Gyşyň ortasynda sowuk gijelerde ulap ýören möjekler üçin atlandyryldy
Şeýle hem bilinýär: Old Moon, Ice Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Quiet Moon
Hytaý Däbi
正月 (Zhēngyuè) — Primary Month
Hindi (Purnima)
Pausha Purnima (पौष पूर्णिमा) Baýram: Shakambhari Purnima
Ýapon Däbi
睦月 (Mutsuki) — Month of Affection
Anglo-Sakson
Æftera Geola — After Yule
Ojibwe (Anishinaabe)
Manidoo-giizis — Spirit Moon
Cree (Ininew)
Kisē-pīsim — Great Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Moon After Yule
Umumy ýagdaýda Fewraldaky agyr gary üçin atlandyryldy
Şeýle hem bilinýär: Hunger Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Moon of Ice
Hytaý Däbi
杏月 (Xìngyuè) — Apricot Month
Hindi (Purnima)
Magha Purnima (माघ पूर्णिमा) Baýram: Sacred bathing at Prayagraj
Ýapon Däbi
如月 (Kisaragi) — Month of Changing Clothes
Anglo-Sakson
Solmonath — Month of Cakes
Ojibwe (Anishinaabe)
Mkwa-giizis — Bear Moon
Cree (Ininew)
Mikisiw-pīsim — Eagle Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Storm Moon
Ýer irki ýazda gyzynanda gurçuklar döreýär
Şeýle hem bilinýär: Crow Moon, Sap Moon, Sugar Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Moon of Winds
Hytaý Däbi
桃月 (Táoyuè) — Peach Month
Hindi (Purnima)
Phalguna Purnima (फाल्गुन पूर्णिमा) Baýram: Holi
Ýapon Däbi
弥生 (Yayoi) — Ever Growing
Anglo-Sakson
Hrethmonath — Month of the Goddess Hretha
Ojibwe (Anishinaabe)
Ziizbaakdoke-giizis — Sugar Moon
Cree (Ininew)
Niska-pīsim — Goose Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Chaste Moon
Irki ýaz ýabany gülleriň birinden gök moh (ýabany zogphloks) üçin atlandyryldy
Şeýle hem bilinýär: Egg Moon, Fish Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Growing Moon
Hytaý Däbi
梅月 (Méiyuè) — Plum Month
Hindi (Purnima)
Chaitra Purnima (चैत्र पूर्णिमा) Baýram: Hanuman Jayanti
Ýapon Däbi
卯月 (Uzuki) — Deutzia Month
Anglo-Sakson
Eosturmonath — Month of the Goddess Eostre
Ojibwe (Anishinaabe)
Iskigamizige-giizis — Boiling Sap Moon
Cree (Ininew)
Ayīki-pīsim — Frog Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Seed Moon
Çemenlikler we tokaýlyk boýunça bol ýaz gülleri
Şeýle hem bilinýär: Planting Moon, Milk Moon, Corn Planting Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Bright Moon
Hytaý Däbi
榴月 (Liúyuè) — Pomegranate Month
Hindi (Purnima)
Vaishakha Purnima (वैशाख पूर्णिमा) Baýram: Buddha Purnima
Ýapon Däbi
皐月 (Satsuki) — Rice-Planting Month
Anglo-Sakson
Thrimilce — Three Milkings
Ojibwe (Anishinaabe)
Waawaaskone-giizis — Flower Moon
Cree (Ininew)
Sākipakāwi-pīsim — Budding Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Hare Moon
Mikromoon Gök Aý
Çemenlikler we tokaýlyk boýunça bol ýaz gülleri
Şeýle hem bilinýär: Planting Moon, Milk Moon, Corn Planting Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Bright Moon
Hytaý Däbi
榴月 (Liúyuè) — Pomegranate Month
Hindi (Purnima)
Vaishakha Purnima (वैशाख पूर्णिमा) Baýram: Buddha Purnima
Ýapon Däbi
