ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਹਨ? ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ਼-ਅਧਾਰਿਤ ਗਿਣਤੀ

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਣਤੀ ਕਦੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟੀਸ਼ੁਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤਾਰੀਖ਼-ਅਧਾਰਿਤ ਝਲਕ 2023 ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ 285 ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਗਿਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਛੋਟੀਆਂ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਤੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਛੋਟੇ ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਾਲੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

2023 ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਗ੍ਰਹਿ-ਦਰ-ਗ੍ਰਹਿ

2023 ਦੀ ਉਸ ਝਲਕ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਕੋਈ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ, ਮੰਗਲ ਦੇ ਦੋ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ 95, ਸ਼ਨੀ ਦੇ 146, ਯੂਰੇਨਸ ਦੇ 27 ਅਤੇ ਨੇਪਚਿਊਨ ਦੇ 14 ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 285 ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਹੈ: ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਸ਼ਨੀ, ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿਊਨ ਦੇ ਕੁੱਲ 282 ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਚੰਦਰਮਾ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਅੰਦਰਲੇ ਚਾਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ।

ਇਹ ਸੂਚੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਹਨ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਗਲੇਰੀ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੱਖ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਣਤੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟੀਸ਼ੁਦਾ ਮੰਨਣ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ “ਇਸ ਤਾਰੀਖ਼-ਅਧਾਰਿਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਅਤੇ ਗਿਣੇ ਗਏ” ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦ ਹਰ ਚੰਦਰਮੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਜੋਂ।

ਇਸ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੱਖ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਬਾਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੂਰਲੀਆਂ ਜਾਂ ਝੁਕੀਆਂ ਕੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਿਸਣ ਵਾਲੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਗੋਲ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚੰਦਰਮੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਸਮਝ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚੰਦਰਮੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਗੈਨੀਮੀਡ ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਸ ਲਗਭਗ 5,268 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੱਧ ਨਾਲੋਂ ਵਿਆਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਸ ਲਗਭਗ 4,879 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਲਨਾ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੁੱਧ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਨੀਮੀਡ ਇੱਕ ਉਪਗ੍ਰਹਿ; ਪਰ ਆਕਾਰ ਲਈ ਪਿੰਡ ਖ਼ੁਦ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜਾਂ ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਟਾਈਟਨ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਸ ਲਗਭਗ 5,150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਘਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਤਰਲ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨਾਂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ। ਗੈਨੀਮੀਡ ਅਤੇ ਟਾਈਟਨ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਸ ਲਗਭਗ 3,475 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਥੀ ਆਕਾਰ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਰਾਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਛਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੈਲੰਡਰਾਂ, ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸਿਰਫ਼ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਆਇਓ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬੇਹੱਦ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਯੂਰੋਪਾ ਵੀ ਛੋਟਾ ਹੈ; ਇਹ ਬਰਫ਼ੀਲਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੈਨੀਮੀਡ ਦਾ ਆਪਣਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚੰਦਰਮੇ” ਇੱਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ। ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਸਮਝ ਲਈ ਸਾਈਟ ਦਾ ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਪਰਸਪਰ ਨਕਸ਼ਾ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ: ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਮੰਡਲ

ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚੰਦਰਮੇ—ਆਇਓ, ਯੂਰੋਪਾ, ਗੈਨੀਮੀਡ ਅਤੇ ਕੈਲਿਸਟੋ—ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਚੰਦਰਮੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਂ ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਦੇ 1610 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਹੈ: ਆਇਓ ਦੀ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਸਤ੍ਹਾ, ਯੂਰੋਪਾ ਦੀ ਬਰਫ਼, ਗੈਨੀਮੀਡ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਕੈਲਿਸਟੋ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੋਇਆਂ ਵਾਲੀ ਭੂਮੀ ਇੱਕੋ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਡਲ ਦੇ ਚਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤੇ ਵੱਡੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਹਨ।

2023 ਦੀ ਝਲਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ, ਪਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੜ੍ਹਤ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੰਦਰਮੇ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਛੋਟੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਨੀ ਕੋਲ ਟਾਈਟਨ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਘਣੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਨਸੈਲਾਡਸ ਵੀ—ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬਰਫ਼ੀਲਾ ਚੰਦਰਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਪਦਾਰਥ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪੁਸ਼ਟੀਸ਼ੁਦਾ ਚੰਦਰਮੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਜ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਸਰਗਰਮੀ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।

ਦੂਰਲੇ ਚੰਦਰਮੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਸਾਥੀ

ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿਊਨ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਚੰਦਰਮੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਨੇਪਚਿਊਨ ਦਾ ਟ੍ਰਾਈਟਨ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨੇਪਚਿਊਨ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕੱਖ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟ੍ਰਾਈਟਨ ਸ਼ਾਇਦ ਨੇਪਚਿਊਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੱਖ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਗੁਰੁਤਵਾਕਰਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ। ਯੂਰੇਨਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੰਦਰਮੇ ਗੈਨੀਮੀਡ ਅਤੇ ਟਾਈਟਨ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਗ੍ਰਹਿ-ਦਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਭਾਵੇਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਨਾ ਨੇੜੇ ਹੈ ਕਿ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉਸ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਿਕਾ ਇਸ ਜਿਆਮਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀ ਦੱਸ ਸਕਦੀ ਹੈ—ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ

ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵਰਣਨ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਛੋਟੇ, ਦੂਰਲੇ ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਵੱਡੇ ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਵਸਤੂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਰੀਖਣ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਰ ਕੱਖ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸਾਰਣੀ ਨਾਲ ਤਾਰੀਖ਼ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸੂਚੀ ਪੁਰਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾ ਆਈ ਹੋਵੇ।

ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੰਦਰਮਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਸਥਿਤੀ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਲਾ, ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਤੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਚੰਦਰਮਾ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਚਾਈ, ਦਿਸ਼ਾ-ਕੋਣ, ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮੌਸਮ ਸਮੇਤ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਚੰਦਰਮੇ ਗਿਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉੱਪਰ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ: ਅੱਜ ਰਾਤ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਸਹੱਦੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਕਿਹੜਾ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ।