Haddii aad Dayaxa eegto dhowr habeen oo isku xiga, calaamadihiisa la yaqaan waxay u muuqdaan kuwo meeshooda ku sii nagaanaya. Isla aagagga waaweyn ee madow ee bannaanada Dayaxa ayaa Dhulka u jeeda, taasoo qofka ka dhaadhicin karta in Dayaxu aanu wareegin. Wuu wareegaa: Dayaxu hal mar ayuu dhidibkiisa ku wareegaa inta uu Dhulka ku dul wareegayo. Isku-waafajintan, oo loo yaqaan isku-xirnaanta hirarka, ayaa sababta aan ugu aragno ku dhowaad isla qaybta Dayaxa, halkii aan dhinac kasta markiisa arki lahayn.
Qaybta ka soo horjeedda waxaa badanaa loo yaqaan dhinaca fog. Mar walba mugdi kuma jiro. Qorraxdu waxay iftiimisaa inta badan oogada Dayaxa waqtiyo kala duwan oo wareegga Dayaxa ah, inkasta oo godadka qaar ee gunta dheer, kuna yaal gobollada cirifyada, ay ku jiraan hadh joogto ah. Qaabka uu Dayaxu ugu wareego Dhulka, wareeggiisa iyo lulasho yar oo muuqata ayaa dhammaantood naga caawiya inaan fahanno waxa aan arki karno.
Hal wareeg halkii hal meeraysi
Dayaxu wuxuu qaataa 27.32166 maalmood inuu hal mar ugu wareego marka loo eego xiddigaha fog, wuxuuna sidoo kale 27.32166 maalmood ku qaataa inuu Dhulka ku wareego. Maaddaama muddahani is le’eg yihiin, isla qaybta guud ayaa meerahayaga u jeedda. Haddii Dayaxu aanu haba yaraatee wareegi lahayn, booskiisa isbeddelaya ee meeraysiga ayaa keenilahaa in dherer-joogyo kala duwan oo oogadiisa ahi muuqdaan. Halkii, si joogto ah ayuu u wareegaa isaga oo socda, kuna jaan-go’an meeraysigiisa.
Isbarbardhig la yaqaan ayaa ah inaad qof ku wareegto adiga oo wejigaaga mar walba u jeedinaya. Waa inaad hal mar is rogtaa inta aad wareegga samaynayso, inkasta oo qofka ku eegaya uu dhinacii madaxaaga oo isku mid ah arkayo muddada oo dhan. Wareegga Dayaxa si sahlan looma dareemo, waayo ma jiro calaamad dhulka taal oo noo fududaynaysa inaan habeenba habeenka ka dambeeya ka garanno wareeggiisa.
Muddada 27.32166-ka maalmood ah ee wareegga Dayaxu ma aha muddada u dhexaysa laba dayax-buuxa oo isku xiga. Wareegga wejiyadaasi wuxuu qaataa 29.53059 maalmood, sababtoo ah inta Dayaxu Dhulka ku wareegayo, nidaamka Dhulka iyo Dayaxu sidoo kale wuxuu ku wareegayaa Qorraxda. Markuu hal meeraysi dhammaysto ka dib, Dayaxu waa inuu masaafo yar oo dheeraad ah socdaa si uu ugu soo noqdo isla safkii Qorraxda iyo Dhulka. Hagaha wejiyada Dayaxa wuxuu sharxayaa sida xagallada isbeddelaya ee Qorraxda, Dhulka iyo Dayaxu u abuuraan wejiyada aan aragno.