皐月 (Satsuki) — Rice-Planting Month
Anglo-Sakson
Thrimilce — Three Milkings
Ojibwe (Anishinaabe)
Waawaaskone-giizis — Flower Moon
Cree (Ininew)
Sākipakāwi-pīsim — Budding Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Hare Moon
Mikromoon
Jem etmek möwsümi iň ýokary derejede
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Moon of Horses
Hytaý Däbi
荷月 (Héyuè) — Lotus Month
Hindi (Purnima)
Jyeshtha Purnima (ज्येष्ठ पूर्णिमा) Baýram: Vat Purnima
Ýapon Däbi
水無月 (Minazuki) — Month of Water
Anglo-Sakson
Ærra Litha — Before Midsummer
Ojibwe (Anishinaabe)
Ode'imini-giizis — Strawberry Moon
Cree (Ininew)
Opāskāwēwi-pīsim — Hatching Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Dyan Moon
Erkek sugunlar (reňkler) köýnegiň içinde täze şahlaryny ösürmäge başlaýar
Şeýle hem bilinýär: Thunder Moon, Hay Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Moon of Claiming
Hytaý Däbi
兰月 (Lányuè) — Orchid Month
Hindi (Purnima)
Ashadha Purnima (आषाढ़ पूर्णिमा) Baýram: Guru Purnima
Ýapon Däbi
文月 (Fumizuki) — Month of Literature
Anglo-Sakson
Æftera Litha — After Midsummer
Ojibwe (Anishinaabe)
Miin-giizis — Blueberry Moon
Cree (Ininew)
Paskowi-pīsim — Moulting Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Mead Moon
Uly nerpa Great Lakes boýunça iň aňsat tutulýardy
Şeýle hem bilinýär: Green Corn Moon, Grain Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Dispute Moon
Hytaý Däbi
桂月 (Guìyuè) — Osmanthus Month
Hindi (Purnima)
Shravana Purnima (श्रावण पूर्णिमा) Baýram: Raksha Bandhan
Ýapon Däbi
葉月 (Hazuki) — Leaf Month
Anglo-Sakson
Weodmonath — Plant Month
Ojibwe (Anishinaabe)
Manoominike-giizis — Ricing Moon
Cree (Ininew)
Ohpahowi-pīsim — Flying Up Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Corn Moon
Hasyl Aýy
Dänäni ýygnamak möwsümi; şeýle hem Hasyl Aýy Oktýabrda düşende ulanylýar
Şeýle hem bilinýär: Barley Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Singing Moon
Hytaý Däbi
菊月 (Júyuè) — Chrysanthemum Month
Hindi (Purnima)
Bhadrapada Purnima (भाद्रपद पूर्णिमा) Baýram: Madhu Purnima
Ýapon Däbi
長月 (Nagatsuki) — Long Month
Anglo-Sakson
Halegmonath — Holy Month
Ojibwe (Anishinaabe)
Waatebagaa-giizis — Leaves Turning Moon
Cree (Ininew)
Nōcihito-pīsim — Mating Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Barley Moon
Iň gowy aw wagty — hasyl soň boş meýdanlar awlamaga ýol açýar
Şeýle hem bilinýär: Falling Leaves Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Harvest Moon
Hytaý Däbi
良月 (Liángyuè) — Auspicious Month
Hindi (Purnima)
Ashvina Purnima (आश्विन पूर्णिमा) Baýram: Sharad Purnima
Ýapon Däbi
神無月 (Kannazuki) — Month Without Gods
Anglo-Sakson
Winterfylleth — Winter Full Moon
Ojibwe (Anishinaabe)
Binaakwe-giizis — Falling Leaves Moon
Cree (Ininew)
Kaskatinowi-pīsim — Freezing Up Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Blood Moon
Batgalyklar gyş üçin doňmanka gündüzde siçan duzak gurmak wagty
Şeýle hem bilinýär: Frost Moon, Freezing Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Dark Moon
