezi ag'omu sendikwa okuva mu kalenda y'omwezi n'enjuba y'Abawachina. Omwezi ogwonna guwanikibwa erinnya ly'ekimera oba ekitundu ky'ensonda ekikomyewo ebiro.
Kalenda y'omwezi — kulinganisa kwa Gregorian kyekyuuka buli mwaka
1
正月 (Zhēngyuè)
Primary Month
2
杏月 (Xìngyuè)
Apricot Month
3
桃月 (Táoyuè)
Peach Month
4
梅月 (Méiyuè)
Plum Month
5
榴月 (Liúyuè)
Pomegranate Month
6
荷月 (Héyuè)
Lotus Month
7
兰月 (Lányuè)
Orchid Month
8
桂月 (Guìyuè)
Osmanthus Month
9
菊月 (Júyuè)
Chrysanthemum Month
10
良月 (Liángyuè)
Auspicious Month
11
葭月 (Jiāyuè)
Reed Month
12
腊月 (Làyuè)
Sacrificial Month
Hindu (Purnima)
Omwezi oguzira ogwonna (Purnima) mu kalenda y'omwezi n'enjuba y'Abahindu guwanikibwa erinnya ly'omwezi gwawo gw'omwezi era guganira n'omukolo munene oba ekikolwa ekyeriimu.
Kalenda y'omwezi — kulinganisa kwa Gregorian kyekyuuka buli mwaka
1
Pausha Purnima (पौष पूर्णिमा)
Shakambhari Purnima
2
Magha Purnima (माघ पूर्णिमा)
Sacred bathing at Prayagraj
3
Phalguna Purnima (फाल्गुन पूर्णिमा)
Holi
4
Chaitra Purnima (चैत्र पूर्णिमा)
Hanuman Jayanti
5
Vaishakha Purnima (वैशाख पूर्णिमा)
Buddha Purnima
6
Jyeshtha Purnima (ज्येष्ठ पूर्णिमा)
Vat Purnima
7
Ashadha Purnima (आषाढ़ पूर्णिमा)
Guru Purnima
8
Shravana Purnima (श्रावण पूर्णिमा)
Raksha Bandhan
9
Bhadrapada Purnima (भाद्रपद पूर्णिमा)
Madhu Purnima
10
Ashvina Purnima (आश्विन पूर्णिमा)
Sharad Purnima
11
Kartika Purnima (कार्तिक पूर्णिमा)
Dev Diwali
12
Margashirsha Purnima (मार्गशीर्ष पूर्णिमा)
Dattatreya Jayanti
Jjapani ya Sendikwa
Wafu Getsumei — amannya ag'emyezi ag'ekitookye ky'Abajjapani okuva mu biro bya Heian, abaasooka baabafuula ku kalenda y'omwezi n'enjuba. Baakozesebwa mu bigambo by'obugezi, obuwangwa, n'okutegeererwa kw'ennono.
Kalenda y'omwezi — kulinganisa kwa Gregorian kyekyuuka buli mwaka
1
睦月 (Mutsuki)
Month of Affection
2
如月 (Kisaragi)
Month of Changing Clothes
3
弥生 (Yayoi)
Ever Growing
4
卯月 (Uzuki)
Deutzia Month
5
皐月 (Satsuki)
Rice-Planting Month
6
水無月 (Minazuki)
Month of Water
7
文月 (Fumizuki)
Month of Literature
8
葉月 (Hazuki)
Leaf Month
9
長月 (Nagatsuki)
Long Month
10
神無月 (Kannazuki)
Month Without Gods
11
霜月 (Shimotsuki)
Frost Month
12
師走 (Shiwasu)
Teachers Running
Islamu (Hijiiri)
Kalenda y'Abaisiraamu ya omwezi kakamavu nga terina kubikkulira, noolwekyo emyezi gyo 12 egyenkyuka mu biro byonna by'Omu Gregorian mu kyolesola kya myaka ~33. Amannya g'emyezi ganywezebwa n'obuvunaanyizibwa bw'ebyafaayo n'obwakatonda, si n'ebiro.
