Khoeli e tšesaane e bonahalang tlaase leholimong mantsiboea e ka tšoaea phetoho e khōlō khalendareng ea Boislamo: qalo ea Ramadan, ho fihla ha Eid al-Fitr, kapa ho buloa ha khoeli e ’ngoe ea khoeli. Empa khoeli e tšesaane hase feela letšoao la letsatsi la leholimo leo motho e mong le e mong Lefatšeng a ka le bonang ka nako e le ’ngoe. Hore na e ka bonoa ho itšetlehile ka moo Khoeli e leng teng, sebaka seo motho a e shebellang a le ho sona, maemo a sepakapaka le melao eo sechaba se e latelang.
Khalendara ea Boislamo, eo hape e bitsoang khalendara ea Hijri, e na le likhoeli tse 12 tsa khoeli. Ho fapana le likhalendara tse bolokang likhoeli li tsamaisana le linako tsa selemo, ha e kenye khoeli e ’ngoe nako le nako hore e lumellane le selemo sa letsatsi. Ka hona, lintho tse peli tse fapaneng li ama matsatsi a eona: khoeli e tšesaane e thusa ho theha qalo ea khoeli, ha selemo sa khoeli se sekhutšoanyane se tsamaisa likhoeli tseo ho pholletsa le linako tsa selemo. Bolepi ba linaleli bo hlalosa morethetho oa motheo, empa litloaelo tsa bolumeli le tsamaiso ke tsona tse etsang hore morethetho oo e be khalendara.
Khoeli e ncha ha se khoeli e tšesaane ea pele e bonahalang
Boleping ba linaleli, khoeli e ncha ke motsotso oa kopano, ha Letsatsi le Khoeli li e-na le longitude e tšoanang holim’a ecliptic ho ea ka pono ea motho ea leng Lefatšeng. Nakong e pota-potileng moo li leng moleng o le mong, karolo e bonesitsoeng ea Khoeli e shebile haholo ka lehlakoreng le leng ho rona. Khoeli e boetse e bonahala e le haufi le Letsatsi leholimong, e leng se etsang hore karolo ea eona e tšesaane e bonesitsoeng e be thata haholo kapa e se khonehe ho e khetholla.
Khoeli e tšesaane e sebelisoang ho qala khoeli ea Boislamo ke ketsahalo e ’ngoe: Khoeli e nyenyane e ntseng e eketseha e qala ho bonahala ka mor’a kopano, hangata e batloa karolong e ka bophirimela ea leholimo ka mor’a hore Letsatsi le likele. Khoeli ena e tšesaane hangata e bitsoa hilal. Kopano ke motsotso o baloang o tšoanang lefatšeng ka bophara; ho bonahala ha khoeli e tšesaane ke boemo ba lehae ba ho e shebella bo bang teng ka mor’a moo.
Phapang eo e bohlokoa ha u bala khalendara ea mekhahlelo ea Khoeli e nang le linako tse tobileng tsa khoeli e ncha. Nako ea khoeli e ncha e bontšitsoeng ha e bolele hore khoeli e tšesaane e tla bonahala mantsiboeeng ao, ebile ha e behe ka bo eona letsatsi la pele la khoeli ea bolumeli. Karolelano ea nako pakeng tsa likhoeli tse ncha tse latellanang tsa bolepi ba linaleli ke matsatsi a 29.53059. Likhoeli tsa khalendara li tlameha ho ba le matsatsi a felletseng, kahoo likhoeli tsa Boislamo li na le matsatsi a 29 kapa 30, eseng bolelele ba karoloana ea letsatsi.
Lebaka leo ka lona likhoeli tse tšesaane tse sa tsoa hlaha li leng thata ho li bona
Nako e seng e fetile ho tloha kopanong, eo hangata e bitsoang lilemo tsa Khoeli, e fana feela ka karolo ea pale ea hore na e ka bonahala hakae. Ha Khoeli e ea bochabela ha e bapisoa le Letsatsi, karolo e khōloanyane ea sefahleho sa eona se bonesitsoeng ea bonahala, ’me sebaka seo e bonahalang e arohane le Letsatsi ka sona sea eketseha. Empa motho ea e shebellang o boetse o hloka hore khoeli e tšesaane e be holimo ka ho lekaneng holim’a moeli oa leholimo, ha leholimo la mantsiboea le ntse le fifala.
Sekhutlo seo tsela ea Khoeli e se etsang le moeli oa leholimo se etsa phapang e khōlō. Ka nako e ’ngoe khoeli e tšesaane e ka ba holimo haholo ha e bapisoa le moo Letsatsi le likelang teng, empa ka nako e ’ngoe ea ba haufi haholo le moeli oa leholimo. Sebaka se ka leboea kapa boroa ho equator le nako ea selemo li fetola sebōpeho sena sa sebaka. Ka hona, likhoeli tse tšesaane tse nang le lilemo tse batlang li lekana li ka hlahisa mathata a fapaneng haholo ha li shebeloa, le pele maru a ka kena setšoantšong.
