Omwezi guyinza okulabika emisana kubanga tegukola kitangaala kyagwo: enjuba egumuliikiriza, era obuso bwagwo obumasamasa buyinza okwawukana ku ggulu erya bbulu. Okuba nti guli waggulu emisana, n’ekifo w’olina okutunula, kisinziira nnyo ku mbeera yaagwo. Omwezi omujjuvu gutera okulabika ekiro; Omwezi ogw’ekitundu ekisooka gutera okuba waggulu mu ggulu ery’akawungeezi.
Tewali “saawa ya Mwezi” emu eya buli lunaku. Omwezi guvaayo era gugwa mu ssaawa ezikyukakyuka mu kitundu kyo, era enteekateeka eyo esinziira ku kifo gy’oli. Okuzuula ekiseera ekirungi eky’okugulabirako, gatta embeera yaagwo n’ekkomo ly’eggulu mu kitundu kyo, embeera y’obudde n’obugulumivu bw’Omwezi mu ggulu. Kalenda y’embeera z’Omwezi ey’omukutu ewa ebiseera ebituufu eby’enkyukakyuka mu mbeera yaagwo, ate okunoonya ekibuga kukutuusa ku mapeesa agalaga embeera y’Omwezi mu kitundu ekyo.
Embeera y’Omwezi ekulage ekiseera ky’okugulabirako
Embeera y’Omwezi kye kabonero akasooka ak’omugaso kubanga ekulaga obuwanvu bw’eggulu Omwezi bw’alabika ng’ali okuva ku Njuba. Ku Mwezi omuggya, Omwezi abeera kumpi n’oludda enjuba lw’eri mu ggulu, n’olwekyo avaayo okumpi n’obudde enjuba bw’ejjirira era n’agwa okumpi n’obudde enjuba bw’egwa. Oludda lwe olw’okumasamasa luba lutunuulidde wala nnyo okuva ku Nsi, ekimuleetera obutalabika bulungi mu ggulu eryaka ery’emisana. Omwezi omuseke omutono ennyo guyinza okulabika akaseera katono nga enjuba tennavaayo oba ng’emaze okugwa, naye guyinza okuba wansi era nga tegumasamasa nnyo.
Omwezi oguseke ogweyongera, ogw’olekera ekitundu ekisooka, gutera okwanguyira okulabibwa mu bugwanjuba oluvannyuma lw’enjuba okugwa. Okumpi n’ekitundu ekisooka, Omwezi guvaayo mu ttuntu ery’ekiro, gubeera waggulu ennyo ng’enjuba egwa, era gugwa okumpi n’ekiro eky’ekitundu. N’olwekyo guyinza okuba ekintu ekirungi okutunulako akawungeezi oba ku ntandikwa y’ekiro, so si kintu kya kulaba ekiro ekinaatera okukya kyokka. Ekkomo wakati w’ekitundu ekitangaala n’ekyo ekiri mu kizikiza nalyo lirabika bulungi ng’okozesa endabirwamu ennene oba ekitunudde mu bwengula ekitono.
Omwezi ogweyongera nga guzingiriddwa kitundu kinene, guba waggulu okumala ekitundu kinene eky’olweggulo n’akawungeezi, oluvannyuma ne gugwa ekiro eky’ekitundu nga kiwedde. Omwezi omujjuvu guvaayo okumpi n’enjuba okugwa, gumala ekiro kyonna nga guli waggulu, era gugwa okumpi n’obudde enjuba bw’ejjirira. Oluvannyuma lw’Omwezi omujjuvu, Omwezi ogukendeera nga guzingiriddwa kitundu kinene okutwalira awamu guvaayo oluvannyuma mu kawungeezi era ne gusigala nga gulabika okutuuka ku makya. Okumpi n’ekitundu eky’enkomerero, guvaayo okumpi n’ekiro eky’ekitundu, gubeera waggulu ennyo enjuba bw’ejjirira, era gugwa okumpi n’ettuntu. Omwezi oguseke ogukendeera gutera okulabika mu buvanjuba ng’obudde tebunnakya.
Bino bye biseera ebibalirirwamu, so si biseera bituufu. Enzirukanya y’Omwezi n’ekifo gy’oli bikyusa ebiseera n’engeri gye gutambulamu mu ggulu. Okufuna ekitabo ekiraga engeri embeera z’Omwezi ezirina amannya gye zigattibwamu, kozesa omuko gw’ebiwandiiko eby’okuyiga ogw’omukutu.
Lwaki Omwezi gusobola okulabika mu ggulu erya bbulu
Omwezi guba waggulu w’ekkomo ly’eggulu emisana ku nnaku nnyingi kubanga enzirukanya yaagwo emutwala mu bifo eby’enjawulo bw’ogeraageranya n’Enjuba. Tegukoma ku ssaawa z’ekizikiza. Okuggyako ng’Omwezi guli kumpi n’okuba omuggya, ekitundu ky’obuso bwagwo ekimasamasa kitera okuba nga kyaka ekimala okulabika ng’Omwezi guli waggulu w’ekkomo ly’eggulu era eggulu nga teririimu bire.
Okulabika emisana okusinga kisinziira ku njawulo wakati w’ekitangaala n’ekintu ekitunuuliddwa. Enjuba eyaka mu bbanga, n’efuula eggulu okuba eryaka; Omwezi gulabika ng’ekitundu kyagwo ekimasamasa kirabika nga kyaka ekimala bw’ogeraageranya n’olwo. Omwezi oguzingiriddwa kitundu kinene oba ogw’ekitundu gutera okwanguyira okulabibwa emisana okusinga omuseke omuzito. Omuseke omuzito guyinza okuba omuzibu okulaba kubanga ekitundu kyagwo ekimasamasa kiba kitono era ate guba kumpi n’oludda enjuba lw’eri. Togezaako kugunoonya ng’otunula okumpi n’Enjuba; sooka omanye Omwezi gye guli, era enjuba ogireke etayingira mu maaso go.
Endowooza emanyiddwa nti Omwezi “kintu kya kiro” eva ku kuba nti ekizikiza kigwanguyiza okulabika, so si nti gulinnya ekiro kyokka. Omwezi ogw’emisana gusangibwa mangu ng’uli waggulu ennyo w’ekkomo ly’eggulu, ng’empewo nnyonjo, era ng’omanyi ekitundu ky’eggulu ky’olina okwetegereza.
Lwaki Omwezi guvaayo nga guyitirizza obudde
Omwezi gugenda mu buvanjuba mu nzirukanya yaagwo ng’Ensi yeetooloola. Ensi bw’emala okwetooloola ekimala okuleeta ekitundu kyayo eky’oku ngulu ku kifo kye kimu nate, Omwezi aba naye akyuse mu ggulu, n’olwekyo Ensi erina okweyongera okwetooloola katono Omwezi okutuusa ku kifo kye kimu ku kkomo ly’eggulu nate. Eyo ye nsonga lwaki Omwezi guvaayo oluvannyuma ku nnaku ezisinga eziddirira.
Okubalirira okw’omugaso kwe kuba nti guvaayo nga guyitirizza eddakiika nga 50 buli lunaku. Enkyukakyuka y’embeera z’Omwezi, okuva ku Mwezi omuggya okutuuka ku Mwezi omuggya oguddako, eba ya nnaku nga 29.53. Mu kiseera ekyo, Omwezi gutambula okwetooloola eggulu lyonna bw’ogeraageranya n’Enjuba. Okugabanya akaziga konna ku nkyukakyuka eyo kiwa okutambula okw’omu buvanjuba okwa diguli nga 12 buli lunaku. Okutambula kw’Ensi kuleetera eggulu okwetooloola diguli nga 15 buli ssaawa, n’olwekyo okutuukana n’enkyukakyuka eyo kitwala eddakiika nga 50.
Omuwendo ogwo gwa kukozesebwa ng’ekibalirirwamu, so si kiseera ekituufu eky’okwesigamako buli lunaku. Enzirukanya y’Omwezi eyisibwamu era si nkulungo entuufu, ate enkoona y’ekkubo lyagwo bw’ogeraageranya n’ekkomo ly’eggulu ekyuka okusinziira ku kifo n’ekiseera ky’omwaka. N’ekivaamu, ebbanga wakati w’ebiseera Omwezi lwe guvaayo liyinza okuba ttono oba ddene okusinga ery’ekibalirirwamu. Okumpi n’ebifo ebimu eby’oku latitudo eya waggulu, enkyukakyuka eno eyinza okuba nga tesalika bulungi. Kebera ebiseera Omwezi lwe guvaayo n’olwe gugwa mu kitundu kyo mu kifo ky’okugattako eddakiika 50 buli mulundi.
