ބިމާ އެކު ހަނދު މިންވަރުން ބޮޑު ވީމަ ކީއްވެ؟

ބިމުގެ ހަނދު ބިމުގެ ހަތަރު ބައިކުޅަ އެއްބައި ފުޅާކުރެއެވެ. އެހެން ގުރަހަތަކާއި އެއުރެންގެ ސެޓެލައިޓްތަކާ އަޅާ ބަލާއިރު މި އަދަދު އާދައިގެ އެއްޗެއް ކަމަށް ހީވެދާނެއެވެ. ޖުޕިޓާ އާއި ސެޓްންގެ ބޮޑެތި ސެޓެލައިޓްތައް ވެސް އެއުރެންގެ ގުރަހަތަކުގެ ދިގުމިނުގެ ކުޑަ ބައިތަކަކަށް ވެއެވެ. އާބި ގުރަހަތަކުގެ ތެރެއިން ބިމަށް އެންމެ ބޮޑު ސެޓެލައިޓް ލިބިފައިވަނީ އޭގެ ގުރަހައާ އަޅާ ބަލާއިރު އެވެ.

މި ފަރަގަށް ދެ ޝަރުތު ކުރަން ޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ހަނދު ޢަދަދީ ގޮތުން އެންމެ ބޮޑު ސެޓެލައިޓް ނޫނެވެ. އަދި ޕްލޫޓޯ ފަދަ ކުޑަ ގުރަހަތައް ހިމެނުމުން ބިން ހަނދު އެންމެ ހަމަހަމަ ޖޯޑެއް ނޫނެވެ. ޕްލޫޓޯގެ އެކުވެރި ކަރޯން އެއީ ވަރަށް ބޮޑު އެއްޗެއް. އެހެންކަމުން މުހިންމު ސުވާލަކީ “ހަނދު ކިހާ ބޮޑު؟” އެއް ނޫން، އެހެން އެއްޗެއްގެ އަޅާ ބަލާއިރު “ކިހާ ބޮޑު؟” އެވެ.

އަނގޮޓިއެއް އެ ސުވާލު މުހިންމު އަޅާބެއްލުމަކަށް ބަދަލު ކުރެއެވެ. އަދި ޢާއްމުކޮށް ގުޅިފައިވާ ތިން ވިސާސް ވަކިކުރުމަށް ވެސް އެއީ މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. އެއީ: ޖިސްމާނީ ހަށި، ޖީވުގެ އަސަރު، އަދި އުޑުގައި ފެންނަ ކަން. އިރު ނިޒާމްގެ އިންޓަރެކްޓިވް ނަގާޝާ ގައި މިހާރުގެ ގުރަހަތަކުގެ ހަރަކާތް ދައްކައެވެ؛ ތިރީ މި އަޅާބެއްލުމަކީ އެ ނިޒާމްގެ އެހެން ފަރާތެއް - ގުރަހަތަކާއި އެއުރެންގެ ސެޓެލައިޓްތަކުގެ މިންވަރު ކިހާ ތަފާތު ބެވެ.

ބިމުގެ ހަނދު ބިމުގެ ހަތަރު ބައިކުޅަ އެއްބަޔަށް ވުރެ ބޮޑު

ހަނދުގެ ރޭޑިއަސް 1,737.4 km އެވެ. ބިމުގެ އަލަށް ދެކެ 6,371 km އަށް ބެހި، ހަނދުގެ ރޭޑިއަސް ބިމުގެ ރޭޑިއަސްއާ އަޅާ ބަލާއިރު 0.273 ހޯދެއެވެ. އެހެން ކަމުން ހަނދު ބިމުގެ ދިގުމިނުގެ 27.3% އެވެ. ދިގުމިނާއި ރޭޑިއަސް ދެ އަޅާ ބަލާއިރު އެއް އަނގޮޓި ލިބޭނީ ދެ މިނެއް ދެ ގުނާ ބެލިޔަސް އެ މިންތަކުގެ ގުޅުން އެއް ގޮތަކަށް ދެއެވެ.

ބިން 30 ސެންޓިމީޓަރުގެ ބޯޅައެއް ކަމަށް ހަމަޖައްސާލާށެވެ. އެ މިންވަރަށް ބަލާއިރު ހަނދު 8.2 ސެންޓިމީޓަރުގެ ބޯޅައެއް ކަމަށް ވާނެއެވެ: ކުޑަ މަހިއްގެ ގޮތަކަށް ނޫން، އެއީ ބޮޑު ނާރިންގު ފަދަ އެއްޗެއް. މި ނަމޫނާއިން އާދައިގެ ތަސްވީރުތަކުގައި ހުންނަ ދޮގު ކަމެއް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އުސް ބިން ހަނދު 384,400 ކިލޯމީޓަރު ދުރުމިނުގައި ހުންނައިރު، ދެ ބޯޅަ 9.1 މީޓަރު ދުރުމިނުގައި ހުންނަން ޖެހެއެވެ. އެއްގަލަށް ގާތްވެފައި ދައްކާ ތަސްވީރަކުން އެ ދުރުމިން ކުޑަކޮށް ދައްކައި ހަނދާއި ބިމުގެ މިންވަރު ހަމަ ގޮތަކަށް ދައްކައި ދޭނެއެވެ.

