2026-yili April 1-de Nasaning alem unse sistémisi Kennedy Space Center-din tört xalipe oyuntup unsettti bu yolsilashning insan araliq alem jürimlitilmighan özgirtültu. Artemis 2 1972-yili dekabarda Apollo 17-din kéyin'ki tömen Yer Orbital-idi tashqiri ilki hiqi qönaq programmisi. Taxminən 10 künde juplash toplimi aygha étidi we övge qayttti — we bu yolsilashning hər an halti'da ularning saalitliri Yer-diki bizning saalitlirdin iske toxtaq chiqish saattap.
تارىخ قۇرىغان توپلىم
Artemis 2 توپلىمى Apollo دەۋرىسىدىن تارىخىي بىر ئۆزگەرتۈ تەمسىللىدى. قۇمانداندار Reid Wiseman Sey Sey pilot تەھرىپتۇ ھالتىدا ۋە ئۆتكەن ISS توپلىمى ئعزاسى پروگراممىنى رەھبەرلىدى. pilot Victor Glover بۇرۇن SpaceX Crew-1 دە ئۈنسىگەن ئىلكى رەڭگەلىك ئادەم بولىدۇ ياشنىڭ تاشقىسىدا رېڭگىلى سېياھەتتى.
مىسسىئون ئەختىسىسى Christina Koch قىز ئادىنىڭ ئەڭ ئۇزۇن تاق ئالەم پەڭ رېكوردى 328 دايىم ئىنتەرناسىيۇنال Space Station 2019-2020 دە. ئۇ ئايغا پەڭ بىرىنچی قىز بولۇش. كانادا ئالەم ئاگېنتسىيەسى خەلىپە Jeremy Hansen ئۆتكەن CF-18 جەڭ پايلانچىسى توپلىمنى تامام قىلدى بیرىنچی كانادالىق ۋە ئىلكى ئامېرىكە بولمىغان شەخس بولۇپ ياشنىڭ تاشقىسىدا چىقتى.
پروگراممىسىنىڭ پروفىلى
Artemis 2 ئىچكېرىشkə قايتۇش يولسىلاشىغا ئەگىشتى — يولسىلاشنىڭ ئىچ يولچېسى яش ۋە ئاينىڭ ياشىنى ئىشلىتىپ ئالەم كېمىسىنى دوبېتىمە قايتاتتى بېخەتەرسىزىلىك چېتە بېرتى. پروگراممىسى ھېسسە بولۇپ قايتا قىلدى:
SLS رېكېتسى Orion-نى بېلەي яشىڭا ئۈنسىتتى. سىستېما تەكشۈرۈلگەندىن كېيىن Orion-نىڭ موتورلىرى جۇپلاشنىڭ تۆرت كۈنلۈك ئايغا يولسىلاشىنى ئىجرا قىلتى. ئالەم كېمىسى ئاينىڭ سىپتىغا ياقىنلاشتىرىلغان 6500 مىل (10400 كىلومېتر) دا پەڭ سىلدى سىسقى ياشتىكى قايتتى. ھەممە پروگراممىسىنىڭ مېدىيەت ياقىنلاشتىرىلغان 10 كۈن بولسا شىم Pacific Ocean دا ئىنسان بولۇپ سىلدى.
پەڭنىڭ دوران جۇپلاشنىڭ Orion جان قىلىپ سىستېمىنى ئىلكى ھىقى قۆناق تەكشۈرۈش جىنىيەتتى — دۆمە كوربەتۈرۈش سىستېمىسى رادىئاتسىيا دائىم ئاراقاتنашق سىستېمىسى چاقچە موسىبىتتە پروسېدۈرىسى ناسا خەلىپە ئاينىڭ سىپتىغا ئۈنسىتتىن بۇرۇن ھەممە جىنىيەتسىز قىلىش.
ھەقىقىي ۋاقتتىكى ۋاقت كېڭەيتۈش
بۇ يەردە پروگراممىسى جاھانگە ئاساسىي نەرسىگە ئۇلىنىدۇ. Artemis 2 توپلىمى cislunar ئالەم دا ياشاپ ئايغا ياقىنلاشتىرىلغاندا ياشنىڭ ياشىدىن يىراق بولۇش. ئەينشتېيننىڭ ئومۇمىي نىسبىتلىق نەزەرىيىسى ۋاقتنىڭ زائىفلار ياش سىپتىدا تيزلىق بولۇشىنى ئايتتى — ۋە ئاينىڭ ياشى ياشىنىڭ ئالتىدىن بىردۇ.
بۇ Coordinated Lunar Time (LTC) تەھڎیق قىلىشقا مۆلچە سىپتىدا ئىشلەيدۇ. ئاي ئۈستىدە ياكى ئاي يېنىدا سائاتلىر ياشنىڭ سىپتىغا ياقىنلاشتىرىلغان سائاتلىرنىڭ ياشنىڭ سىپتىسى قېسىمى تېخمىنەن 56.02 مىكرو سېكۈنت تيزلىق سائاتتاپ. تەخمىنەن 10 كۈنلۈك Artemis 2 پروگراممىسىدا جۇپلاشنىڭ ئۇچار سائاتلىرى ياشنىڭ سىپتىسى سائاتلىرىدىن كىچىك ئەمما جىسمىي ھەقىقىي ۋاقت ئۆزگىرتۈ جوغلىتى.