Sida xoogagga hirarku isugu waafajiyeen Dayaxa
Isku-xirnaanta hirarku waa natiijada cufisjiidadu ku yeelato jir wareegaya muddo ka dib. Cufisjiidadka Dhulku wuxuu si ka xoog badan ugu jiitaa dhinaca Dayaxa ee Dhulka ugu dhow marka loo eego dhinaca fog. Kala duwanaanshahaasi wax yar ayuu u kala bixiyaa Dayaxa, isaga oo abuura qallooc ka dhasha hirarka. Markii wareegga Dayaxa iyo meeraysigiisu aanay isku waafaqsanayn, qalloocu si buuxda uguma beegmin jihada u dhexaysa Dhulka iyo Dayaxa. Maroojinta cufisjiidadka ee ka dhalatay ayaa beddeshay wareegga Dayaxa, halka isjiidjiidka gudaha uu baabi’iyey tamarta wareegga.
Muddo ka dib, saamayntaasi waxay gaabis gelisay wareegga Dayaxa ilaa hal wareeg uu qaatay muddada la midka ah hal meeraysi. Xaaladdan isku-waafaqsan, qallooca hirarku wuxuu ku sii dhowaadaa inuu la simnaado Dhulka, sidaas darteedna maroojinta soo noqnoqota ee beddeli jirtay wareeggu aad bay u yaraataa. Isku-xirnaanta hirarku ma aha xoog gaar ah oo hal dhinac meel ku haya; waa xaalad deggan oo ka dhalata wareegga, cufisjiidadka iyo lumista tamarta.
Saamaynta hirarku weli way muhiim u tahay nidaamka Dhulka iyo Dayaxa. Dayaxu sannad kasta Dhulka ayuu uga sii durkaa qiyaastii 3.8 cm, taasoo ka dhalata isdhexgalka hirarka ee xawaaraha xaglaha ku kala gudbiya nidaamka. Dhaqdhaqaaqa saxda ahi hal indho-indhayn laguma arki karo, balse wuxuu isku xidhaa wareegga Dayaxa ee qufulan iyo is-weydaarsiga socda ee u dhexeeya meeraysiga iyo wareegga.
Dhinaca fog ma aha dhinac mugdi ah
Dhinaca fog si fudud ayuu u yahay qaybta Dayaxa ee Dhulka ka sii jeedda. Wuxuu helaa iftiinka Qorraxda, sida dhinaca nagu soo jeeda, inta Dayaxu meeraheenna ku wareegayo. Marka Dayaxu buuxo, dhinaca nagu soo jeeda ayaa iftiima, dhinaca fogna inta badan Qorraxda ayuu ka sii jeedaa; marka Dayaxu cusubyahay, dhinaca fog ayaa iftiima halka dhinaca nagu soo jeeda uu inta badan mugdi ku jiro. Wareeggu sidaas ayuu isu rogaa marka Dayaxu dhex marayo wejiyadiisa.
Waxaa jira qodob muhiim ah oo arrintan ka reeban: meel kasta oo Dayaxa ku taal iskuma beddesho iftiin iyo mugdi. Meelaha u dhow cirifyada, Qorraxdu cirka ayay aad uga hoosaysaa. Qaar ka mid ah gunta godadka qoto dheer waxaa ka qariya darbiyadooda iftiinka Qorraxda, sidaas darteedna iftiinku weligiis ma gaaro, waxaana halkaas ka samaysma aagag hadh joogto ah leh. Meelahan aan caadiga ahayn waxaa sababa qaabka dhulka ee deegaanka iyo xagasha hoose ee Qorraxda, ee ma aha inay ku yaallaan dhinaca fog.
Sidaas darteed, oraahda “dhinaca mugdiga ah ee Dayaxa” waxay noqon kartaa mid marin-habaabin leh. Si aan rasmi ahayn ayaa loogu adeegsan karaa dhinaca fog, balse ma tilmaamayso qayb aan weligeed helin iftiinka Qorraxda. Si aad u aragto sida taariikhaha iyo waqtiyada wejiyadu isu beddelaan inta wareeggu socdo, adeegso jadwalka wejiyada Dayaxa ee bilba bil.
