Koordinatlangan Ay Waqty bilekше bir concept — bu calculate edili bolsa hazırda well-established physics həm astronomy qollana. Bu article eşkelәnä mathematics live LTC saatı moontimenow.com-da, referensy epoch-tan moon phase algoritm-ğa.
J2000.0 Referensy Epoch
Har waqyt sistema start point kerä. Lunarny waqyt eşkәrtelәw-lerendә, biz J2000.0 epoch-ny qollana: 2000 iyanuarı 1 12:00:00 UTC (noon). Bu standart astronomik referensy epoch NASA, ESA, həm astronomlar dөnýәneñ.
Dрейf Rate Formula
Core eşkәrtelәw straighforward. Reliatiwist dрейf rate +56.02 mikrosekundkә Jer könn. Find cumulative dрейf har moment-та:
1. Calculate könnär J2000.0-tan (including fractional könn) 2. Multiply 56.02 mikrosekundkә 3. Add bu offset hazırky UTC waqty-ğa
Example üчүn, 2025 iyanuarı 1-de, ahryr 9,131 könn elapsy J2000.0-tan. Cumulative dрейf 9,131 × 56.02 = 511,418.62 mikrosekundkә, vәl ahryr 0.511 sekundtə.
Dрейf rate itself come gravitational potential difference Jer üsteländә həm Ay üsteländә, correct edilen orbital velocity efekt-lerendә. NIST-neñ 2024 framework paper eşkelәnä tola derivatiow.
ΔT — Jer Rotatiow Correctionary
Bu subtle convert astronomical time həm civil time-ta. Astronomlar work Terrestrial Waqty (TT), kotorlı tick uniform, həm bizneñ saatlar qollana UTC, kotorlı include leap sekundtәr stay aligned Jer-neñ slightly irregular rotation-ta.
Differensiasy TT həm UTC atalша ΔT (Delta T). Hazırky era-ğa (2015–2035), ΔT approximate 69.36 sekundtə həm change very slow — ahryr −0.06 sekundtə per ıl. Bizneñ eşkәrtelәw polynomial fit International Jer Rotatiow Service (IERS) данныh-ta qollana:
ΔT ≈ 69.36 − 0.06 × (ıl − 2020)
Bu correction eşkelәnä lunar waqty saatу bizneñ proper align UTC waqty-ta körselәngәn sizneñ devaysında.
Moon Phase Eşkәrtelәw — Meeus Algoritm
Moon phase calendar qollana Jean Meeus algoritm-ny Astronomical Algoritm-tan (Chapter 49). Bu method eşkelәnä precise waqtlar new moonlar, full moonlar, həm quarter moonlar qollana 25 periodic correction tәрәmler derived Moon-neñ complex orbital mechanics-tan.
Algoritm işä compute approximate lunatiow number (k) har data-ğa, soña applya trigonometric correctionary based Moon-neñ mean anomaly, Sun-neñ mean anomaly, Moon-neñ argument latitude, həm longitude ascending node-nyñ.
Separate correction table-lar qollana new moonlar (Table 49.a), full moonlar (Table 49.b), həm quarter moonlar (Table 49.c/d W correctionary tәрәm-belan). Result accurate ahryr 2 minutkә U.S. Naval Observatory данныh-ta.
Illuminatiow həm Phase Atalışlary
Major fazalar arasında, Moon-neñ illuminatiow calculate edilen qollana piecewise interpolatiow accurately computed quarter waqtlar-ta. Bu approach account Moon-neñ varying orbital speed (fast perigee, slow apogee), provide more accurate illuminatiow percentages simple sinusoidal approximatiow-tan.
Phase atalışlary assign edilen based pozisiow lunatiow cycle-ta: New Moon → Waxing Crescent → First Quarter → Waxing Gibbous → Full Moon → Waning Gibbous → Last Quarter → Waning Crescent. Phase boundarieslary key calculated phase waqtlar-ta instead fixed fractional pozisiow-lar.