Apollo خەلىپە بۇنچە نىسبىتلىق دۆيۈنۈش ھالتىسىدا ئىشلىدى ئەسكى جقېقىي ئولچەشنىڭ سەۋەبى يوق. Artemis ئۈچىن جقېقىي ۋاقت ئوپپورتۇنا ئاساسىي. كېلەجىك پروگراممىسى نאVigation ئاراقاتنالش مۈشۈ سە ئاخىر ئاي GPS سىستېمىسى ئۈچىن جقېقىي سائاتلىرى بولۇشنى قارىشتى. Artemis 2 بۇ بىناقۇرتسىسىغا ئىلكى ھىقى قۆناق قەدەم.
Artemis 1 دىن Artemis 2 گە
Artemis 1 نوياتەچۆ 2022 دە ھىقى قۆناق ئەمەس تەكشۈرۈش پەڭ قىلىنىپ ئۈنسىتتى Orion-نى 25.5 كۈنلۈك ئايغا يولسىلاشى بىلىن ئىجرا قىلتى. پروگراممىسى SLS رېكېتسى ۋە Orion نىڭ ئىسساقلاش سچىتى ئىسبات قىلتى بۇ 25000 مىل/سائەت سورتتا 5000 گرادۇس Fahrenheit تەمپېرېتتىرىغا ئىسدىرىلىشى ھايۋانات رېكېتسىنىڭ پەڭنىڭ تيزلىقى.
ئەنجىنېرلار Artemis 1 قايتۇشتا كىچىك ئىسساقلاش سچىتتە ئەسپ بۇتاپ. سچىت ئاكسىپ Artemis 2 نىڭ قايتۇش يولسىلاشىغا NASA قۇرالدى شۆتۇن قىسقىتۇش ئاچىكتسى ياشتىكى ۋاقتنى ئېيتتى. ياشتىكى تەكشۈرۈش قۇرالنىڭ ھەممە قۇرلۇق ۋە ئیسساقلاش چيگىسىدە قالدىنى قۇركۇلتى.
Artemis 2 Artemis 1 نىڭ قىسقىدۇ — 10 كۈن 25 قىساسىدا — ئەڭ ئاساسىي مەقسەتت جۇپلاشتا سىستېمىسىنى تۈگالتى. جۇپلاش توپلىمى ئۆتكەن ئۈست پوزى بىلىن يېقىنلاشتۈ ۋە يېقىنلاشتۇش قىلدى كېلەجىك پروگراممىسىدا Lunar Gateway بىلىن ئېتتاشتۈش ئارزۇمې قوللىقى.
كېلەجىك نېمە
ھەر Artemis پروگراممىسى ئايدا دائىم ئىنسان بولۇشىغا بىناقۇرتتى:
Artemis 3، 2027 يىلى ئوتتۇرىسى مەقسەتتە بېلەي ياشتىكى جمئۇ ۋە ئېتتاشتۇش تjiز قىلدى تىجسەت ئايغا ئېتتاشتۇش چاسىلىرى — SpaceX نىڭ Starship Human Landing System ۋە Blue Origin نىڭ Blue Moon. جۇپلاش توپلىمى ئاي سىپتىسى قىلىۋاتتىشىغا قۇللانىش ئاياق ئاسکىم Axiom تەكشۈرۈش قىلدى.
Artemis 4، 2028 يىلى ياكى شۇنداق يېقىندىن پلانلاپ ئاينىڭ جەنۇب قۇتبىدا خەلىپە ئېتتاشتۈش بىرىنچى پروگراممىسى بولۇش تەكشۈرۈلدى ياقىنلاشتىرىلغان بىر ھەپتە ئۈچىن. بۇ ۋاقتتا جقېقىي ئاي ۋاقت بىناقۇرتسى فورى بولۇش ئېھتىمالى — سىپتى جۇپلاشتا ياش سيپتىسى ۋە ياش بىناقۇرتسى پروگراممىسى کوربىتۈرۈش ھەممە نىسبىتلىق دۆيۈنۈش ھىسابى بىر ۋاقتتا قويۇش ئارزۇمې.
Lunar Time-da Missiyani Kuzatish
Artemis 2 ayni etrapida aytlanganida, bu sietide live Coordinated Lunar Time saati bilen köz tutuup atalisiz. Saati +56.02 mikrosekunt künige sürülüşün UTC ga qosup J2000.0 эpokhidiki jiginden toplanup. — Artemis 2 juplashuning öz közi bilen baqtidugunin shusha nisbitliq sürülüshi baki yashtiki 50 yildin köp waqittiki ayaldan.