Londa ekifo ky’okulabira, so si essaawa yokka
Bw’oba oyagala okulaba ebinnya n’ensozi z’Omwezi obulungi, gezaako ennaku eziri okumpi n’ekitundu ekisooka oba eky’enkomerero. Ekkomo wakati w’emisana n’ekiro ku Mwezi, eryitibwa terminator, liyita ku buso bwagwo mu kiseera ekyo. Ekitangaala ky’enjuba ekigwako mu nkoona entono kireeta ebisiikirize ebiwanvu ku kkomo eryo, ne kifulumya obutafaanagana bw’obuso bw’Omwezi obutalabika nnyo ng’ekitangaala kigwako butereevu ku Mwezi omujjuvu. Omwezi omujjuvu gulabika bulungi n’eriiso ery’obwereere, naye obuso bwagwo buyinza okulabika nga tebuliiko bintu bingi kubanga enjuba eyaka butereevu ku ludda olulabika.
Bw’oba oyagala okulaba omuseke omuzito, tunula mu bwanga nga wayise akaseera katono enjuba ng’egudde mu kiseera ky’Omwezi ogweyongera, oba nga obudde tebunnakya mu kiseera ky’Omwezi ogukendeera. Omuseke guba kumpi n’oludda enjuba lw’eri, n’olwekyo akaseera akaguyitiramu okulaba kaba katono era obugulumivu bwagwo obutono buyinza okugulemesa olw’ekifu, ebizimbe oba ensozi. Ekkomo ly’eggulu erirabika obulungi nga terizibiddwa liyamba. Okulaba Omwezi emisana, londa ekiseera lwe guba waggulu ennyo mu ggulu, kubanga empewo eri wakati wo n’Omwezi eba ntono.
Ekyokulabirako, olupapula lw’eby’omu kitundu olw’London lulaga embeera y’Omwezi n’ekitundu kyagwo ekimasamasa, ebiseera lwe guvaayo n’olwe gugwa, obugulumivu ne azimuth, ebbanga, n’ekifaananyi ky’eggulu ekirina n’embeera y’obudde mu kitundu ekyo. Emibare gikyuka okusinziira ku kifo, n’olwekyo londa ekibuga kyo mu lukalala lw’amapeesa ag’Omwezi mu kifo ky’okwesiga essaawa eyawandiikiddwa ey’ekifo ekirala.
Kyusa embeera y’Omwezi ogifuule enteekateeka y’okugulabirako
Tandika n’embeera y’Omwezi n’ekika ky’ekifaananyi ky’oyagala. Bw’oba oyagala okutunula akawungeezi, Omwezi oguseke ogweyongera oba ogw’ekitundu ekisooka kye kiruubirirwa ekirungi. Bw’oba oyagala okutambula obudde tebunnakya, Omwezi oguseke ogukendeera oba ogw’ekitundu eky’enkomerero guyinza okuba mu kifo ekirungi. Bw’oba oyagala okulaba Omwezi gwonna, tegeka okwetooloola olunaku lw’Omwezi omujjuvu, naye jjukira nti ekiseera ekituufu Omwezi lwe gujjula si kye kiseera kyokka lwe guba waggulu ennyo oba lwe gulabika mu kitundu kyo.
Oluvannyuma kebera ebiseera Omwezi lwe guvaayo n’olwe gugwa mu kitundu kyo, era otunule ku bugulumivu ne azimuth: obugulumivu bukulaga obuwanvu bw’Omwezi okuva ku kkomo ly’eggulu, ate azimuth ekulaga oludda lw’eggulu lw’eri. Kebera embeera y’obudde, era lowooza ku bintu ebiyinza okuziyiza okulaba ng’oli mu kifo ky’oyagala okutunuliramu. Omwezi oguvaayo katono guyinza okulabika nga gwa kitalo okumpi n’ekkomo ly’eggulu ery’ewala, naye ebizimbe, emiti n’ekifu biyinza okugukweka; Omwezi oguli waggulu nnyo gutera okwanguyira okulaba obulungi.
Kalenda eya buli mwezi ekuyamba okulonda olunaku lw’embeera y’Omwezi gy’oyagala, ate olupapula lw’ekibuga lukuyamba okukyusa olunaku olwo ne luba omukisa ogw’omu kitundu kyo. Bw’oba tonnalaba Mwezi mu kiseera ekisooka ky’otunuulidde, ddamu otunule oluvannyuma: ayinza okuba ng’avaayo, ng’agwa, oba nga akwekeddwa ebire obutaba nga tali mu ggulu ery’emisana.