Supermoon ndi mwezi wathunthu umene umachitika pamene Mwezi uli pafupi kwambiri ndi Dziko Lapansi. Dzinali limafotokoza zinthu ziwiri zomwe zimachitika nthawi imodzi: Mwezi uli pa gawo la mwezi wathunthu, ndipo uli pafupi ndi mbali yoyandikira kwambiri ya kanjira kake. Sizitanthauza kuti Mwezi umakula mwadzidzidzi, ndipo si mtundu wina wapadera wa magawo a Mwezi. Magawo a Mwezi amatsatira ndondomeko yobwerezabwereza, imene yafotokozedwa m’bukuli la mmene magawo a Mwezi amagwirira ntchito.
Mawuwa angakhale othandiza, ngati sitiyembekezera kuti adzatitsimikizira kuona kusintha kodabwitsa kumwamba. Mwezi wathunthu umene uli pafupi umaoneka wokulirapo komanso ungawoneke wowala kwambiri kuposa umene uli kutali, koma kusiyanako kumachitika pang’onopang’ono. Malo amene Mwezi uli, mtunda wake kuchokera m’chizimezime, nyengo komanso makonzedwe a kamera zonse zimakhudza zimene munthu amaona.
Perigee ndi mwezi wathunthu ndi zochitika zosiyana
Mwezi umazungulira Dziko Lapansi m’njira yozungulira mozungulira ngati dzira, choncho mtunda wake umasinthasintha. Malo oyandikira kwambiri pa kanjira amatchedwa perigee, ndipo akutali kwambiri amatchedwa apogee. Mitunda yodziwika bwino ndi pafupifupi makilomita 363,300 pa perigee ndi makilomita 405,500 pa apogee; mtunda wapakati pakati pa Dziko Lapansi ndi Mwezi ndi makilomita 384,400. Iyi ndi mitunda yochokera pakati pa Dziko Lapansi kufika pakati pa Mwezi, osati miyeso yochokera pansi kufika pamwamba pa Mwezi.
Koma mwezi wathunthu ndi gawo limene mbali ya Mwezi yoyang’ana ku Dziko Lapansi imaunikiridwa ndi Dzuwa pafupifupi yonse. Gawo la mwezi wathunthu limabweranso pakadutsa masiku 29.53059, pamene Mwezi umazungulira Dziko Lapansi m’masiku 27.32166 poyerekezera ndi nyenyezi. Popeza kuti nthawi zimenezi n’zosiyana, mwezi wathunthu sumachitika pa malo omwewo a kanjira nthawi zonse. Nthawi zina umachitika Mwezi uli pafupi ndi perigee, ndipo nthawi zina umachitika uli kutali kwambiri.
Kusiyana kumeneku kukufotokoza chifukwa chake mwezi wathunthu uliwonse si supermoon. Zochitika ziwirizi ziyenera kuchitika pafupi mokwanira kuti mtunda wa Mwezi ugwirizane ndi tanthauzo losankhidwa. Mwachitsanzo, mwezi wathunthu wa pa 24 December 2026 uli pa mtunda wa makilomita 356,927, ndipo umakwaniritsa malire a supermoon a patsamba lino. Gwiritsani ntchito kalendala ya magawo a Mwezi kuti muone masiku ena kupitirira chitsanzo chokhazikikachi.
Kodi umakhala wokulirapo ndi wowala motani?
Mtunda umasinthira kukula kooneka chifukwa cha mmene zinthu zimaonekera. Chinthu chapafupi chimatenga malo okulirapo m’masomphenya anu kuposa chinthu chofanana nacho chimene chili kutali. Tikagwiritsa ntchito mitunda yodziwika bwino ya perigee ndi apogee, m’lifupi mwa Mwezi mooneka pa perigee ndi wokulirapo pafupifupi 12% kuposa pa apogee. Malo onse a disiki yake yooneka ndi okulirapo pafupifupi 24%. Kuyerekezera kumeneku kukufotokoza malekezero a mitunda yodziwika bwino ya kanjira, osati kusiyana kwa mwezi uliwonse wathunthu.
Palinso chifukwa chenicheni chimene mwezi wathunthu wapafupi ungawonekere wowala kwambiri: kuwala kwa Dzuwa kobwerera kuchokera pa Mwezi kumafalikira pamalo okulirapo pamene kumayenda kupita ku Dziko Lapansi, choncho pamene mtunda ukuwonjezeka kuwala kochepa kumafika pamalo enaake apansi. M’kuyerekezera kwa chiphunzitso kumene sikuganizira kusintha kwa kuunikira kwa pamwamba kapena mmene kuonera kulili, kuwala kumasintha pafupifupi motsatira masikweya a mtunda wosinthidwa mobwerera. Pa malire a makilomita 360,000 amene agwiritsidwa ntchito pano, mwezi wathunthu ungakhale wokulirapo m’lifupi pafupifupi 7% komanso kulandira kuwala kochuluka pafupifupi 14% kuposa umene uli pa mtunda wapakati wa makilomita 384,400.
Ziwerengerozi sizikutsimikizira kuti Mwezi udzaoneka wokulirapo ndi 7% ndi maso opanda zida. Kusiyanitsa supermoon ndi mwezi wathunthu wamba kungakhale kovuta popanda kuziyerekezera mwachindunji. Chithunzi chingaupangitse kuoneka wodabwitsa kwambiri pogwiritsa ntchito lenzi ya kutalika kwakukulu kwa focal, chinthu chapafupi chooneka kutsogolo kwake kapena kukonza bwino chimango cha chithunzicho. Zithunzi zojambulidwa ndi makonzedwe osiyanasiyana a kamera si umboni wodalirika wa kuchuluka kwa mmene Mwezi unaonekera kukhala wokulirapo kumwamba.