Ho boetse ho na le tlhōlisano pakeng tsa ho fifala ha khanya ea mantsiboea le ho theoha ha Khoeli. Hang ka mor’a hore Letsatsi le likele, leholimo le ka ’na la khanya haholo; hamorao, khoeli e tšesaane e ka ’na ea teba ka har’a lerōle le lerootho kapa ea likela. Nako e pakeng tsa ho likela ha Letsatsi le ho likela ha Khoeli e thusa, empa ha e tiise hore Khoeli e tla bonahala. Lerōle, mongobo, maru a masesaane, ho hlaka ha sepakapaka le boiphihlelo ba motho ea e shebellang kaofela lia ameha. Ha ho moeli o le mong oa lilemo tsa Khoeli o tiisang hore e tla bonoa ka mahlo feela hohle.
Moeli oa mantsiboea le matsatsi a fapaneng a qalo
Bakeng sa mekete ea bolumeli, letsatsi la Boislamo le qala ha Letsatsi le likela, eseng har’a mp’a bosiu. Ka hona, mantsiboea a qalang letsatsi la pele la Ramadan a tla pele ho ho itima lijo ha letsatsi leo ho tloha mafube ho fihlela ha Letsatsi le likela. Ka mokhoa o tšoanang, phatlalatso e etsoang ka mor’a ho shebella khoeli e tšesaane mantsiboea e bua ka letsatsi le seng le qalile ho ea ka mokhoa ona oa ho bala o qalang ha Letsatsi le likela, leha letsatsi la khalendara ea sechaba le ke ke la fetoha ho fihlela har’a mp’a bosiu.
Mokhoeng oa ho shebella o lateloang ke batho ba bangata, bashebelli ba batla khoeli e ncha e tšesaane ka mor’a hore Letsatsi le likele letsatsing la 29 la khoeli e felang. Ha pono e amoheloang e tiisa qalo ea khoeli e ncha, khoeli eo e qala mantsiboeeng ao. Ha e sa bonoe, khoeli e felang e phethoa ka matsatsi a 30. Litlhoko tse tobileng tsa ho amohela bopaki le ho sebelisa molao ona lia fapana ho latela ba boholong.
Lichaba li ka boela tsa fapana tabeng ea hore na pono ea sebaka sefe sa lefatše e lokela ho amoheloa. Tse ling li sebelisa pono ea sebakeng sa tsona kapa ea tikoloho; tse ling li amohela pono e tsoang sebakeng se hōle ho latela melao eo li e amohetseng. Hape li ka fapana ka tšebeliso ea lisebelisoa tsa mahlo kapa karolo ea lipalo. Ka hona, matsatsi a fapaneng a qalo ha a bolele hakaalo hore motho e mong o balile boemo ba Khoeli hampe. Lihlopha tsena li ka ’na tsa sebelisa litekanyetso tse fapaneng maemong a fapaneng a ho shebella.
Lebaka leo ka lona Ramadan e potolohang linako tsa selemo
Phetoho ea linako tsa selemo e latela ka kotloloho lipalo tsa khalendara. Ha ho sebelisoa potoloho e tloaelehileng ea khoeli, 12 × 29.53059 e fana ka matsatsi a 354.36708. Lilemo tsa khalendara ea Boislamo li na le matsatsi a felletseng a 354 kapa 355, ho itšetlehile ka tatellano ea likhoeli tsa tsona le mokhoa oa khalendara. Ka tsela efe kapa efe, li khutšoanyane ho feta selemo sa letsatsi, se ka bang matsatsi a 365¼.
Phapang ke matsatsi a ka bang 11 selemong ka seng sa letsatsi. Ka lebaka leo, Ramadan ka kakaretso e qala matsatsi a ka bang 10 kapa 11 pejana khalendareng ea Gregory nako le nako ha e hlaha hape. Ka lilemo tse ka bang 33 tsa letsatsi, e feta potolohong eohle ea linako tsa selemo. Phetoho ena e etsahala butle, eseng ka ho qhoma ka tšohanyetso: Ramadan e bang teng lehlabula e lateloa ke e ’ngoe e tlang pejana hanyenyane khalendareng ea letsatsi.
Lebaka ke hore ha ho na tokiso ea linako tsa selemo ka ho kenya khoeli e ’ngoe. Likhalendara tsa khoeli le letsatsi li eketsa khoeli ka lilemo tse itseng hore likhoeli tsa tsona li lule li le haufi le linako tse itseng tsa selemo; khalendara ea bolumeli ea Boislamo ha e etse joalo. Ho e-na le hoo, likhoeli tsa eona li lula li hokahane le Khoeli.
Sena se na le phello ea libaka. Ha Ramadan e oela lehlabula Karolong e ka Leboea ea Lefatše, e oela mariha Karolong e ka Boroa ea Lefatše. Ka hona, khoeli e nang le lebitso le tšoanang e ka bolela matsatsi a malelele a ho itima lijo sebakeng se seng le a makhutšoanyane ho se seng. Khoeli ea khoeli e na le sebaka se tsitsitseng tatellanong ea khalendara, eseng nako ea selemo e sa fetoheng.
