O le ā le Micromoon? Faamatalaina le Masina Atoa e Itiiti Atu

O le micromoon o se masina atoa e tupu pe a fai si mamao ese o le Masina mai le Lalolagi, latalata i le vaega pito mamao o lona taamilosaga. E lē faaitiitia le telē moni o le Masina. E na o sina vaega itiiti ifo o le lagi e ufitia e lona tisiki, e pei lava o se polo mamao e foliga laʻitiiti atu nai lo se polo tutusa e latalata mai.

O le micromoon la o le faafeagai o le supermoon: e faasino le tasi i le pito mamao o le mamao e oo i ai le Masina, ae o le isi i le pito latalata. E lē o ni vaega eseese ia o le taamilosaga o foliga o le Masina, ma e lē suia ai foʻi le mamanu masani o vaega susulu maualuluga ma laufanua laugatasi pogisa i ona luga.

E lē o le fesili tāua pe iai le eseesega o le telē—e iai—ae o le telē o lea eseesega ma pe mafai ona e iloa. E mafai e se ata na puʻeina i tulaga tutusa ona faaalia se suiga e matuā faigatā ona iloa pe a na o le tilotilo i se masina atoa.

O le ā e taʻu o le micromoon?

E leai se tuaoi faasaienisi e talia lautele e faamatalaina ai le upu micromoon. O se igoa faamatala e faaaogā e tagata lautele, ae lē o se vasega o mea faitino i le vanimonimo ua faamatalaina aloaʻia. O lea e ono eseese ai tapulaa o le mamao po o tulafono e faatatau i le taimi i tusitusiga eseese. E faaaogā foʻi e nisi le upu mo se masina fou e mamao ese, e ui e lē iloa atu se masina fou masani o se tisiki susulu.

I lenei saite, o le micromoon o se masina atoa e sili atu i le 405,000 km le mamao mai le ogatotonu o le Lalolagi. E taʻua lenei fua mai le ogatotonu o le Lalolagi i le ogatotonu o le Masina o le mamao geocentric. E maua ai se fua faasino e tumau, nai lo se mamao e suia e fua i le nofoaga o loo tū ai se tagata i luga o le fogāeleele o le Lalolagi.

Mo se faataʻitaʻiga e iai lona aso, e 406,220 km le mamao geocentric o le masina atoa i le 18 Iulai 2027, ma e tusa lea ma lenei faauigaga. Mo aso o vaega o le Masina ma taimi tonu e atoa ai le Masina, faaaogā le kalena o vaega o le Masina.

O le faaupuga masina atoa i le apogee e faamatala ai le tulaga autū: o se masina atoa e latalata i le vaega pito mamao o le taamilosaga o le Masina. E lē faapea ai e tutusa tonu le taimi e atoa ai le Masina ma le taimi e oo ai i le apogee. E mafai ona aofia i le igoa micromoon se masina atoa e latalata i le apogee, ma e sili atu ai lona mamao i le tapulaa ua filifilia.

Aiseā e lē tutusa ai taimi e oo ai le Masina i le apogee ma le masina atoa

E taamilo le Masina i se ala faataamilomilo faaumiumi, ae lē o se liʻo atoatoa. O le vaega e sili ona latalata i le Lalolagi o le perigee; o le vaega e pito mamao ese ai o le apogee. O lona mamao masani e 384,400 km, ae o mamao masani i le perigee ma le apogee e 363,300 km ma le 405,500 km. E lē o ni tapulaa tumau na fuainumera masani: e fesoasoani le kalave a le La e suia ai mamao tonu mai le tasi taamilosaga i le isi.

E eseese mea e faamatalaina e le mamao ma le vaega o le Masina. E taʻu mai e le mamao le tulaga o le Masina i lona ala faataamilomilo faaumiumi. E taʻu mai e le vaega o le Masina le tele o lona itu e susulu mai e le La o loo faasaga mai iā i tatou. E atoa le Masina pe a toeitiiti faafeagai lona tulaga ma le La i le lagi o le Lalolagi, tusa lava pe latalata le Masina i le perigee, i le apogee, po o se isi vaega i le va.