Hytaý Däbi
葭月 (Jiāyuè) — Reed Month
Hindi (Purnima)
Kartika Purnima (कार्तिक पूर्णिमा) Baýram: Dev Diwali
Ýapon Däbi
霜月 (Shimotsuki) — Frost Month
Anglo-Sakson
Blotmonath — Blood Month — livestock sacrifice
Ojibwe (Anishinaabe)
Gashkadino-giizis — Freezing Over Moon
Cree (Ininew)
Thīkipiwi-pīsim — Ice-Forming Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Snow Moon
Supermoon
Gündönen ýakynynda çuňňur gyş sowugy başlaýar
Şeýle hem bilinýär: Long Night Moon
Medeniýetler boýunça atlar
Kelt / Neo-Pagan
Cold Moon
Hytaý Däbi
腊月 (Làyuè) — Sacrificial Month
Hindi (Purnima)
Margashirsha Purnima (मार्गशीर्ष पूर्णिमा) Baýram: Dattatreya Jayanti
Ýapon Däbi
師走 (Shiwasu) — Teachers Running
Anglo-Sakson
Ærra Geola — Before Yule
Ojibwe (Anishinaabe)
Gchi-bboon-giizis — Big Winter Moon
Cree (Ininew)
Pawāčakinasīsi-pīsim — Frost Exploding Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Oak Moon
Colonial American
The Old Farmer's Almanac tarapyndan meşhurlaşdyrylan, Algonquin we beýleki ýerli amerikan däplerinden Colonial American ulanylmagy bilen garyşdyrylan atlar. Bular iňlis dilli dünýäde iň köp tanalýan doly aý atlary.
1
Wolf Moon
(Old Moon, Ice Moon)
2
Snow Moon
(Hunger Moon)
3
Worm Moon
(Crow Moon, Sap Moon, Sugar Moon)
4
Pink Moon
(Egg Moon, Fish Moon)
5
Flower Moon
(Planting Moon, Milk Moon, Corn Planting Moon)
6
Strawberry Moon
7
Buck Moon
(Thunder Moon, Hay Moon)
8
Sturgeon Moon
(Green Corn Moon, Grain Moon)
9
Corn Moon
(Barley Moon)
10
Hunter's Moon
(Falling Leaves Moon)
11
Beaver Moon
(Frost Moon, Freezing Moon)
12
Cold Moon
(Long Night Moon)
Kelt / Neo-Pagan
Häzirki zaman Wiccan we Neo-Pagan däplerinden, Kelt mirasyna degişli atlar. Ýewropada we Demirgazyk Amerikada ruhy we tebigy esasly jemgyýetlerde meşhur.
1
Quiet Moon
(Ice Moon)
2
Moon of Ice
(Storm Moon)
3
Moon of Winds
(Seed Moon, Death Moon)
4
Growing Moon
(Awakening Moon)
5
Bright Moon
(Grass Moon)
6
Moon of Horses
(Planting Moon, Mead Moon)
7
Moon of Claiming
(Rose Moon)
8
Dispute Moon
(Lightning Moon, Wyrt Moon)
9
Singing Moon
(Wine Moon)
10
Harvest Moon
(Blood Moon, Sanguine Moon)
11
Dark Moon
(Tree Moon, Mourning Moon)
12
Cold Moon
(Oak Moon, Long Night Moon)
Hytaý Däbi
Hytaý günüň-aýyň senenamasynyň geçmişe degişli şahyrana atlary. Her aý pasly häsiýetlendirýän gül ýa-da tebigy element bilen atlandyrylýar.
Aý senenamasy — Gregorian bilen laýyklyk ýyldan ýyla üýtgeýär
1
正月 (Zhēngyuè)
Primary Month
2
杏月 (Xìngyuè)
Apricot Month
3
桃月 (Táoyuè)
Peach Month
4
梅月 (Méiyuè)
Plum Month
5
榴月 (Liúyuè)
Pomegranate Month
6
荷月 (Héyuè)
Lotus Month
7
兰月 (Lányuè)
Orchid Month
8
桂月 (Guìyuè)
Osmanthus Month
9
菊月 (Júyuè)
Chrysanthemum Month
10
良月 (Liángyuè)
Auspicious Month
11
葭月 (Jiāyuè)
Reed Month
12
腊月 (Làyuè)
Sacrificial Month
Hindi (Purnima)
Hindi günüň-aýyň senenamasynyň her doly Aýy (Purnima) aý aýy bilen atlandyrylýar we uly baýram ýa-da mukaddes çäre bilen baglanyşyklydyr.
Aý senenamasy — Gregorian bilen laýyklyk ýyldan ýyla üýtgeýär
1
Pausha Purnima (पौष पूर्णिमा)
Shakambhari Purnima
2
Magha Purnima (माघ पूर्णिमा)
Sacred bathing at Prayagraj
3
Phalguna Purnima (फाल्गुन पूर्णिमा)
Holi
4
Chaitra Purnima (चैत्र पूर्णिमा)
Hanuman Jayanti
5
Vaishakha Purnima (वैशाख पूर्णिमा)
Buddha Purnima
6
Jyeshtha Purnima (ज्येष्ठ पूर्णिमा)
Vat Purnima
7
Ashadha Purnima (आषाढ़ पूर्णिमा)
Guru Purnima
8
Shravana Purnima (श्रावण पूर्णिमा)
Raksha Bandhan
9
Bhadrapada Purnima (भाद्रपद पूर्णिमा)
Madhu Purnima
10
Ashvina Purnima (आश्विन पूर्णिमा)
Sharad Purnima
11
Kartika Purnima (कार्तिक पूर्णिमा)
Dev Diwali
12
Margashirsha Purnima (मार्गशीर्ष पूर्णिमा)
Dattatreya Jayanti
Ýapon Däbi
Wafu Getsumei — Heian döwründen gelýän köne ýapon aý atlary, asly günüň-aýyň senenamasynyň esasyndaky. Şygyrýetde, resmi çärelerde we medeni salgylanmalarda heniz hem ulanylýar.
Aý senenamasy — Gregorian bilen laýyklyk ýyldan ýyla üýtgeýär
1
睦月 (Mutsuki)
Month of Affection
2
如月 (Kisaragi)
Month of Changing Clothes
3
弥生 (Yayoi)
Ever Growing
4
卯月 (Uzuki)
Deutzia Month
5
皐月 (Satsuki)
Rice-Planting Month
6
水無月 (Minazuki)
Month of Water
7
文月 (Fumizuki)
Month of Literature
8
葉月 (Hazuki)
Leaf Month
9
長月 (Nagatsuki)
Long Month
10
神無月 (Kannazuki)
Month Without Gods
11
霜月 (Shimotsuki)
Frost Month
12
師走 (Shiwasu)
Teachers Running
Yslam (Hijri)
Yslam senenamasy arassa aý senenamasy bolup, goşundy aýy ýok, şonuň üçin 12 aýy ~33 ýyllyk aýlaw bilen Gregorian paslynyň ähli döwürlerinden geçýär. Aý atlary taryhy we dini ähmiýete bagly, paslara däl.
Hijri aýlary Gregorian ýylynyň içinden ~33 ýyllyk aýlaw bilen geçýär we belli bir pasla degişli däldir
1
Muḥarram (مُحَرَّم)
Forbidden — sacred month
2
Ṣafar (صَفَر)
Empty — homes left empty for travel
3
Rabīʿ al-Awwal (رَبِيع ٱلْأَوَّل)
First Spring
4
Rabīʿ ath-Thānī (رَبِيع ٱلثَّانِي)
Second Spring
5
Jumādā al-Ūlā (جُمَادَىٰ ٱلْأُولَىٰ)
First of Parched Land
6
Jumādā ath-Thāniyah (جُمَادَىٰ ٱلثَّانِيَة)
Second of Parched Land
7
Rajab (رَجَب)
To Respect — sacred month
8
Shaʿbān (شَعْبَان)
Scattered — preparation for Ramadan
9
Ramaḍān (رَمَضَان)
Intense Heat — month of fasting
10
Shawwāl (شَوَّال)
Raised — Eid al-Fitr
11
Dhū al-Qaʿdah (ذُو ٱلْقَعْدَة)
Month of Rest — sacred month
12
Dhū al-Ḥijjah (ذُو ٱلْحِجَّة)
Month of Pilgrimage — Hajj
Anglo-Sakson
Venerable Bede-niň De Temporum Ratione (725-nji ý.) eserinden, hristian öňki Anglo-Sakson senenamasynyň iň irki jikme-jik ýazgysy. Belki, Eosturmonath (Aprel) sözüniň "Easter" sözi bilen baglanyşygy bar.
