Sheba Khoeli ka masiu a ’maloa ’me matšoao a eona a tloaelehileng a bonahala a sa sisinyehe. Likarolo tse khōlō tse lefifi tsa lithota tsa Khoeli li lula li shebile Lefatše, e leng se ka etsang hore ho bonahale eka Khoeli ha e potolohe. Empa ea potoloha: Khoeli e potoloha axis ea eona hanngoe nakong eo e potolohang Lefatše hanngoe. Ho lumellana hona, ho bitsoang ho notlelloa ha potoloho ke matla a maqhubu, ke hona ho etsang hore re bone hoo e ka bang karolo e tšoanang ea bokaholimo ba eona, ho e-na le ho bona mahlakore ’ohle ka ho fapanyetsana.
Karolo e shebileng hosele hangata e bitsoa lehlakore le hōle. Ha e lule e le lefifing. Khanya ea Letsatsi e fihla likarolong tse ngata tsa bokaholimo ba Khoeli ka linako tse sa tšoaneng potolohong ea eona, le hoja mekoti e meng e tebileng e haufi le lipalo e lula e le moriting o sa khaotseng. Sebopeho sa potoloho ea Khoeli, ho potoloha ha eona le ho thekesela ho honyenyane hoo re ho bonang, kaofela li thusa ho hlalosa seo re ka se bonang.
Ho potoloha hanngoe bakeng sa potoloho e le ’ngoe
Khoeli e nka matsatsi a 27.32166 ho qeta potoloho e le ’ngoe ho ipapisitsoe le linaleli tse hōle, ’me e nka matsatsi a 27.32166 ho potoloha Lefatše hanngoe. Kaha linako tsena lia lekana, karolo e akaretsang e tšoanang e lula e shebile polanete ea rōna. Haeba Khoeli e ne e sa potolohe ho hang, ho fetoha ha boemo ba eona tseleng ea potoloho ho ne ho tla etsa hore re bone likarolo tse fapaneng tsa longitude. Ho e-na le hoo, e potoloha ka mokhoa o tsoelang pele ha e ntse e tsamaea, e tsamaisana le potoloho ea eona.
Papiso e tloaelehileng ke ea ho potoloha motho ka maoto u ntse u mo shebile. U lokela ho reteleha hanngoe nakong eo u mo potolohang, le hoja motho eo a bonang a lula a bona lehlakore le tšoanang la hlooho ea hao. Ho potoloha ha Khoeli ha ho bonahale habonolo hobane ha ho na letšoao Lefatšeng le ka re thusang ho le hlokomela habonolo bosiu bo bong le bo bong.
Nako ea matsatsi a 27.32166 ea ho potoloha ha se nako e tlohang khoeling e tolokileng e ’ngoe ho ea ho e latelang. Potoloho eo ea mekhahlelo e nka matsatsi a 29.53059 hobane ha Khoeli e ntse e potoloha Lefatše, tsamaiso ea Lefatše le Khoeli le eona e potoloha Letsatsi. Khoeli e lokela ho tsamaea sebaka se eketsehileng ka mor’a ho qeta potoloho e le ’ngoe hore e khutlele boemong bo tšoanang le ba Letsatsi le Lefatše. Tataiso ea mekhahlelo ea Khoeli e hlalosa kamoo ho fetoha ha likhutlo tsa Letsatsi, Lefatše le Khoeli ho hlahisang mekhahlelo eo re e bonang.
Kamoo matla a maqhubu a hokahantseng potoloho ea Khoeli kateng
Ho notlelloa ha potoloho ke matla a maqhubu ke phello ea matla a khoheli a sebetsang ’meleng o potolohang ka nako e telele. Matla a khoheli a Lefatše a hula lehlakore la Khoeli le haufi le Lefatše ka matla ho feta lehlakore le hōle. Phapang eo e otlolla Khoeli hanyenyane, ’me e etsa hore sebopeho sa eona se fetohe ka lebaka la maqhubu. Ha potoloho ea Khoeli le ho potoloha ha eona li ne li sa tsamaisane, phetoho eo ea sebopeho e ne e sa tobane hantle le tataiso e pakeng tsa Lefatše le Khoeli. Torque ea khoheli e ileng ea hlaha e ile ea fetola ho potoloha ha Khoeli, ha khohlano e ka hare e qhala matla a potoloho.
Ha nako e ntse e feta, liphello tseo li ile tsa fokotsa lebelo la ho potoloha ha Khoeli ho fihlela potoloho e le ’ngoe e nka nako e lekanang le ea ho potoloha Lefatše hanngoe. Boemong bona bo lumellanang, phetoho ea sebopeho ka lebaka la maqhubu e lula e batlile e tobisitsoe Lefatšeng, kahoo torque e pheta-phetoang e neng e fetola ho potoloha e ba nyenyane haholo. Ho notlelloa ha potoloho ke matla a maqhubu hase matla a khethehileng a tšoarang lehlakore le le leng le sa sisinyehe; ke phello e tsitsitseng ea ho potoloha, matla a khoheli le tahlehelo ea matla.
Liphello tsa maqhubu li ntse li le bohlokoa tsamaisong ea Lefatše le Khoeli. Khoeli e suthela hōle le Lefatše ka hoo e ka bang 3.8 cm ka selemo, e leng phello ea tšebelisano ea maqhubu e fetisang angular momentum tsamaisong ena. Ho sisinyeha hona ha ho bonahale ka ho sheba hanngoe feela, empa ho hokahanya ho potoloha ha Khoeli ho notlellehileng le phapanyetsano e ntseng e tsoela pele pakeng tsa potoloho ea eona le ho itšekolla ha eona.
