Kadamsana wa Mwezi saoneka mofanana nthawi zonse. Nthawi zina Mwezi umangooneka wochepa kuwala pang’ono; nthawi zina mthunzi wakuda wopindika umaphimba mbali yake; ndipo nthawi zina disk yonse ya Mwezi imasanduka yofiira kwambiri. Kusiyanaku kumadalira mmene Mwezi umadutsira mumthunzi wa Dziko. Mayina atatuwa—wa penumbra, wapachigawo ndi wonse—akufotokoza kuchuluka kwa Mwezi kumene kumalowa mbali yakuda kwambiri ya mthunziyo, yotchedwa umbra. Kudziwa mmene zimayendera kumathandiza kuzindikira zimene zikuchitika, makamaka ngati kusinthako kukuoneka pang’ono. Kuti mudziwe masiku a kadamsana, nthawi imene magawo osiyanasiyana amayamba ndi kutha, kutalika kwake, komanso malo amene ungaonekere, gwiritsani ntchito mndandanda wa kadamsana wa Mwezi wa nthawi yeniyeni.
Dziko limapanga mitundu iwiri ya mthunzi
Dzuwa ndi gwero lalikulu la kuwala, osati kadontho kakang’ono. Choncho, Dziko limapanga chigawo chapakati chimene kuwala kwa Dzuwa sikudutsamo, ndiponso chigawo chakunja chimene mbali yokha ya Dzuwa imabisika. Mthunzi wapakati umatchedwa umbra; mthunzi wofewa wakunja umatchedwa penumbra. Malire ake amadalira mmene zinthu zilili m’mlengalenga: munthu akanakhala pa Mwezi, m’dera la penumbra akanatha kuona mbali ina ya Dzuwa, pamene m’dera la umbra Dziko likanaphimba Dzuwa lonse.
Kadamsana wa Mwezi angachitike kokha pa mwezi wathunthu, pamene Dziko lili pakati pa Dzuwa ndi Mwezi. Koma pa mwezi wathunthu wambiri, Mwezi umadutsa pamwamba kapena pansi pa mthunzi wa Dziko chifukwa kanjira ka Mwezi kali kozungulira madigiri 5.14 poyerekezera ndi ecliptic, yomwe ndi ndege imene kanjira ka Dziko pozungulira Dzuwa kali. Kadamsana amachitika mwezi wathunthu ukagwirizana ndi nthawi imene Mwezi ukudutsa m’malo odutsana a kanjira kameneka. Chitsogozo cha magawo a Mwezi chikufotokoza chifukwa chake gawo la Mwezi limadalira malo ake poyerekezera ndi Dzuwa ndi Dziko; mtundu wa kadamsana umadalira njira imene Mwezi umadutsa mumthunzi wa Dziko.
Wa penumbra: kuchepa kwa kuwala pang’ono, kosavuta kuzindikira
Pa kadamsana wa penumbra, Mwezi umadutsa m’penumbra ya Dziko koma osalowa mu umbra. Palibe malire akuda komanso omveka bwino amene amadutsa pa disk ya Mwezi. M’malo mwake, mbali ina kapena Mwezi wonse umalandira kuwala kochepa pang’ono kuchokera ku Dzuwa ndipo ungaoneke ngati wachita mdima pang’ono, nthawi zambiri mbali imene ili pafupi ndi umbra. Zimenezi n’zovuta kuzizindikira, makamaka kumayambiriro kapena kumapeto kwa chochitikacho, pamene kachigawo kakang’ono kokha ka Mwezi kali m’penumbra.