Chifukwa chake matanthauzo a supermoon amasiyanasiyana
Supermoon ndi mawu otchuka, osati gulu limodzi lokhazikitsidwa mwalamulo la zakuthambo limene limafotokozedwa mofanana kulikonse. Mafotokozedwe ena amangonena za mwezi wathunthu umene uli pafupi ndi perigee; ena amaika malire a mtunda kapena amafotokoza kuyandikira ngati gawo la utali wonse wa kanjira ka Mwezi. Izi zikutanthauza kuti makalendala ndi nkhani zosiyanasiyana zingatchule miyezi yosiyanasiyana ngati ma supermoon popanda kutsutsana pa malo enieni amene Mwezi uli. Zingakhale zikungotsatira malamulo osiyanasiyana.
Kuti zinthu zikhale zogwirizana, tsamba lino limatanthauza supermoon ngati mwezi wathunthu umene uli pa mtunda wosakwana makilomita 360,000 kuchokera pakati pa Dziko Lapansi. Umenewu ndi malire enieni komanso okhwima poyerekezera: mtunda wodziwika bwino wa perigee ndi pafupifupi makilomita 363,300, choncho si mwezi uliwonse wathunthu umene uli pafupi ndi perigee umene umakwaniritsa tanthauzoli. Malinga ndi tanthauzo lofananalo la patsamba lino, micromoon ndi mwezi wathunthu umene uli patali kuposa makilomita 405,000.
Choncho, dzina limene laperekedwa silifotokoza zambiri ngati mtunda umene uli kumbuyo kwake. Mukayerekezera mawu osiyanasiyana okhudza zimenezi, onani ngati akunena za mwezi wathunthu, mmene mtunda ukuyezedwera komanso malire amene akugwiritsidwa ntchito. Mayina a mwezi wathunthu achikhalidwe, monga Harvest Moon kapena Hunter’s Moon, amachokera ku mwambo wina wa kutchula mayina osati pa mtunda; onani kalozera wa mayina a mwezi wathunthu kuti mudziwe za nkhaniyi yosiyana.
Supermoon si kadamsana wa Mwezi
Supermoon siyambitsa kadamsana. Zonsezi zimakhudza mmene Dzuwa, Dziko Lapansi ndi Mwezi zilili, koma kuti kadamsana achitike pamafunika chinthu china: Mwezi uyenera kudutsa mumthunzi wa Dziko Lapansi. Kanjira ka Mwezi kakhala kopendekera pafupifupi madigiri 5.14 poyerekezera ndi malo amene Dziko Lapansi limazungulira Dzuwa, choncho miyezi yathunthu yambiri imadutsa pamwamba kapena pansi pa mthunziwo. Kadamsana wa Mwezi angachitike kokha pamene zinthu zitakhala m’ndondomeko yoyenera pafupi ndi malo amene njira za kanjira zimadutsana.
Mwezi wathunthu wapafupi ungachitike nthawi imodzi ndi kadamsana ngati kulumikizana koyenera kulipo, koma kungokhala pafupi sikokwanira. Momwemonso, kadamsana samangopangitsa Mwezi kukhala supermoon ngati tanthauzo likuchokera pa mtunda. Chida chotsatira kadamsana wa Mwezi chimasonyeza zochitika za kadamsana, zomwe ndi chifukwa china chosiyana chowonera Mwezi.
Zimene muyenera kuyang’ana poona Mwezi
Nthawi zambiri Mwezi umaoneka waukulu modabwitsa ukakhala pafupi ndi chizimezime. Mmene timamvera zimenezi, kotchedwa chinyengo cha Mwezi, si umboni wakuti Mwezi wasuntha kwambiri n’kuyandikira pamene madzulo akupita. Kusintha kwa kukula kooneka kumene kumachitika chifukwa cha kanjira kake n’kwenikweni, koma mmene umaonekera pafupi ndi chizimezime ndi nkhani ina ya mmene maso amatanthauzira zimene amaona. Njira yosavuta yoyesera poona Mwezi ndiyo kugwira chinthu chaching’ono patali ngati kutalika kwa mkono n’kuyerekezera m’lifupi mwa Mwezi pa nthawi zosiyanasiyana; pewani kuweruza kukula kwake potengera kukumbukira kokha.
Kuti muyerekezere bwino, yang’anani zithunzi za miyezi iwiri yathunthu zojambulidwa pamalo amodzi, ndi lenzi ndi makonzedwe ofanana, kapena ziyerekezereni m’ndondomeko imodzi yomwe ili ndi chinthu chodziwika bwino choyezera kukula. Ngati cholinga chanu ndi kuweruza disiki ya Mwezi yokha, musaphatikizepo chizimezime ndi zinthu zakutsogolo poyerekezera. Chifunga cha m’mlengalenga chingapangitse Mwezi wotsika kuoneka walalanje kapena wofiira, koma mtundu umenewo umachokera ku kuwala kumene kumadutsa mumlengalenga wochuluka, osati chifukwa chakuti Mwezi uli pafupi kwambiri.
Choyembekeza choyenera kwambiri ndi kusintha kochepa kwa kukula kooneka ndi kuwala, kumene kumadalira mtunda weniweni wa Mwezi ndipo kumachepetsedwa ndi mmene zinthu zilili poona. Kudziwa mtunda wake, m’malo modalira dzina lokha, kumathandiza kumvetsa supermoon mosavuta—komanso kusiyanitsa mmene zinthu zilili m’kanjira ndi mmene zithunzi komanso mmene maso amaonera zingakokomezere kusinthako.