E 29.53059 aso le umi o le taamilosaga masani mai le masina fou e tasi i le isi, ma e taʻua o le masina synodic. E ese le taamilosaga mai le tasi apogee i le isi. Talu ai e lē tutusa nei taamilosaga, e lē toe oo le Masina i le mamao lava e tasi i taimi uma e atoa ai.

O le māfuaaga lea e mafai ai ona faasolosolo ona sui se faasologa o masina atoa mai masina e latalata atu i le Lalolagi i masina e mamao atu. O le micromoon o le fetaui lea o tulaga e lua—ua atoa le Masina ma ua mamao—ae lē o se isi vaega faaopoopo ua faaofi i le taamilosaga o ona foliga.

O le ā le telē e laʻitiiti atu ai e foliga mai?

Mo se mea e mamao e pei o le Masina, e tusa ma le fua faafeagai o le mamao le lautele e foliga mai ai. Afai e faaluaina le mamao, e tusa ma le ʻafa le lautele e foliga mai ai le tisiki. E sili atu ona laʻitiiti le eseesega o mamao o le Masina, o lea e lē telē ai le suiga moni.

I le faaaogāina o mamao masani o loo taʻua i luga, vaevae le 363,300 i le 405,500. E tusa le tali ma le 0.896. O lona uiga e tusa ma le 10.4 pasene le laʻitiiti o le lautele e foliga mai ai le Masina i le apogee masani nai lo le perigee masani. O lenei faatusatusaga e na o le mamao e fua ai; e lē manaʻomia ona tutupu ia tulaga e lua a o atoa le Masina.

E fai si ese o le iʻuga pe a faatusatusa masina atoa e lua ua iai o la aso. E 356,927 km le mamao o le supermoon i le 24 Tesema 2026, ae e 406,220 km le mamao o le micromoon i le 18 Iulai 2027. A vaevae le 356,927 i le 406,220, e tusa le tali ma le 0.879: e tusa ma le 12.1 pasene le vaapiapi o le tisiki a le micromoon nai lo le tisiki a le supermoon.

E tāua le auala e faaupu ai. Afai e fesuiaʻi le faatusatusaga, e tusa ma le 13.8 pasene le lautele atu o le supermoon nai lo le micromoon, auā ua avea nei le tisiki laʻitiiti ma faavae e faatusatusa i ai. E tutusa lava masina e lua o loo faamatala e nei faamatalaga uma e lua.

Mo se faamatalaga lautele e uiga i masina atoa e latalata i le Lalolagi, tagaʻi i le faamatalaga i le supermoon. E faavasega e le saite ia masina atoa e i lalo ifo o le 360,000 km le mamao, e faaaogā ai le fua geocentric lava lea e faaaogā i le tapulaa mo le micromoon.

Faia o se faatusatusaga saʻo i le vaai po o ata

E foliga pea le micromoon o se masina atoa masani. E lē tele ni tagata e manatua tonu le lautele o le Masina mai vaiaso po o masina ua mavae, o lea e lē o se auala maufaatuatuaina le tepa aʻe ma filifili ai e foliga laʻitiiti. E atili faigatā ona o le faasesēga o le Masina: e mafai ona foliga telē ese se Masina e latalata i le tafatafaʻilagi, e ui e lē mafua lea vaaiga ona ua latalata mai i le Lalolagi.

E faigofie atu ona faatusatusa i ata. Faaaogā le meapueata lava e tasi, le tioata lava e tasi, le umi taulaʻi lava e tasi, ma fua tutusa o ata mo masina atoa uma e lua. Aua le toe fuaina ese le telē o se ata e tasi, ma faatusatusa faila muamua nai lo ni ata puʻe o le lau atonu na toe fuaina i ni auala eseese. Afai e mafai, puʻe le ata o le Masina a o maualuga aʻe i luga aʻe o le tafatafaʻilagi, ina ia faaitiitia ai le faalavelave mai le ea.