N’chifukwa chake kadamsana wa penumbra angakhale chochitika chenicheni chotsimikizika ndi sayansi, ngakhale osaoneka mochititsa chidwi munthu akangoona ndi maso. Nthawi zina amaoneka bwino kwambiri pa chithunzi kusiyana ndi kungopenya mwachidule, koma makina ojambulira zithunzi amatha kusintha okha mmene chithunzi chimaonekera n’kubisa kuchepa kwa kuwala, motero zimakhala zovuta kuyerekezera zithunzizo. Mukajambula zithunzi, musasinthe malo amene mukujambulirapo kapena makonzedwe a kuwala, ndipo yerekezerani zithunzizo ndi zimene munajambula kadamsanayu asanachitike kapena atatha. Kadamsana wa penumbra satanthauza kuti Mwezi ukudutsa mumtambo kapena kuti kuwala kwake kukusintha; ndi kuchepa kwapang’onopang’ono kwa kuwala kochokera ku Dzuwa chifukwa Dziko likuphimba Dzuwa pang’ono kuti kuwala kwake kusafike pa Mwezi.
Mwachitsanzo, kadamsana wa penumbra wa pa 20 February 2027 walembedwa kuti nthawi imene Mwezi udzakhala m’penumbra ndi mphindi 241. Nthawi yaitali imeneyi sikutanthauza kuti Mwezi udzaoneka wakuda kwambiri kwa maola anayi: mthunzi umasintha pang’onopang’ono, ndipo gawo lozama kwambiri la penumbra ndi limene lingazindikirike mosavuta kusiyana ndi mbali yake yakunja yosaoneka bwino. Kalendala ya February 2027 ya nthawi yeniyeni ikupereka nthawi yeniyeni ya magawo a Mwezi mwezi umenewo, pamene mndandanda wa kadamsana ukupereka zambiri zokhudza chochitikacho.
Wapachigawo: mthunzi wakuda umadutsa pa Mwezi
Kadamsana wa Mwezi wapachigawo amachitika pamene mbali ina ya Mwezi ilowa mu umbra, pamene mbali yotsalayo ikukhalabe kunja kwake. Chizindikiro chooneka bwino kwambiri ndi dera lakuda kwambiri, lopindika, limene limakula n’kudutsa pa nkhope ya Mwezi. Mphepete mwa umbra ndi yopindika chifukwa Dziko ndi lozungulira; kadamsana wa Mwezi anathandiza anthu kuzindikira mawonekedwe amenewa kalekale, ndege za m’mlengalenga zisanajambule zithunzi za Dziko zili mumlengalenga.
Mthunziwu si chinthu cholimba chimene chaikidwa pamwamba pa Mwezi, ndipo mphepete mwake si yakuthwa kwambiri. Kuwala kwa Dzuwa kodutsa m’mlengalenga wa Dziko kumafewetsa malirewo. Ngakhale zili choncho, kusiyana kwa kuwala pakati pa mbali yowala imene ili kunja kwa umbra ndi mbali yochepa kuwala imene ili mkati mwake nthawi zambiri kumaoneka kwambiri kuposa kuchepa kwa kuwala pa kadamsana wa penumbra. Mwezi sutha pa kadamsana wapachigawo, ndipo mbali imene ikadali kunja kwa umbra imapitiriza kuunikira ndi kuwala kochokera ku Dzuwa.
Kuchuluka kwa Mwezi kumene kumaphimbidwa kumasiyanasiyana malinga ndi njira imene kadamsanayu akuyendera. Mwezi ukangolowera pang’ono mu umbra, pamangotsala chibowo chaching’ono chakuda; ukalowa mozama, mbali yaikulu ya disk ingaphimbidwe koma osati yonse. Gulu la kadamsana limadalira malo amene Mwezi uli mumthunzi, osati ngati munthu angathe kuona chochitikacho. Malo amene munthu ali, ngati kuli masana, nyengo ndi malo amene Mwezi uli m’mlengalenga zimakhudza mmene umaonekera. Tsamba la mzinda monga tsamba la Mwezi la London limaonetsa nthawi imene Mwezi umatulukira ndi kulowa, kutalika kwake pamwamba pa chizimezime, azimuth ndi nyengo, zimene zingathandize pokonzekera kuyang’ana thambo.
Wonse: Mwezi umalowa mu umbra wonse
Pa kadamsana wa Mwezi wonse, disk yonse ya Mwezi imalowa mu umbra ya Dziko. Mwezi umaonekabe chifukwa mlengalenga wa Dziko umapinda kuwala kwina kwa Dzuwa n’kukalowetsa mumthunziwo. Pamene kuwala kwa Dzuwa kukudutsa m’mlengalenga, mafunde a kuwala a buluu amafalikira kwambiri kuposa a mtundu wofiira. Choncho, kuwala kotsala kumene kumafika pa Mwezi nthawi zambiri kumakhala kofiira kapena kwalalanje, ndipo pamwamba pa Mwezi kumabwezera kuwalako kwa anthu oonera ali pa Dziko.
Mawu amene anthu ambiri amagwiritsa ntchito akuti “mwezi wamagazi” amanena za maonekedwe ofiira amene angakhalepo, osati mtundu wina wa kadamsana kapena mtundu umene umatsimikizika. Kadamsana wonse angaoneke wamtundu wamkuwa, wofiira ngati njerwa, wabulauni wamdima kapena wakuda kwambiri. Mtundu ndi kuwala kwake zimadalira, mwa zina, kuchuluka kwa kuwala kwa Dzuwa kumene kumasefera m’mlengalenga wa Dziko; chifunga, mitambo ndi tinthu tating’onoting’ono ta m’mlengalenga zingakhudze kuwala kumene kumadutsamo. Kadamsana wonse satanthauza kuti Mwezi umazimiririka, ngakhale kuti ungaoneke movuta ngati mthunziwo uli wakuda kwambiri kapena kumwamba kuli kowala.
Nthawi ya mdima wonse ndi imene Mwezi wonse umakhala mkati mwa umbra. Kadamsana wonse umaphatikizanso magawo apachigawo asanachitike komanso atatha, pamene disk ya Mwezi ikulowa ndi kutuluka m’thunzi wakuda kwambiri. Mwachitsanzo, kadamsana wa Mwezi wonse wa pa 31 December 2028 walembedwa kuti nthawi ya mdima wonse ndi mphindi 71.3. Kadamsana wonse umatenga nthawi yaitali kuposa nthawi yapakati imeneyi, choncho anthu amene angathe kuona mbali yokha ya chochitikacho angathebe kuona gawo lapachigawo.
Zoyang’ana pamene mukuonera
N’kotetezeka kuona kadamsana wa Mwezi ndi maso; mosiyana ndi kadamsana wa Dzuwa, palibe zosefera zoteteza maso zimene zimafunika. Magalasi oonera zinthu zakutali angathandize kuona bwino mmene mthunzi ukusinthira, koma si ofunika. Pezani malo amene Mwezi ukuoneka bwino ndipo onani ngati udzakhala pamwamba pa chizimezime cha komwe muli panthawi ya chochitikacho. Mndandanda wa kadamsana umapereka zambiri zokhudza malo amene ungaonekere, ndipo kalendala ya magawo a Mwezi ingakuthandizeni kudziwa nthawi ya magawowo pa mwezi umene mwasankha.
Pa kadamsana wa penumbra, yang’anani kuchepa kwa kuwala kwapang’onopang’ono komanso kosafanana m’malo moyembekezera malire owoneka bwino. Pa kadamsana wapachigawo, yang’anani mmene mphepete yopindika ya umbra imadutsira pa disk. Panthawi ya mdima wonse, lolani maso anu azolowere mdima ndipo onani kuti Mwezi ungakhalebe ndi mtundu ndi tsatanetsatane m’malo mosanduka wakuda wonse. Kusiyanaku kumaoneka bwino kwambiri mukaona chochitikacho chikuchitika motsatizana, osati kungoyang’ana kumwamba kamodzi kokha: kuyenda pang’onopang’ono kwa mthunzi n’kumene kumaonetsa ngati kadamsanayu ndi wa penumbra, wapachigawo kapena wonse.