ދިގުމިނަކީ ގުޅުމުގެ އެންމެ ގިނަ ގޮތެއް ނޫނެވެ. ހަނދުގައި ބިމުގެ އައްސާހި އެއް ބައި، 1.2% އެވެ. 27.3% ނޫނެވެ. ޖެހިގެން ދިގުމިން ތިން ގުނާ ބެލިޔަސް، 0.273 ދިގުމިނެއްގެ އެއްޗެއްގެ ޖުމްލަ މިންވަރު 0.020 އެވެ. އެއީ 2% އެވެ.

ބާކީ ބައި ތީ ކަނޑައެޅުމުން އަންނަ އެއްޗެކެވެ. ބިމުގެ އައްސޭރި ކުދި ބައިތަކެއް އެބަ ހުރެއެވެ. އެ ކުދި ބައިތަކުގެ ވަރު ހަނދުގެ ވަރު ނުގުޅޭ ކަމުން ހަނދު ބިމާ އަޅާ ބަލާއިރު ބޮޑެތި ކަމަށް ފެންނަ ނަމަ ވެސް އެއީ ބަރު ދަރަޖަ އެއް ނޫނެވެ. ދެ ގުރަހަ ކަމާ މެދު ވާހަކަ ދައްކާއިރު، ދިގުމިނާއި މާއްދަ ވަކިކުރުން މުހިންމެވެ.

ބޮޑެތި ސެޓެލައިޓް އުޅެނީ ކުޑަ އެކުވެރިން

ޖުޕިޓާގެ ގެނީމިޑް އަކީ އިރު ނިޒާމްގެ އެންމެ ބޮޑު ސެޓެލައިޓެވެ. އޭގެ ދިގުމިން 5,268 km އެވެ. ސެޓްންގެ ޓައިޓަން ދެވަނަ އެވެ. އޭގެ ދިގުމިން 5,149 km އެވެ. މި ދެ އެއްޗެއް ބަރަކަށް ވުރެ ބޮޑު ނަމަވެސް، ބިމުގެ ހަނދު 3,474.8 km އެވެ. ނަމަވެސް މި އެއްޗެއް އޭގެ ގުރަހަ ކުޑަކުރެއެވެ.

އައްސޭރި ދިގުމިނަށް ބަލާއިރު، ގެނީމިޑް ޖުޕިޓާގެ ދިގުމިނުގެ 3.8% އެވެ. ޓައިޓަން ސެޓްންގެ 4.4% އެވެ. އެހެންކަމުން ބިމުގެ 27.3% އަކީ އެ އަނގޮޓިތަކުގެ 6 ގުނަ އެއް ކަމަށް ވާނެއެވެ. މި ކަމުގެ މާނައަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހަނދު 6 ގުނަ ބޮޑު ކަމެއް ނޫން؛ އޭގެ އޭގެ ގުރަހައާ އަޅާ ބަލާއިރު އެ އަނގޮޓި 6 ގުނަ ބޮޑު އެވެ.

ނެޕްޗޫން އަށް ވެސް އެ ގޮތަށް ބަލަން ޖެހެއެވެ. އޭގެ އެންމެ ބޮޑު ސެޓެލައިޓް ޓްރައިޓަން އަކީ ނެޕްޗޫންގެ ދިގުމިނުގެ 5.5% އެވެ. އެއީ ގެނީމިޑް އަށް ވުރެ ބޮޑު އަނގޮޓިއެއް، ނަމަވެސް ބިން ހަނދު އަނގޮޓިއަށް ވުރެ ކުޑަ އެއް. މާރސް އެއީ އެކަމުގެ އެންމެ މާބަނޑު ކަމެއް: އޭގެ ދެ ކުޑަ އެތި ސެޓެލައިޓް އެ ގުރަހައާ އަޅާ ބަލާއިރު ވަރަށް ކުޑަ.

