Ny volana manify hita iva eny amin’ny lanitra amin’ny hariva dia mety hanamarika fiovana lehibe eo amin’ny kalandrie silamo: ny fiandohan’ny Ramadany, ny fahatongavan’ny Eid al-Fitr, na ny fiandohan’ny volana amam-bolana hafa. Tsy mari-pamantarana daty eny amin’ny lanitra azon’ny olona rehetra eto an-tany jerena miaraka anefa ilay volana manify. Miankina amin’ny toerana misy ny Volana, ny toerana misy ny mpandinika, ny toetry ny atmosfera ary ny fitsipika arahin’ny vondrom-piarahamonina iray ny fahitana azy.
Misy volana amam-bolana 12 ny kalandrie silamo, izay antsoina koa hoe kalandrie Hijri. Tsy toy ny kalandrie mitazona ny volana hifanaraka amin’ny fizaran-taona izy io, fa tsy mampiditra volana fanampiny matetika mba hampifanaraka azy amin’ny taona araka ny masoandro. Hevitra roa samy hafa àry no mamaritra ny datiny: ny volana manify no manampy mametra ny fiandohan’ny volana, fa ny faharetan’ny taona araka ny Volana kosa no mampitety ny fizaran-taona ireo volana ireo. Hazavain’ny astronomia ny gadona fototra, fa ny fomba fanao ara-pivavahana sy ara-pitantanana no mamaritra ny fomba hanovana izany ho kalandrie.
Tsy ilay volana manify hita voalohany ny tsinam-bolana
Ao amin’ny astronomia, ny tsinam-bolana dia ilay fotoana ifanojoan’ny Masoandro sy ny Volana, ka mitovy ny laharan-joron’izy ireo manaraka ny ekliptika raha jerena avy ety an-tany. Manodidina io fifanarahan-toerana io, ny ilany hazavain’ny Volana dia mitodika lavitra antsika ny ankamaroany. Toa manakaiky ny Masoandro eny amin’ny lanitra koa ny Volana, ka sarotra dia sarotra na tsy azo avahana mihitsy ny sisiny manify hazavany.
Hafa kosa ny zava-mitranga ilazana ny fiandohan’ny volana silamo: lasa hita maso aorian’ny fifanojoana ny Volana tanora mitombo hazavana, ary matetika tadiavina any andrefana aorian’ny filentehan’ny Masoandro. Antsoina matetika hoe hilal io volana manify io. Fotoana voakajy ary mitovy maneran-tany ny fifanojoana; toe-javatra eo an-toerana kosa ny fahitana ny volana manify, izay miseho aorian’izany.
Zava-dehibe izany fahasamihafana izany rehefa mamaky kalandrie mampiseho ny dingan’ny Volana sy ny ora marina isehoan’ny tsinam-bolana. Tsy midika ny ora voatanisa amin’ny tsinam-bolana fa ho hita ny volana manify amin’io hariva io, ary tsy izy irery no mamaritra ny andro voalohan’ny volana ara-pivavahana. 29.53059 andro ny salan’isan’ny elanelam-potoana eo anelanelan’ny tsinam-bolana ara-kintana mifanesy. Tsy maintsy andro feno ny volana ao amin’ny kalandrie, ka 29 na 30 andro ny volana silamo fa tsy misy ampahany amin’ny andro.
Nahoana no sarotra kokoa ny mahita volana manify sasany
Ampahany amin’ny fanazavana momba ny fahitana azy ihany ny fotoana lasa hatramin’ny fifanojoana, izay matetika antsoina hoe taonan’ny Volana. Rehefa miantsinanana ny Volana raha oharina amin’ny Masoandro, dia mihamaro ny lafiny hazavany hita ary mihamitombo ny elanelana hita eo aminy sy ny Masoandro. Mila misongadina tsara ambonin’ny faravodilanitra koa anefa ilay volana manify rehefa mihamaizina ny lanitra amin’ny hariva.
Misy fiantraikany lehibe ny zoro ihaonan’ny lalan’ny Volana sy ny faravodilanitra. Indraindray dia mety ho avo dia avo eo ambonin’ny toerana ilentehan’ny Masoandro ny volana manify, nefa amin’ny fotoana hafa kosa dia mety ho tena iva ka saika mikasika ny faravodilanitra. Manova izany firafitra izany ny toerana ara-jeografika sy ny vanim-potoana. Noho izany, na dia mitovy taona aza ny volana manify roa, dia mety ho samy hafa be ny fahasarotan’ny fandinihana azy, na mbola tsy nirotsaka aza ny rahona.