Lehlakore le hōle hase lehlakore le lefifi
Lehlakore le hōle ke karolo feela ea bokaholimo ba Khoeli e shebileng hosele le Lefatše. Le fumana khanya ea Letsatsi, joaloka lehlakore le haufi, ha Khoeli e potoloha polanete ea rōna. Ha khoeli e tolokile, lehlakore le haufi lea bonesoa, ’me lehlakore le hōle le shebile hosele le Letsatsi boholo ba nako; ha khoeli e le thoasa, lehlakore le hōle lea bonesoa ha le haufi le le lefifing boholo ba nako. Potoloho ena e fetoha ha Khoeli e ntse e feta mekhahlelong ea eona.
Leha ho le joalo, ho na le ntlha e le ’ngoe ea bohlokoa: hase sebaka se seng le se seng sa Khoeli se fapanyetsanang pakeng tsa khanya ea Letsatsi le lefifi. Haufi le lipalo, Letsatsi le lula le le tlaase holimo ho moeli oa leholimo. Mekato e meng e tebileng ea mekoti e sirelelitsoe ke mathōko a eona hoo khanya ea Letsatsi e sa e fihleleng, ’me libaka tseo li lula li le moriting. Libaka tsena tse ikhethang li bakoa ke sebōpeho sa sebaka sa moo le boemo bo tlaase ba Letsatsi, eseng ke hore li lehlakoreng le hōle.
Ka hona poleloana “lehlakore le lefifi la Khoeli” e ka khelosa. E ka sebelisoa ka mokhoa o sa reroang ho bolela lehlakore le hōle, empa ha e hlalose karolo ea bokaholimo e sa fumaneng khanya ea Letsatsi le ka mohla. Ho bona kamoo matsatsi le linako tsa mekhahlelo li fetohang kateng nakong ea potoloho, sebelisa khalendara ea mekhahlelo ea Khoeli ea khoeli le khoeli.
Ho thekesela ho honyenyane ho senola karolo e eketsehileng ea bokaholimo
Ha nako e ntse e feta, Lefatše ha le bone halofo e nepahetseng ea Khoeli feela. Potoloho ea Khoeli e batla e le selikalikoe se sekameng, kahoo lebelo la eona la ho potoloha Lefatše lea fetoha: e tsamaea ka lebelo le phahameng ha e le haufi haholo le Lefatše, ’me e tsamaea butle ha e le hōle. Lebelo la eona la ho potoloha axis ea eona le lula le batla le tsitsitse, kahoo ho fetoha ha lebelo la eona tseleng ea potoloho ho etsa hore Khoeli e bonahale eka e reketla hanyenyane ho tloha lehlakoreng le leng ho ea ho le leng. Motsamao ona oo re o bonang o bitsoa libration ea longitude.
Libration ea latitude e bakoa ke ntho e ’ngoe. Axis ea ho potoloha ha Khoeli e sekametse ka likhato tse 1.54 ho ecliptic, ’me potoloho ea eona e sekametse ka likhato tse 5.14 ho ecliptic. Ha li kopane, likhutlo tsena li lumella bashebelli ho bona hanyenyane ka nqane ho karolo e ka leboea kapa e ka boroa ea Khoeli lintlheng tse sa tšoaneng tsa potoloho ea eona. Sebaka sa Khoeli le boemo ba moshebelli Lefatšeng le tsona li fetola pono hanyenyane.
Libration ha e senole lehlakore lohle le hōle ka nako e le ’ngoe. E lumella bashebelli ho nyarela ka nqane ho moeli o bonahalang ha nako e ntse e feta. Ka kakaretso, hoo e ka bang 59% ea bokaholimo ba Khoeli e ka bonoa e le Lefatšeng ka nako e itseng, le hoja ho se mohla karolo e fetang halofo e bonahalang motsotsong o le mong. Ho senoloa hona butle-butle ke lona lebaka leo ka lona limmapa tse qaqileng tsa bokaholimo ba Khoeli li fetelang ka nqane ho karolo e bonahalang e le bohareng ha motho a e sheba ka tsela e tloaelehileng.
Seo u lokelang ho se hlokomela u le Lefatšeng
Tsela e molemo ea ho bona phello ena ke ho bapisa tšobotsi e tsebahalang haufi le moeli oa Khoeli ka matsatsi a fapaneng. Libration e suthisa moeli o bonahalang, kahoo sekoti kapa thota e lefifi e haufi le moeli e ka bonahala haholoanyane ka letsatsi le leng ho feta le leng. Phetoho ena ha e bonahale habonolo ntle le sebonela-hōle kapa libonela-hōle tse tšoaroang ka letsoho, ’me ho fetoha ha tsela eo Khoeli e shebileng ka eona leholimong le hona ho ka thatafatsa papiso. Lula u hopotse tšobotsi e tšoanang ’me u bapise litšoantšo tse nkuoeng ha Khoeli e le mekhahlelong e tšoanang.
Pono e itšetlehile ka moo u leng teng Lefatšeng hammoho le nako eo u shebang ka eona. Dashboard ea Khoeli ea toropo e fana ka mekhahlelo le khanya ea Khoeli sebakeng sa heno, linako tsa ho chaba le ho likela ha eona, bophahamo le azimuth, sebaka sa eona, hammoho le pono ea leholimo le boemo ba leholimo ba sebakeng seo. Bakeng sa ho rera, tataiso ea nako e ntle ea ho bona Khoeli e tšohla kamoo mekhahlelo le maemo a sebakeng seo li amang nako eo Khoeli e leng ka holimo ho moeli oa leholimo. Ho potoloha ha Khoeli ho lumellanang le potoloho ea eona ho hlalosa lebaka leo ka lona lehlakore la eona le tloaelehileng le lulang le shebile rōna; libration eona e fa bashebelli ba nang le mamello pono e ntseng e fetoha ea karolo e ka nqane ho lona.