މި އަޅާބެއްލުންތަކުން ދައްކާފައި އެވަނީ ސެޓެލައިޓްތަކުގެ ދިގުމިނުގެ ލިސްޓް އެއް ނުދޭ ކަމެއް: ކޮން ގުރަހަ ނިޒާމަކަށް އެންމެ ބޮޑު އެކުވެރި އެއް އެބަ އޮތް؟ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހަނދު އިރު ނިޒާމްގެ ސެޓެލައިޓްތަކުގެ ދިގުމިނުގެ ލިސްޓްގައި 5 ވަނަ އަށް އެބަ އޮވެއެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ގުރަހައާ އަޅާ ބަލާއިރު އިރު ނިޒާމްގެ 8 ގުރަހަތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑެވެ. އިތުރު މަޢުލޫމާތަށް އިރު ނިޒާމްގެ ހަނދުތަކުގެ ގައިޑު ބަލާ؛ މިތާގައި މުހިންމު ފަރަގަކީ ޢައްދަދީ ލިސްޓް އާއި އަނގޮޓި އެވެ.

އެހެން ކަމުން ބިން އާއި ހަނދު ދެ ގުރަހައެއް ހެއްޔެވެ؟

“ދެ ގުރަހަ” އަކީ މަކުރަހަ ވާހަކައެއް، ނަމަވެސް ޢާއްމު ޢިލްމީ ތަޢާރަފެއް ނެތް. އެއް އިމްތިހާނެއް ސުވާލު ކުރަނީ ދެ ޖިސްމުގެ މަރުކަޒު ކޮންތާހެއްޔެވެ؟ ދެ ޖިސްމު މި ނުގުޅޭ ނަގާ އެވެ. މި ނަގާގެ ނަމަކީ ބެރިސެންޓަރ އެވެ. ކުޑަ ޖިސްމު ބިމަށް އެއްވެސް ހަރަކާތެއް ނުކުރާ ބޮޑު ޖިސްމެއްގެ ވަށައިގެން ނުދައުރު ކުރެއެވެ.

ބިން އާއި ހަނދުގެ ބެރިސެންޓަރ ބިމުގެ އެތެރޭގައި އޮވެއެވެ. މާއްދަ އަނގޮޓި ކަމުން އެ ނަގާ ކޮންތާހެއްޔެވެ؟ ބިމުގައި 81 ގުނަ ހަނދުގެ މާއްދަ އެބަ އޮތް، އެ ކަމުން ބެރިސެންޓަރ ބިމުގެ މަރުކަޒުން 384,400 km ދުރުމިނުގެ 1/82 އެއް އެވެ. އެއީ 4,700 km އެވެ. ބިމުގެ ރޭޑިއަސް 6,371 km އެވެ. އެ ކަމުން ބެރިސެންޓަރ 1,700 km އެއް ބިމުގެ ތެރޭގައި އޮވެއެވެ.

މިހާރު ޕްލޫޓޯ އާއި ކަރޯން އަޅާ ބަލާށެވެ. ކަރޯން ޕްލޫޓޯގެ ދިގުމިނުގެ ހަތަރު ބައިކުޅަ އެއްބައި އެވެ. އެ ކަމުން އެ ނަގާ ޕްލޫޓޯގެ އެތެރޭގައި ނުވާ ކަމަށް ވާނެއެވެ. ޕްލޫޓޯ އަކީ ކުޑަ ގުރަހައެއް ކަމުން ބިމުގެ އެންމެ ބޮޑު މިންވަރު އެއް ނުހަލާ ނުކުރާނެއެވެ.

ބެރިސެންޓަރ އިމްތިހާން މުހިންމު، ނަމަވެސް މުޅި ތަސްނީފު ކުރުމެއް ނޫން. އެ ނަގާ ކޮންތާހެއްޔެވެ މާއްދާ އާއި ދުރުމިނާ އެކު އަންނަ ކަމެއް. ބިން ހަނދު އަކީ އާދައިގެ ގުރަހަ އާއި އޭގެ ވަށައިގެން ދައުރު ކުރާ ޖިސްމެއް، ހަނދުގެ މިންވަރު ބޮޑު ނަމަވެސް.

ހަނދު އުފެދުނު ގޮތަށް އިޝާރާތެއް

ހަނދުގެ މިންވަރު އުފެދުމުގެ ވާހިޔާއަކުން ހައްލު ކުރަން ޖެހޭ އެއް ޞިފައެއް. އެންމެ ފަހުގެ ތެރެއިން ބޮޑު އަސަރެއް ގައި ބިމުގެ އަވަސް ދުވަސްވަރެއްގައި އެ ޖިސްމު އުފެދުނީ. އެ ވާހިޔާ ރަނގަޅު، ނަމަވެސް އަސަރުގެ ހަލުވި ޝަރުތު އަދި މުޅި އުފެދުން ދިރާސާ ކުރެވެން އެބަ އޮތެވެ.