Misy koa ny fifaninanana eo amin’ny fahalany tsikelikely ny takariva sy ny filentehan’ny Volana. Mety mbola hamirapiratra loatra ny lanitra avy hatrany aorian’ny filentehan’ny Masoandro; rehefa afaka kelikely kosa, dia mety efa nilentika tao anaty zavona manify na efa nilentika ambanin’ny faravodilanitra ilay volana manify. Manampy ny fahafantarana ny elanelam-potoana eo anelanelan’ny filentehan’ny Masoandro sy ny filentehan’ny Volana, saingy tsy antoka hahitana azy izany. Misy fiantraikany avokoa ny vovoka, ny hamandoana, ny rahona manify, ny fahazavan’ny atmosfera ary ny traikefan’ny mpandinika. Tsy misy fetra tokana momba ny taonan’ny Volana afaka miantoka fa ho hitan’ny maso tsy misy fitaovana izy na aiza na aiza.
Ny fiandohan’ny andro amin’ny hariva sy ny daty fanombohana samihafa
Amin’ny fankalazana ara-pivavahana, manomboka amin’ny filentehan’ny Masoandro ny daty silamo fa tsy amin’ny misasakalina. Noho izany, ny hariva anombohan’ny andro voalohan’ny Ramadany dia mialoha ny fifadian-kanina manomboka amin’ny maraina ka hatramin’ny filentehan’ny Masoandro amin’io andro io. Toy izany koa, ny fanambarana atao aorian’ny fandinihana volana manify amin’ny hariva dia momba ny andro efa nanomboka araka io fanisana manomboka amin’ny filentehan’ny Masoandro io, na dia tsy hiova daty aza ny kalandrie sivily raha tsy amin’ny misasakalina.
Amin’ny fomba fanao mahazatra iray, mitady ny volana manify vaovao aorian’ny filentehan’ny Masoandro amin’ny andro faha-29 amin’ny volana hifarana ny mpandinika. Raha ekena ho porofo ny fahitana azy, dia manomboka amin’io hariva io ny volana vaovao. Raha tsy izany, dia feno 30 andro ilay volana hifarana. Miovaova arakaraka ny tompon’andraikitra ny fepetra marina amin’ny fanekena fijoroana vavolombelona sy ny fampiharana io fitsipika io.
Mety tsy hitovy koa ny vondrom-piarahamonina amin’ny faritra ara-jeografika ekeny ho manan-kery ny fandinihana. Misy mampiasa ny fahitana eo an-toerana na isam-paritra; ny hafa kosa manaiky fahitana avy any amin’ny toerana lavidavitra kokoa, araka ny fitsipika noraisiny. Mety tsy hitovy koa ny fomba fijeriny momba ny fampiasana fitaovana optika na ny anjara toeran’ny kajy. Noho izany, tsy voatery hidika hoe nisy olona diso nikajy ny Volana ny daty fanombohana samihafa. Mety samy mampihatra fenitra samihafa amin’ny toe-javatra samihafa amin’ny fandinihana ireo vondrona.
Nahoana ny Ramadany no mifindrafindra amin’ny fizaran-taona
Vokatry ny kajy ampiasain’ny kalandrie mivantana ny fiovan’ny toerana misy azy manaraka ny fizaran-taona. Raha ny salan’isan’ny tsingerin’ny Volana no ampiasaina, dia 12 × 29.53059 no manome 354.36708 andro. 354 na 355 andro feno ny tena faharetan’ny taona silamo, arakaraka ny filaharan’ny volana sy ny fomba kalandrie ampiasaina. Na ahoana na ahoana, dia fohy noho ny taona araka ny Masoandro izy, izay manodidina ny 365¼ andro.
Manodidina ny 11 andro isan-taona araka ny Masoandro ny fahasamihafana. Noho izany, amin’ny ankapobeny dia manomboka 10 na 11 andro mialoha kokoa amin’ny kalandrie gregoriana ny Ramadany isaky ny taona manaraka. Ao anatin’ny 33 taona eo ho eo araka ny Masoandro, dia mandalo ny tsingerin’ny fizaran-taona manontolo izy. Miandalana izany fiovana izany fa tsy tampoka: ny Ramadany iray amin’ny fahavaratra dia arahin’ny Ramadany manaraka izay tonga aloha kely kokoa amin’ny kalandrie araka ny Masoandro.
Ny antony dia tsy misy fanitsiana ny fizaran-taona amin’ny fampidirana volana fanampiny. Mampiditra volana fanampiny amin’ny taona voafantina ny kalandrie manaraka ny Volana sy ny Masoandro mba hitazonana ny volana hifanaraka amin’ny fizaran-taona sasany; tsy manao izany kosa ny kalandrie ara-pivavahana silamo. Mifamatotra amin’ny Volana hatrany ny volany.
Misy vokany ara-jeografika izany. Rehefa amin’ny fahavaratra any amin’ny Ila Bolantany Avaratra ny Ramadany, dia amin’ny ririnina any amin’ny Ila Bolantany Atsimo izy. Noho izany, dia mety hisy fifadian-kanina maharitra andro be any amin’ny faritra iray, ary fohy kokoa any amin’ny faritra hafa, amin’io volana io ihany. Mitana toerana raikitra eo amin’ny filaharan’ny kalandrie ny volana iray, fa tsy manana fizaran-taona maharitra.