Lulasho yar ayaa muujisa oogada inteeda badan
Muddo ka dib, Dhulku si sax ah uma arko kala badhka Dayaxa oo keliya. Meeraysiga Dayaxu wax yar ayuu u qaabaysan yahay oval, sidaas darteed xawaaraha uu ku meeraysto wuu isbeddelaa: si dhakhso badan ayuu u socdaa marka uu Dhulka ugu soo dhowaado, si gaabis ahna marka uu ka sii fogaado. Xawaaraha wareeggiisu se ku dhowaad waa joogto, sidaas darteed xawaaraha meeraysiga ee isbeddelaya wuxuu Dayaxa ka dhigaa inuu u muuqdo mid wax yar dhinacba dhinac ugu ruxmaya. Dhaqdhaqaaqan muuqda waxaa loo yaqaan lulashada dherer-joogta.
Lulashada loolku waxay leedahay sabab kale. Dhidibka wareegga Dayaxu wuxuu 1.54 darajo u janjeedhaa marka loo eego sagxadda wareegga Dhulka ee Qorraxda ku wareego, meeraysigiisuna 5.14 darajo ayuu uga janjeedhaa sagxaddaas. Isku darka xagalladani wuxuu u saamaxaa dadka wax indha-indheeya inay waqtiyo kala duwan oo meeraysiga ah wax yar ka sii arkaan cirifka woqooyi ama koonfureed ee Dayaxa. Masaafada Dayaxa iyo meesha uu goobjooguhu Dhulka kaga sugan yahay ayaa iyaguna wax yar saamayn ku leh aragtida.
Lulashadu mar keliya ma soo bandhigto dhammaan dhinaca fog. Waxay u saamaxdaa dadka wax indha-indheeya inay muddo ka dib wax yar ka eegaan hareeraha geeska muuqda. Isku soo wada duuboo, qiyaastii 59 boqolkiiba oogada Dayaxa ayaa mar uun laga arki karaa Dhulka, inkasta oo aanay hal daqiiqad gudaheed muuqan karin wax ka badan kala badh. Muujintan tartiibta ahi waa sababta khariidadaha faahfaahsan ee oogada Dayaxu uga gudbaan qaybta bartamaha uga muuqata marka si caadi ah loo eego.
Waxa Dhulka laga fiirsado
Hab waxtar leh oo lagu daawado saamayntan waa in la isbarbardhigo muuqaalka astaamo si fudud loo aqoonsan karo oo ku dhow geeska Dayaxa, taariikho kala duwanna la eegayo. Lulashada muuqata waxay beddeshaa halka uu ku yaal cidhifka muuqda, sidaas darteed god ama bannaan madow oo geeska u dhow ayaa taariikh u muuqan kara mid ka sii muuqda taariikh kale. Isbeddelku si fudud looma arko haddii aan la adeegsan teleskoob ama muraayado laba-indhood ah, jihada Dayaxa ee cirka oo isbeddeshana waxay adkayn kartaa isbarbardhigga. Maskaxda ku hay astaanta isku midka ah, oo isbarbar dhig muuqaallo la qaaday marka wejiyada Dayaxu isku dhow yihiin.
Aragtidu waxay ku xidhan tahay meesha aad Dhulka kaga sugan tahay iyo sidoo kale waqtiga aad eegayso. Boodhka xogta Dayaxa ee magaalada wuxuu bixiyaa wejiga iyo inta uu iftiimay ee goobtaada, goorta uu Dayaxu soo baxo iyo dhaco, joogga iyo jihada, masaafada, iyo muuqaalka cirka oo ay ku jiraan xaaladaha cimilada ee deegaanka. Qorshaynta darteed, hagaha waqtiga ugu habboon ee Dayaxa la arko wuxuu ka hadlayaa sida wejiga Dayaxa iyo xaaladaha deegaanka u saameeyaan goorta uu ka sarreeyo cirifka. Wareegga Dayaxa ee isku-waafaqsan ayaa sharraxaya sababta wejigiisa la yaqaan uu innala sii joogo; lulashada muuqatana waxay dadka dulqaadka leh ee wax indha-indheeya siisaa aragti isbeddelaysa oo wax yar ka durugsan.