Likhalendara tsa ho bona khoeli le tse baloang
Poleloana “khalendara ea Boislamo” e ka bolela mekhoa e ’maloa ea ho abela matsatsi ka har’a sebopeho se tšoanang sa likhoeli tse 12. Mekhoa ea ho shebella e itšetlehile ka lipono tsa khoeli e tšesaane tse amoheloang. Mekhoa e meng e sebelisa lipalo tsa bolepi ba linaleli, ka linako tse ling ho bolela esale pele hore na khoeli e tšesaane e lokela ho bonahala, ’me ka linako tse ling ho sebelisa molao o boletsoeng o amanang le kopano, ho likela ha Letsatsi kapa ho likela ha Khoeli. Mekhoa ena kaofela ha e tšoane.
Khalendara ea Boislamo ea tafole e sebelisa mokhoa o mong: e sebelisa mokhoa oa lipalo oa bolelele ba likhoeli le matsatsi a tlatsetso ho e-na le ho etsa qeto ka khoeli ka ’ngoe ka pono e ncha. Likhalendara tse joalo li thusa ho fetolela matsatsi le ho etsa lipatlisiso tsa histori, empa letsatsi le fumanoeng ka phetolelo ha se ka bo lona letsatsi leo sechaba se itseng se le boneng. Litlaleho tsa histori le tsona li ka ba le ho se tiisehe mabapi le sebaka kapa mokhoa o sebelisitsoeng.
Ha ho hlokahale hore lipalo le lipono li nkoe e le lintho tse hanyetsanang. Lipalo tsa bolepi ba linaleli li ka bontša moo Khoeli e lokelang ho ba teng ’me tsa thusa ho lekola pono e tlalehiloeng. Potso ea bolumeli ke hore na ba boholong ba amohela bopaki bofe e le bo lekaneng ho qala khoeli.
Ka lebaka leo, letsatsi la Hijri le bontšoang ke sesebelisoa sa khalendara, ’mapa o bolelang esale pele hore khoeli e tla bonahala le phatlalatso ea sechaba li araba lipotso tse amanang empa tse sa tšoaneng. Pele u li bapisa, hlakisa hore na e ’ngoe le e ’ngoe e emela phetolelo ea lipalo, tekanyetso ea bolepi ba linaleli kapa pono e amohetsoeng.
Ho rera ho shebella khoeli e tšesaane u sa bue ho feta bopaki
Qala ka sebaka seo u tla shebella u le ho sona, eseng letšoao le akaretsang la mokhahlelo oa Khoeli. Sebelisa patlo ea toropo ho fumana dashboard ea Khoeli ea sebakeng sa heno ho lekola nako ea ho likela ha Khoeli, bophahamo ba eona, azimuth le pono ea leholimo hammoho le boemo ba leholimo ba sebakeng seo. Lintho tsena li thusa ho araba lipotso tse sebetsang: u lokela ho sheba ka lehlakoreng lefe, na Khoeli e ka holim’a moeli oa leholimo, ’me na maemo a ka e sitisa ho bonahala? Ha li fane ka qeto ea molao ea hore khoeli e tšesaane e ka bonahala.
Ka mohlala, dashboard ea Khoeli ea London e fana ka lintlha tseo tsa lehae tsa ho shebella London. U se ke ua nka hore boemo ba sebaka sa eona bo sebetsa le motseng o hōle. Sebaka se loketseng sa ho shebella se na le moeli o hlakileng oa leholimo ka bophirimela, o sa patehang ka lebaka la mehaho kapa maralla a haufi. Emela hore Letsatsi le likele ka botlalo pele u batla Khoeli, ’me le ka mohla u se ke ua supa libonela-hōle kapa sebonela-hōle ho Letsatsi.
Haeba u hloka tlhaloso ea hore na ke hobane’ng ha sebōpeho se bonesitsoeng se fetoha, tataiso ea mekhahlelo ea Khoeli e hlalosa potoloho eo. Ha u tlaleha pono, ngola sebaka sa hao, nako eo u e boneng ka eona, maemo a leholimo le hore na u sebelisitse lisebelisoa tsa mahlo. Lintlha tseo li etsa hore pono e be le thuso ho feta foto e se nang tlhaloso.
Qetellong, khetholla ho shebella leholimo ka bouena le ho khetha letsatsi la bolumeli. Ho se atlehe ho bona Khoeli ho paka feela hore ha ua ka ua e bona maemong ao. Pono e ka ’nang ea e-ba teng e ntse e lokela ho hlahlojoa ho latela mekhoa ea sechaba se amehang. Bakeng sa qalo ea ho itima lijo kapa mokete, latela phatlalatso ea ba boholong kapa sechaba seo khalendara ea sona u e latelang.