1
Æftera Geola
After Yule
2
Solmonath
Month of Cakes
3
Hrethmonath
Month of the Goddess Hretha
4
Eosturmonath
Month of the Goddess Eostre
5
Thrimilce
Three Milkings
6
Ærra Litha
Before Midsummer
7
Æftera Litha
After Midsummer
8
Weodmonath
Plant Month
9
Halegmonath
Holy Month
10
Winterfylleth
Winter Full Moon
11
Blotmonath
Blood Month — livestock sacrifice
12
Ærra Geola
Before Yule
Ojibwe (Anishinaabe)
Ojibwe taýpasy 13 aý yzarlaýar, bu hem bir suwuldugynyň arkasyndaky 13 şkalany görkezýär. Atlar jemgyýete we dialekte görä üýtgeýär, Great Lakes sebitiniň tebigy rytmlerine bagly.
13 aý däbi — 13-nji aý takmynan her 3 ýylda bir bolýar
1
Manidoo-giizis
Spirit Moon
2
Mkwa-giizis
Bear Moon
3
Ziizbaakdoke-giizis
Sugar Moon
4
Iskigamizige-giizis
Boiling Sap Moon
5
Waawaaskone-giizis
Flower Moon
6
Ode'imini-giizis
Strawberry Moon
7
Miin-giizis
Blueberry Moon
8
Manoominike-giizis
Ricing Moon
9
Waatebagaa-giizis
Leaves Turning Moon
10
Binaakwe-giizis
Falling Leaves Moon
11
Gashkadino-giizis
Freezing Over Moon
12
Gchi-bboon-giizis
Big Winter Moon
Cree (Ininew)
Demirgazyk we merkezi jemgyýetlerden Cree 13 aý senenamasy. Aý atlary Kanada boreal landşaftynyň haýwanlaryny, howasyny we tebigy aýlawlaryny görkezýär.
13 aý däbi — 13-nji aý takmynan her 3 ýylda bir bolýar
1
Kisē-pīsim
Great Moon
2
Mikisiw-pīsim
Eagle Moon
3
Niska-pīsim
Goose Moon
4
Ayīki-pīsim
Frog Moon
5
Sākipakāwi-pīsim
Budding Moon
6
Opāskāwēwi-pīsim
Hatching Moon
7
Paskowi-pīsim
Moulting Moon
8
Ohpahowi-pīsim
Flying Up Moon
9
Nōcihito-pīsim
Mating Moon
10
Kaskatinowi-pīsim
Freezing Up Moon
11
Thīkipiwi-pīsim
Ice-Forming Moon
12
Pawāčakinasīsi-pīsim
Frost Exploding Moon
Orta Asyr Ýewropasy
Orta asyrlardan taryhy iňlis we ýewropa almanah däpleri, oba hojalyk aýlawlaryny, hristian liturgiki senenamasy we hristian öňki täsirleri birleşdirýär.
1
Moon After Yule
(Wolf Moon)
2
Storm Moon
(Ice Moon)
3
Chaste Moon
(Lenten Moon)
4
Seed Moon
(Paschal Moon)
5
Hare Moon
(Milk Moon)
6
Dyan Moon
(Mead Moon, Rose Moon)
7
Mead Moon
(Hay Moon)
8
Corn Moon
(Grain Moon)
9
Barley Moon
(Fruit Moon)
10
Blood Moon
(Harvest Moon)
11
Snow Moon
(Frost Moon)
12
Oak Moon
(Yule Moon)
Supermoon
Perigee nokatda ýa-da onuň ýakynynda (Ýere iň ýakyn nokada) doly Aý. Apogee doly Aýdan 14% uly we 30% has parlak görünýär. Ýylda 3–4 gezek bolýar.