Emyezi egy'Hijiiri egyenkyuka mu mwaka gwa Gregorian mu kyolesola kya myaka ~33 era tegikwanagana n'ebiro ebizibu
1
Muḥarram (مُحَرَّم)
Forbidden — sacred month
2
Ṣafar (صَفَر)
Empty — homes left empty for travel
3
Rabīʿ al-Awwal (رَبِيع ٱلْأَوَّل)
First Spring
4
Rabīʿ ath-Thānī (رَبِيع ٱلثَّانِي)
Second Spring
5
Jumādā al-Ūlā (جُمَادَىٰ ٱلْأُولَىٰ)
First of Parched Land
6
Jumādā ath-Thāniyah (جُمَادَىٰ ٱلثَّانِيَة)
Second of Parched Land
7
Rajab (رَجَب)
To Respect — sacred month
8
Shaʿbān (شَعْبَان)
Scattered — preparation for Ramadan
9
Ramaḍān (رَمَضَان)
Intense Heat — month of fasting
10
Shawwāl (شَوَّال)
Raised — Eid al-Fitr
11
Dhū al-Qaʿdah (ذُو ٱلْقَعْدَة)
Month of Rest — sacred month
12
Dhū al-Ḥijjah (ذُو ٱلْحِجَّة)
Month of Pilgrimage — Hajj
Anglo-Saxon
Okuva mu De Temporum Ratione ya Venerable Bede (omwaka 725 AK), ekyandikwa eky'omu ntandikwa ky'okutegeererwa okuzibu ky'obulamu bw'Abaanglo-Saxon so ebanga lyeggya Bunakristu. Ng'okutegeera, Eosturmonath (Apriiri) ze zisi z'ekigambo "Easter".
1
Æftera Geola
After Yule
2
Solmonath
Month of Cakes
3
Hrethmonath
Month of the Goddess Hretha
4
Eosturmonath
Month of the Goddess Eostre
5
Thrimilce
Three Milkings
6
Ærra Litha
Before Midsummer
7
Æftera Litha
After Midsummer
8
Weodmonath
Plant Month
9
Halegmonath
Holy Month
10
Winterfylleth
Winter Full Moon
11
Blotmonath
Blood Month — livestock sacrifice
12
Ærra Geola
Before Yule
Ojibwe (Anishinaabe)
Ojibwe bakuuma emyezi 13, egikwatagana n'ebintu 13 by'omugongo gw'enyonyi. Amannya gassulasuulamu ku kitundu n'olulimi, ganywezebwa n'okuyiruka kw'ensonda mu kitundu ky'Ennyanja Enkulu.
Sendikwa y'emyezi 13 — omwezi gw'omukumi na nasatu gubaawo nga buli myaka 3
1
Manidoo-giizis
Spirit Moon
2
Mkwa-giizis
Bear Moon
3
Ziizbaakdoke-giizis
Sugar Moon
4
Iskigamizige-giizis
Boiling Sap Moon
5
Waawaaskone-giizis
Flower Moon
6
Ode'imini-giizis
Strawberry Moon
7
Miin-giizis
Blueberry Moon
8
Manoominike-giizis
Ricing Moon
9
Waatebagaa-giizis
Leaves Turning Moon
10
Binaakwe-giizis
Falling Leaves Moon
11
Gashkadino-giizis
Freezing Over Moon
12
Gchi-bboon-giizis
Big Winter Moon
Cree (Ininew)
Kalenda y'emyezi 13 y'Abacree okuva mu bitundu by'amajja na wakati. Amannya g'omwezi gakwatagana n'ensolo, obudde, n'okuyiruka kw'ensonda kwe kwekubirwako mu nsozi z'omujungu y'Kanada.
Sendikwa y'emyezi 13 — omwezi gw'omukumi na nasatu gubaawo nga buli myaka 3
1
Kisē-pīsim
Great Moon
2
Mikisiw-pīsim
Eagle Moon
3
Niska-pīsim
Goose Moon
4
Ayīki-pīsim
Frog Moon
5
Sākipakāwi-pīsim
Budding Moon
6
Opāskāwēwi-pīsim
Hatching Moon
7
Paskowi-pīsim
Moulting Moon
8
Ohpahowi-pīsim
Flying Up Moon
9
Nōcihito-pīsim
Mating Moon
10
Kaskatinowi-pīsim
Freezing Up Moon
11
Thīkipiwi-pīsim
Ice-Forming Moon
12
Pawāčakinasīsi-pīsim
Frost Exploding Moon
Obweyolese bw'Obuyumba
Mitindo egy'ebitabo by'amanku egy'ebyafaayo eby'Olungereza n'Obwayiropa okuva mu Biro Obuyumba, eyawulizibwamu okuyiruka kw'okulima, kalenda y'olusambu lwa Bunakristu, n'emikyufu gy'edda.
1
Moon After Yule
(Wolf Moon)
2
Storm Moon
(Ice Moon)
3
Chaste Moon
(Lenten Moon)
4
Seed Moon
(Paschal Moon)
5
Hare Moon
(Milk Moon)
6
Dyan Moon
(Mead Moon, Rose Moon)
7
Mead Moon
(Hay Moon)
8
Corn Moon
(Grain Moon)
9
Barley Moon
(Fruit Moon)
10
Blood Moon
(Harvest Moon)
11
Snow Moon
(Frost Moon)
12
Oak Moon
(Yule Moon)
Omwezi Omugazi
Omwezi oguzira oguli ku perigee (okusemberera ddala eri Nsi) oba okumpi nayo. Asalawo okubaawo ng'omukulu okusukka 14% era ng'owaka okusukka 30% okusinga omwezi oguzira oguli ku apogee. Kubaawo emirundi 3–4 mu mwaka.