Seʻi faapea e 1,000 pika le lautele e aliali mai ai le masina atoa e latalata atu i lau ata. Mo masina atoa e lua ua taʻua i luga, e tatau ona tusa ma le 879 pika le lautele e aliali mai ai le masina atoa e mamao atu, pe a tutusa isi tulaga. E mafai ona fuaina lea eseesega, e ui atonu e lē manino mai i le taimi e te tilotilo ai i le mea puʻeata. E na o se fua faatatau le valoʻaga, auā e lē tutusa tonu le mamao mai le tagata o loo vaavaai i le Masina ma le mamao geocentric, ma e mafai foʻi ona ese le tulaga o le vaai i taimi eseese.

Faaaogā le suʻesuʻega o le laupapa faamatalaga o le Masina mo aai e suʻe ai taimi e oso aʻe ai ma goto ai le Masina i lou nofoaga, lona maualuga, lona azimuth, lona mamao, ma se vaaiga o le lagi faatasi ma le tau i le lotoifale. E fesoasoani nei faamatalaga e filifili ai taimi e mataʻitu ai le Masina a o tutusa lona maualuga, nai lo le faatusatusa o se Masina e latalata i le tafatafaʻilagi ma se isi e maualuga tonu i luga.

Afai e te faaaofia se fale po o se laau i le ata, ia tumau foʻi le tulaga o le meapueata. O le alu ese atili mai le mea o loo i luma, ae faaaogā se tioata e umi atu, e mafai ai ona foliga telē atu le Masina pe a faatusatusa i lea mea. E faigofie ona sili atu le aafiaga o lea auala puʻe ata nai lo le eseesega moni o le telē i le va o le micromoon ma le supermoon.

E lē o se gasetoto o le Masina ua faanenefu le tisiki laʻitiiti

E lē na o le lautele e aafia i le mamao. E suia le vaega e foliga mai e ufitia e se tisiki lapotopoto e tusa ma le sikuea o lona lautele. Mo le faatusatusaga o aso ua taʻua i luga, o le 0.879 faatele iā te ia lava e tusa ma le 0.772, o lea e tusa ma le 23 pasene e laʻitiiti ai le vaega e foliga mai e ufitia e le micromoon nai lo le supermoon.

Pe a tutusa isi tulaga o le malamalama ma le vaai, e itiiti ifo foʻi le aofaʻi o le malamalama e oo atu i lē o loo vaavaai mai i se tisiki laʻitiiti o le masina atoa. E lē faapea ai e faapogisa tutusa vaega uma o laufanua o le Masina. Ua faaitiitia i se vaega laʻitiiti atu le ata o le laufanua lava lea e tasi; e ese le aofaʻi o le malamalama e maua mai ma le pupula o le fogāeleele. E mafai e le puao, ao, maualuga i luga aʻe o le tafatafaʻilagi, ma le setiina o le malamalama o le meapueata ona faasesēina faatusatusaga faigofie o le pupula.

E ese le gasetoto o le Masina. E tupu pe a ui atu le Masina i le ata lafoia o le Lalolagi, ae lē o le taimi e oo ai le Masina i le apogee. E lē otometi ona mūmū le micromoon, pe foliga mai ua utia se vaega pogisa, pe mou atu foʻi lona vaega atoa. Mo le siakiina o mea tutupu moni e aafia ai ata lafoia, o loo maua i le lisi o gasetoto o le Masina ituaiga o gasetoto, taimi e amata ma muta ai vaega taʻitasi, umi, ma nofoaga e mafai ona iloa atu ai.

E aogā lenei eseesega pe a faamatala ata: o se tisiki atoa e laʻitiiti tutusa e faasino i le mamao po o le fua o le ata, ae o se ata lafoia o loo fegasoloaʻi i luga o le tisiki e faasino i se gasetoto. E faamatala e le micromoon le tulaga o le Masina i lona taamilosaga; ae e faamatala e le gasetoto le mea o loo tupu i le malamalama o le La e oo atu i le Masina.