Mety hisy fanakona iray manana fanakona hafa mifandray aminy, izay miseho eo amin'ny 18 taona eo ho eo aoriany. Mety hitovy ny filaharan'ny Masoandro, ny Tany ary ny Volana, hitovy eo ho eo ny elanelan'ny Tany sy ny Volana, ary hitovy ny lalana arahiny ao anatin'ny jeometria mifandraika amin'ny aloky ny Tany na ny aloky ny Volana. Antsoina hoe tsingerin'i Saros izany fifandraisana izany, ary iray amin'ireo ohatra tena ilaina amin'ny astronomia izy io, satria miasa ny lamina iray rehefa saika mifanaraka ireo gadona maromaro tsy mifanaraka tanteraka.
Maharitra 18 taona, 11 andro ary 8 ora eo ho eo ny Saros. Tsy fotoana voatondro hisehoan'ny fanakona mitovy tanteraka eo ambonin'ny tanàna iray ihany izy io. Mampifindra ny jeometria manoloana ny Tany ireo ora fanampiny, ary miangona ny fahasamihafana madinika isaky ny miverina ilay tranga. Anisan'ny fianakaviana mivoatra tsikelikely àry ny fanakona tsirairay, fa tsy andian-javatra mitovy tsy misy fiafarany.
Ahitana ny tranga tsirairay sy ny karazany, ny fotoam-pifandraisana, ny faharetany ary ny toerana ahitana azy ny katalaogin'ny fanakona-bolana. Hazavain'ny Saros ny fifandraisana lalina kokoa misy eo amin'ny sasany amin'ireo tranga voatanisa ireo: ny antony mety hiverenan'ny filaharana iray manokana am-polony taona aty aoriana.
Tsy maintsy saika mifanaraka ireo famantaranandro telo arahin'ny Volana
Manana tsingerina maromaro azo ampiasaina ny Volana. Maharitra 29.53059 andro eo ho eo ny tsingerin'ny dingan'ny Volana, na ny volana sinodika. Io no refy manondro ny elanelam-potoana manomboka amin'ny tsinam-bolana iray ka hatramin'ny manaraka, na manomboka amin'ny fenomanana iray ka hatramin'ny manaraka. Mila tsinam-bolana ny fanakona-masoandro; mila fenomanana kosa ny fanakona-bolana. Noho izany, ny fiverenan'ny dingana mety no fepetra voalohany hahafahan'ny fanakona miverina.
Mikasika ny fihodinan'ny Volana mitongilana kosa ny famantaranandro faharoa. Mitongilana 5.14 degre manoloana ny ekliptika ny sahan'ny fihodinany, dia ilay sahan'ny fihodinan'ny Tany manodidina ny Masoandro. Mifanapaka amin'ny tsipika iray ireo saha roa ireo, ary antsoina hoe vona ny teboka iampitan'ny Volana amin'io saha io. Tsy maintsy manakaiky vona iray ny Volana sady eo amin'ny dingana mety vao misy fanakona. Antsoina hoe volana drakonika ny elanelana manomboka amin'ny fandalovana amin'ny vona iray ka hatramin'ny fiverenana amin'io vona io, ary 27.21 andro eo ho eo izany.
Ny famantaranandro fahatelo indray no mandrefy ny fiverenan'ny Volana amin'ny perigee, izany hoe ny toerana akaiky indrindra azy amin'ny Tany. Maharitra 27.55 andro eo ho eo io volana anomalisitika io. Misy fiantraikany amin'ny haben'ny Volana hita maso sy ny hafainganam-pandehany eo amin'ny fihodinany ny elanelana misy aminy sy ny Tany, ka manampy amin'ny famoahana fanakona manana toetra mitovitovy ny fiverimberenan'io famantaranandro io.
Tsy mitovy ny faharetan'ireo volana ireo satria miova miadana ny fitodihan'ny vona sy ny perigee. Tsy afaka mamerina ny famantaranandro telo indray miaraka ny volana tsotra iray.
Ny kajy ao ambadiky ny 18 taona
Miasa ny Saros satria saika mitovy ny faharetan'ny volana sinodika 223 sy ny volana drakonika 242 ary ny volana anomalisitika 239. Rehefa tapitra io elanelam-potoana io, dia miverina eo amin'ny dingana mitovy eo ho eo ny Volana, eo amin'ny toerana mitovy eo ho eo manoloana ny vona iray, ary eo amin'ny toerana mitovitovy eo ho eo ao anatin'ny tsingerin'ny elanelana misy aminy sy ny Tany.
Ity kajy ohatra ity, izay mampiasa ny salan'isan'ny faharetan'ny tsingerin'ny dingana, dia manampy amin'ny fahazoana azy: 223 × 29.53059 andro = 6,585.32157 andro. Manodidina ny 7 ora sy 43 minitra ny ampahany desimala 0.32157 andro. Avy amin'izany ny famaritana mahazatra boriboriana hoe “18 taona, 11 andro ary 8 ora.” Miovaova arakaraka ny taom-pibisesta mandalo ny isan'ny andro sisa amin'ny kalandrie; mety ho 10 andro eo ho eo izany fa tsy 11.
Fifanakaikezana izany fa tsy fitambaran'isa iraisana marina. Tsy miverina amin'ny toerany teo aloha tanteraka ny fifandrindran'ny vona sy ny elanelana, ka miova ny fanakona rehefa mihantitra ny fianakaviany. Miovaova kely koa ny elanelana tena misy eo amin'ireo fotoana mifanaraka amin'ny fanakona, ka tsy solon'ny kajy ny fotoam-pifandraisan'ny tranga iray ny fanampiana ny salan'isan'ny faharetan'ny Saros.
Misy fahasamihafana iray hafa ilaina homarihina: mampifandray fanakona-masoandro iray amin'ny fanakona-masoandro iray hafa, na fanakona-bolana iray amin'ny fanakona-bolana iray hafa, ny fanisana volana 223. Tsy mamadika fanakona miseho amin'ny tsinam-bolana ho fanakona miseho amin'ny fenomanana izany. Samy manana ny fianakaviany Saros manokana ireo karazany roa ireo.
Nahoana no miankandrefana ny fanakona manaraka
Misy vokany lehibe eo amin'ny toerana isehoan'ny fanakona ilay ampahan'andro fanampiny. Mihodina ny Tany mandritra ny fahavitan'ny elanelam-potoana Saros manaraka. Mifanandrify amin'ny ampahatelon'ny fihodinana eo ho eo ny 8 ora, ka afindra manodidina ny 120 degre mankany andrefana ny faritra miatrika ny fanakona isaky ny mpikambana iray ao amin'ny fianakaviana no manaraka ny iray hafa.
Ho an'ny fanakona-masoandro, manampy amin'ny fanazavana izany hoe nahoana ny fanakona manaraka ao amin'ny fianakaviana mahazatra iray no mazàna mamakivaky faritra hafa amin'ny Tany. Na dia mitovitovy akaiky amin'ilay tranga teo aloha aza ny fifandrindran'ny Masoandro sy ny Volana, dia efa nihodina ka tsy eo amin'ny toerana mitovy ambanin'ny aloka intsony ny toerana ijerenanao azy. Miova mianavaratra na mianatsimo koa ny lalan'ny fanakona rehefa miova ny fifandrindrana.
Ho an'ny fanakona-bolana kosa, tsy misy lalana tery iharan'ny fanakona tanteraka mamakivaky ny etỳ ambonin'ny Tany. Ny zava-dehibe dia ny toerana ahitana ny Volana ambonin'ny faravodilanitra mandritra ny dingana tsirairay. Manova ny faritra eran-tany afaka mahita ilay tranga ny fifindrana amin'ny laharan-jarahasina, na dia mety hifanindry aza ny faritra midadasika ahitana azy.
Mamorona exeligmos ny elanelam-potoana Saros telo, izany hoe 54 taona sy iray volana eo ho eo. Saika mahafeno andro iray manontolo ny fitambaran'ireo ora fanampiny, ka manakaiky ny fotoana tamin'ny andro niandohany indray ny ora isehoan'ny fanakona. Manatsara ny fitovian'ny toerana isehoany izany, nefa mbola tsy mamerina fanakona iray mitovy tanteraka.
Manana tantaram-piainana ny fianakavian'ny fanakona
Ny andian-tsarom-panakonana dia fianakaviana miforona rehefa arahina mifanesy ireo fanakona mifandray ireo, ka Saros iray no elanelana mampisaraka azy. Ny tsingerina no elanelam-potoana miverimberina; ny andiany kosa no rojo tranga ampifandraisin'io tsingerina io. Maro ny andiany mandeha miaraka, ary mifanelanelana ao anatin'ny kalandrin'ny fanakona ireo mpikambana ao aminy. Noho izany, tsy voatery ho anisan'ny fianakaviana iray ihany ny fanakona roa misesy.
Maharitra taonjato maro ny andiany tsirairay satria miangona miadana ny tsy fitoviana madinika eo amin'ny fifandrindran'ny vona. Manomboka ny andiany iray amin'ny Volana zara raha miditra ao amin'ny penombra-tanin'ny Tany, izany hoe ny faritra ivelan'ny aloky ny Tany. Mety hiditra lalindalina kokoa ao amin'ny aloka ireo tranga manaraka, ka ho fanakona ampahany ary, amin'ny andiany sasany, ho fanakona tanteraka. Mihalalina kokoa indray avy eo ny fandalovana, ary mifarana ilay andiany. Tsy tonga amin'ny fanakona tanteraka avokoa ny fianakaviana rehetra.
Manampy amin'ny fahazoana ny fivoarana hita maso ny fahasamihafan'ny fanakona-bolana amin'ny penombra, ampahany ary tanteraka. Manome fomba fijery maharitra kokoa ny Saros: mety ho dingana samy hafa amin'ny fivoaran'ny fianakaviana iray ireo sokajy ireo, fa tsy karazana tranga tsy mifandray.
Manomboka sy mifarana amin'ny fanakona-masoandro ampahany koa ny andian-tsarom-panakonana amin'ny Masoandro, ary mety hisy fanakona afovoany eo anelanelan'ireo dingana ireo. Mety hiteraka fanakona tanteraka, boribory na mifangaro ny fiovan'ny jeometria. Tena misy ny fitoviana ao anatin'ny fianakaviana iray, saingy tsy miantoka velively izany fa tsy hiova ny karazana fanakona.
Izay azon'ny mpandinika fahiny novinavinaina
Nahafantatra lamina miverimberina teo amin'ny fanakona-bolana ny astronoma babyloniana, ela talohan'ny nisian'ny fanazavana ara-batana maoderina momba ny fihetsehan'ny fihodinana eny amin'ny habakabaka. Nahafahan'ny firaketana nangonina nandritra ny taranaka maro nampifandray tranga nifanelanelana taona maro izany. Ny tena zava-bita dia ny fahafantarana fa misy rafitra ao anatin'ny filaharana lava iray, fa tsy ny fiheverana ny fanakona tsirairay ho fambara ratsy na zavatra tampoka tsy misy ifandraisany.
Nanana tombony azo ampiharina ny fanakona-bolana tamin'ny fitadiavana lamina toy izany. Hita avy amin'ny ampahany midadasika amin'ny ilany alina amin'ny Tany izy ireo, ka betsaka kokoa ny fotoana ahafahan'ny mpandinika iray mahita azy avy amin'ny toerana iray noho ny fanakona-masoandro tanteraka, izay mamakivaky lalana tery. Na izany aza, mety hahatonga banga ao amin'ny firaketana eo an-toerana ny toetr'andro, ny andro mazava ary ny Volana ambanin'ny faravodilanitra.
Afaka nanondro fotoana mety hisian'ny fanakona ny elanelam-potoana miverimberina, saingy tsy nanome ny antsipiriany rehetra andrasan'ny mpandinika maoderina. Mila jeometria amin'ny antsipiriany kokoa ny faminaniana ny lalan'ny fanakona-masoandro eo an-toerana, na ny fotoana marina hanombohan'ny fanakona-bolana tanteraka. Noho izany, tsy ny fahitsiana lavorary no herin'ny Saros teo amin'ny tantara, fa ny fifandraisana azo ianteherana azo tsoahina avy amin'ny fandinihana, na dia tsy mbola nisy aza ny teoria feno momba ny hery misinton'ny zavatra eny amin'ny habakabaka.
Ampiasao ny tsingerina fa aza mampanantena mihoatra noho izay hainy
Mba hanaovana fampitahana azo ampiharina, mifidiana fanakona-bolana iray ao amin'ny katalaogy ary tadiavo ny tranga iray nitranga 18 taona teo ho eo taloha na tatỳ aoriana. Raha misy laharan'ny Saros omen'ny katalaogy, ampiasao izany hanamarinana ny fifandraisana fa aza miantehitra amin'ny elanelana eo amin'ny daty fotsiny. Ampitahao ny karazana fanakona sy ny faharetany: porofon'ny jeometria miverimberina ny fitoviana akaiky, fa asehon'ny fahasamihafana kosa ny fivoaran'ny fianakaviana miandalana.
Aza manisy marika fotsiny ny daty mitovy ao amin'ny kalandrie 18 taona aty aoriana. Zava-dehibe ny andro fanampiny, ary toy izany koa ny ora fanampiny. Ampiasao ny kalandrin'ny dingan'ny Volana hahitana ny ora marina isehoan'ny fenomanana, ary jereo avy eo ny katalaogin'ny fanakona hahitana ny fotoana hifandraisan'ny aloka. Manondro ny dingana ilaina ny fenomanana, saingy tsy manome antoka fa hiditra ao anatin'ny aloky ny Tany ny Volana.
Farany, avaho ny fisian'ny fanakona sy ny fahafahanao mijery azy. Manome ny ora fiposahan'ny Volana sy filentehany, ny haavony ary ny zoro azimota ahafahana mijery ny toe-javatra eny amin'ny faravodilanitra eo an-toerana ny tabilao momba ny Volana ho an'ny tanàna. Mety ho tsara toerana ara-jeometria ny fanakona, nefa hitranga rehefa ambanin'ny faravodilanitrao ny Volana, na hanomboka raha mbola iva sy takon'ny trano izy. Ny Saros no manazava ny antony hiverenan'ny tranga mifandray; ny ora isehoany eo an-toerana sy ny faravodilanitra kosa no mamaritra raha ho hitanao ilay izy.