މިންވަރު އެކަނި ދައްކުނީ އެ ވާހިޔާ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫން. ޢިލްމުވެރިން ވެސް އެ ނިޒާމްގެ އަނގޮޓި މައްސަލަ، ހަނދުގެ ކުދި ފަންޑާ، އަދި ބިން ހަނދު އައްސޭރި އެއް ގޮތަށް ހުރި ކަމެއް ބަލައެވެ. ރަނގަޅު ތަސްވީރެއް އެ ހުރިހާ ކަމެއް އެކުގައި ހައްލު ކުރުން މުހިންމު، އެކަނި ބޮޑު ސެޓެލައިޓެއް އިން ނޫން.

މި ކަން ބޮޑު ގުރަހަތަކުގެ ބޮޑު ސެޓެލައިޓްތަކާ އަޅާ ބަލާއިރު އާދައިގެ ގޮތެއް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އެ ސެޓެލައިޓްތައް އުފެދުނީ ގަސް އަދި ކުދި ތަކެތީގެ ދާއިރާގެ ތެރެއިން، ކަނޑު އުފެދުމުގެ ދުވަސްވަރު. އެހެން މާޙައުލް އުފެދުން ލިބިފައި އޮވެއެވެ. ކޮންމެ ގުރަހަ ނިޒާމެއް އަނެއްގެ ކޮޕީއެއް ނޫން.

އުފެދުމާއި އަދި އެ ފަހުގެ އަސަރު ވަކި ކުރުން ވެސް މުހިންމު. ޖަޒާ އަސަރު ބިން ހަނދު ނިޒާމް މިހާރު އާދައިގެ ގޮތް ބަދަލު ކުރަމުން ގޮސް، ހަނދު ބިމުން 3.8 ސެންޓިމީޓަރު ކޮންމެ އަހަރަކު ދުރުވެއެވެ. މި ކަން ދުރުމިން ބަދަލު ކުރެއެވެ، ދިގުމިން އަނގޮޓި ނޫނެވެ. އެ އަސަރު ދެ ޖިސްމުގެ ދައުރު އަދި އުފުލުމުގެ ގުޅުން ރަނގަޅު ކުރެއެވެ. މި މައުޟޫޢު ހަނދުގެ އެއް ފަރާތް އަބަދު ފެންނަ ސިއްރު އިރުޝާދު ކުރެއެވެ.

ބޮޑު ގުރަހަ އެއް، ނަމަވެސް އުޑުގައި ކުޑަތަން ހުންނަ ގޮތް

ބިމާ އެކު ހުންނަ މިންވަރާ އެއް ގޮތެއް ނޫން އުޑުގައި ފެންނަ މިންވަރު. އެ ކަމަށް މުހިންމު އެއީ ހަނދުގެ ދިގުމިން އޭގެ ދުރުމިނާ އަޅާ ބަލާ ކަން. 3,474.8 km އާއި 384,400 km ގެ އަލަށް 0.52 ޑިގްރީ އެވެ. މިއީ އައްސޭރި ނަމޫނާ، ކޮންމެ ޖާގައަކުން ފެންނަ އަދަދެއް ނޫން.

ބިމުގެ ހަތަރު ބައިކުޅަ އެއްބައި އަންގާރަ، އުޑުގައި ކުޑަ ބައެއް ނަގާ ހިފޭ. ދެ ޖިސްމުގެ ދެމެދު ޖާގަ އެ ޖިސްމުތަކުގެ ދިގުމިނަށް ވުރެ އެތައް ގުނަ ބޮޑު. ހަނދު އިތުރަށް ދުރު ނަމަ ކުޑަކޮށް ފެންނާނެ، ޖިސްމާނީ މިންވަރު ބަދަލެއް ނުވާނެ.

މި ފަރަގަކީ ހަނދުގެ ފޮޓޯތައް އަޅާ ބަލާއިރު ބޭނުން ކުރަން ޖެހޭ އެއްޗެއް. ފޯކަލް ލެންތް، ކްރޮޕް، ނުވަތަ އަރިތަ އެކުގައި ނަގާ ފޮޓޯއިން ހަނދުގެ ޖިސްމާނީ މިންވަރު ބަދަލެއް ނުވާނެ. އަންގާރަ ކޮންމެ ގޮތަކަށް ފެންނަން އެ ފޮޓޯ ތަހުލީލު ކުރުން މުހިންމު. ސިޓީ ހަނދު ޑޭޝްބޯޑް ގައި ދުރުމިން، އުސް، އަޒިމުތް، އަދި ފޭޒް އަދި އަލި ނަމްބަރު ދޭ. ކެމެރާ ހަމަ ހިފަ، ދުރުމިން ރެކޯޑް ކޮށް، ހަނދުގެ އަންގާރަ މައްޗަށް ބަލާ މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ. އެ މަސައްކަތުން ހަނދު ބިމާ އަޅާ ބަލާއިރު އޮތް ބޮޑު ނިސްބަތް ނުރައްކަލުން ވަކި ކުރާނެ.