Kalandrie mifototra amin’ny fahitana sy kalandrie voakajy
Mety hilazana fomba maro fametrahana daty ao anatin’ilay rafitra misy volana 12 ihany ny hoe “kalandrie silamo”. Miankina amin’ny fahitana volana manify ekena ny fomba fandinihana. Ny fomba hafa indray dia mampiasa kajy ara-kintana, indraindray haminaniana raha tokony ho hita ilay volana manify, ary indraindray hampiharana fitsipika voafaritra momba ny fifanojoana, ny filentehan’ny Masoandro na ny filentehan’ny Volana. Tsy fomba mitovy avokoa ireo.
Misy fomba hafa koa ny kalandrie silamo tabilao: mampiasa lamina aritmetika amin’ny halavan’ny volana sy ny andro anelanelana fanampiny izy, fa tsy manapa-kevitra momba ny volana tsirairay amin’ny alalan’ny fandinihana vaovao. Mahasoa amin’ny famadihana daty sy ny fikarohana ara-tantara ny kalandrie toy izany, saingy tsy midika ho azy fa daty tena narahin’ny vondrom-piarahamonina iray manokana ilay daty azo avy amin’ny famadihana. Mety tsy ho azo antoka koa ny toerana na ny fomba fanao nampiasaina ao amin’ny firaketana ara-tantara.
Tsy voatery hatao toy ny mifanohitra ny kajy sy ny fandinihana. Afaka mamaritra ny toerana tokony hisy ny Volana ny kajy ara-kintana, ary manampy amin’ny fanombanana ny tatitra momba ny fahitana azy. Ny fanontaniana ara-pivavahana kosa dia hoe inona ny porofo eken’ny tompon’andraikitra ho ampy hanombohana volana iray.
Noho izany, fanontaniana mifandray nefa samy hafa no valian’ny daty Hijri ao amin’ny rindranasa kalandrie, ny sarintany maminavina ny fahitana azy ary ny fanambaran’ny vondrom-piarahamonina. Alohan’ny hampitahana azy ireo, fantaro raha famadihana aritmetika, fepetra ara-kintana na fandinihana nekena no asehon’ny tsirairay.
Fandaminana fandinihana volana manify amim-pitandremana
Atombohy amin’ny toerana hanaovana ny fandinihana fa tsy amin’ny kisary ankapobeny momba ny dingan’ny Volana. Ampiasao ny fikarohana tanàna hahazoana ny tontonana momba ny Volana eo an-toerana hijerena ny ora filentehany, ny haavony, ny azimoty ary ny fahitana ny lanitra miaraka amin’ny toetr’andro eo an-toerana. Manampy amin’ny famaliana fanontaniana azo ampiharina izany: aiza no tokony hitodihana, ambonin’ny faravodilanitra ve ny Volana, ary mety hisy sakana ve noho ny toetry ny andro? Tsy didy ofisialy momba ny fahitana volana manify anefa izany.
Ohatra, manome ireo antsipiriany momba ny fahitana eo an-toerana ho an’i Londres ny tontonana momba ny Volana any Londres. Aza mihevitra fa mihatra amin’ny tanàna lavitra izany firafitra ara-jeometrika izany. Toerana tsara hijerena ny lanitra no manana faravodilanitra andrefana malalaka, tsy misy trano na havoana manodidina manakana ny lanitra iva. Andraso mandra-pilentiky ny Masoandro tanteraka vao mitady ilay volana manify, ary aza mitodika amin’ny Masoandro mihitsy amin’ny masolavitra na teleskaopy.
Raha mila fanazavana momba ny antony iovan’ny endrika hazava ianao, dia hazavain’ny torolalana momba ny dingan’ny Volana ny tsingeriny. Raha mitatitra fahitana ianao, dia raketo ny toerana nisy anao, ny ora nijerenao, ny toetry ny lanitra ary raha nampiasa fitaovana optika ianao. Mahatonga ny fandinihana ho manome fanazavana bebe kokoa izany noho ny sary tsy misy fanazavana momba ny toe-javatra.
Farany, avaho ny fijerenao manokana ny lanitra sy ny famaritana daty ara-pivavahana. Ny tsy fahombiazan’ny fikarohanao dia manaporofo fotsiny fa tsy hitanao ilay volana manify tao anatin’ireo toe-javatra ireo. Na dia misy zavatra toa hitanao aza, dia mbola mila dinihina araka ny fomba fiasan’ny vondrom-piarahamonina voakasika izany. Raha te hahafantatra ny fiandohan’ny fifadian-kanina na ny fetibe ianao, dia araho ny fanambaran’ny tompon’andraikitra na ny vondrom-piarahamonina arahinao kalandrie.