Gök Aý
Senenamanyň bir aýynda ikinji doly Aý. Takmynan her 2,5 ýylda bir bolýar. Geçmişe degişli (köne) kesgitlämä görä Gök Aý — dört doly Aý bolan bir möwsümdäki üçünji doly Aý.
Hasyl Aýy
Güýz deňwagtlygyna iň ýakyn doly Aý. Her gije takmynan 25–30 minute giç dogýar (adatça ~50 minutdan tapawutlylykda), ekinleri ýygnamak üçin uzaldylan agşam ýagtylygyny üpjün edýär.
Gyzyl Aý
Doly Aý tutulmasy Ýeriň atmosferasy gün ýagtylygy kölege bükýän mahaly Aýy mis gyzyl reňkä öwürýär. Günbatary gyzyla öwürýän şol fizika bükülen Aýy hem reňkleýär.
Mikromoon
Apogee nokatda ýa-da onuň ýakynynda (Ýerden iň uzak nokada) doly Aý. Supermoondan has kiçi we soluk görünýär — aý uzaklyk spektriniň garşydaky ujy.
Dolunay atlary näme?
Dolunay atlary dürli medeniýetler tarapyndan her aýyň doly Aýyna berlen geçmişe degişli atlar. Iň köp tanalýanlar Colonial American atlary bolup, Algonquin we beýleki ýerli amerikan däplerinden (Wolf Moon, Snow Moon, ş.m.) gelýär, ýöne bütin dünýäde öz baý at goýma däpleri bar.
Näme üçin her doly Aýyň ady bar?
Häzirki zaman senenamasy döremänkä, adamlar wagty aý aýlawy bilen hasaplaýardy. Her doly Aý möwsüm möhüm wagtyny aňladýardy — möjekleriň gelmegi, ilkinji gar, gülgüne miwe ýygnamak. Doly Aýlara at goýmak jemgyýetlere möwsüm üýtgemelerini göz öňünde tutmaga we ekin, aw we hasyl ýaly işleri utgaşdyrmaga kömek etdi.
Hasyl Aýy näme?
Hasyl Aýy güýz deňwagtlygyna (takmynan 22-nji Sentýabr) iň ýakyn doly Aý. Adaty ~50 minut giç dogmak deregine, her gije takmynan 25–30 minute giç dogýandygy üçin özboluşly. Bu daýhanlara gyş gelip ýetmezinden öň ekin almak üçin uzaldylan agşam ýagtylygy berdi.
Supermoon näme?
Supermoon perigee ýa-da onuň ýakynynda bolup geçýän doly Aý — Aýyň orbitadaky Ýere iň ýakyn nokady. Apogee (Mikromoon) doly Aýdan 14% uly we 30% has parlak görünýär. Supermoonlar ýylda 3-den 4-e çenli gezek bolýar.
Gök Aý näme?
Gök Aý senenamanyň bir aýynda ikinji doly Aý. Bu takmynan her 2,5 ýylda bir bolýar. Köne däp kesgitlemesi (Maine Farmer's Almanac-dan) Gök Aýy dört doly Aý bolan bir möwsümdäki üçünji doly Aý diýip kesgitleýär.
Ähli medeniýetler doly Aýlaryna at goýýarmy?
Dünýäniň köp medeniýetleri doly Aýlara ýa-da aý aýlaryna at goýmak däplerini saklaýar. Hytaý, Hindi, Ýapon, Yslam, Kelt, Anglo-Sakson we köp ýerli däpler özüniň aýry at goýma ulgamlaryna eýedir. Käbirleri gün senenamasy bilen baglanyşykly (belli aýlar), beýlekileri aý senenamasynyň yzyna düşýär we Gregorian senelerine görä her ýyl üýtgeýär.