Omwezi Ow'Obululu
Omwezi oguzira ogusooka mu mwezi ogumu ogw'omu kalenda. Kubaawo nga buli myaka ~2.5. Entegeeza ya sendikwa (eyaddala) y'omwezi oguzira ogusatu mu kyeya kyono kwe kirimu emwezi eggiri egizira.
Omwezi gw'Okukoola
Omwezi oguzira oseereeddemu okumpi n'okutsuka kw'obutiti. Gukiika nga ~25–30 ddakiika oluvannyuma buli kiro (okusinga nga ~50 ddakiika ez'obulijjo), ng'owaayo abalimi obudde obuwanvu bw'akawungeezi okulimbya ebirime byabwe.
Omwezi gw'Omusaayi
Mu kuzikiza okwonna kw'omwezi, empewo y'ensi ekyusa obuzimu bw'enjuba mu kisiikirize, nga omwezi gukyuka langi ey'okuMyufu. Embeera emu ekyusa enjuba okubbuka naddala y'ekyusa omwezi oguzikiziddwa.
Omwezi Muto
Omwezi oguzira oguli ku apogee (eddala okuva ku Nsi) oba okumpi nawo. Agabika ng'omuto okusukka era ng'ow'ekizikiza okusinga omwezi omugazi — okugololera okw'omugga gw'omunyolo gw'omwezi.
Amannya g'omwezi oguzira gwe ki?
Amannya g'omwezi oguzira g'amannya ga sendikwa aagawanikibwa omwezi oguzira gw'omwezi gwonna ebitundu bikyusu. Ag'aamaanyikiddwa ennyo g'amannya ag'Abakoloniyal ba Amerika agava mu mitindo y'Algonquin n'eya Abazindu b'Amerika (Omwezi gw'Empisi, Omwezi gw'Omuzira, n'ebirala), naye ensi yonna n'ennono ez'omuzigo ez'okuwanika.
Lwaki omwezi oguzira ogwonna gufuna erinnya?
Ng'ebiro eby'amanku tebaawo, abantu baakuuma ebiro mu kyolesola ky'omwezi. Omwezi oguzira ogwonna gwalinnya ekifo ky'ekiro ky'ebiro — okujja kw'empisi, omuzira ogusookera, okukoola ensukusa. Okuwanika emwezi egizira kwayamba ebitundu okutegeereza eby'ebiro eby'okujja era okutegekanya emirimu ng'olubuto, okunoba, n'okukoola.
Omwezi gw'Okukoola gwe ki?
Omwezi gw'Okukoola y'omwezi oguzira oseereeddemu okumpi n'okutsuka kw'obutiti (ng'olunaku 22 lwa Sebuttemba). Gukiika nga ddakiika 25–30 oluvannyuma buli kiro, okusinga okukiika okw'obulijjo okwa ddakiika 50. Kino kyaweereza abalimi obudde obuwanvu bw'akawungeezi okulimbya ebirime byabwe nga obutiti butemanye.
Omwezi Omugazi gwe ki?
Omwezi Omugazi y'omwezi oguzira ogubaawo ku perigee — ekifo ekisemberera ddala ky'omwezi mu kyolesola kyawo. Agabika okubaawo ng'omukulu okusukka 14% era ng'owaka okusukka 30% okusinga omwezi oguzira oguli ku apogee (Omwezi Muto). Emwezi Emigazi kubaawo emirundi 3 okutuuka ku 4 mu mwaka.
Omwezi Ow'Obululu gwe ki?
Omwezi Ow'Obululu y'omwezi oguzira ogusatu mu mwezi ogumu ogw'omu kalenda. Kino kubaawo nga buli myaka ~2.5. Entegeeza eyaddala, ya sendikwa (okuva mu Maine Farmer's Almanac) etegeereza Omwezi Ow'Obululu ng'omwezi oguzira ogusatu mu kyeya ekirimu emwezi eggiri egizira.
Ensi zonna ziwanika emwezi egazira?
Ensi nyingi mu nsi yonna zirina sendikwa z'okuwanika emwezi egizira oba emyezi gya omwezi. Mitindo gy'Abawachina, Abahindu, Abajjapani, Abaisiraamu, Celtic, Anglo-Saxon, n'ennono nyingi z'Abazindu bonna zirina obukuumi obukyusu obw'okuwanika. Ezimu ezimanywezibwa ku kalenda y'enjuba (emyezi egizibu), ng'ekirala kigoberera kalenda y'omwezi era kikyuka buli mwaka okusinga ennaku z'Omu Gregorian.