ཟླ་བའི་སྟེང་དུས་ཚོད་ཅིའི་ཕྱིར་མགྱོགས།

atomic clocks འདྲ་མཉམ་གཉིས་ — གཅིག་སའི་གོ་ལའི་ངོས་དང་གཅིག་ཟླ་བའི་སྟེང་ — བཞག་སྟེ་སའི་གོ་ལའི་ཉིན་གཅིག་ཕྱིན་རྗེས་བལྟས་ན། ཟླ་བའི་ clock གིས་ 56.02 microseconds ཙམ་སྔོན་ལ་ཡོད། འདི་ clocks ཀྱི་སྐྱོན་མ་ཡིན། འདི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྩ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན། Albert Einstein གི་ general relativity གིས་ལོ་བརྒྱ་ལྷག་སྔོན་ལ་བསྟན་ཡོད།

གུ་རུ་ཡིས་དུས་ཚོད་ཀྱི་འགྲོ་ཐབས་བཤད་པ།

Einstein གི་ general relativity 1915 ལོར་བཀོད་ཡོད། འདིས་གུ་རུ་ཡི་ཤུགས་ནི་ spacetime གྱི་འཁྱོག་པ་ཡིན་པར་བཤད། སའི་གོ་ལ་དང་ཟླ་བ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཆེན་པོས་མཐའ་སྐོར་གྱི་ spacetime འཁྱོག་ཏེ་དུས་ཚོད་ཀྱི་འགྲོ་ཐབས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱེད།

རྩ་དོན་གཙོ་བོ་ནི་སྟབས་བདེ། གུ་རུ་ཡིས་ཤུགས་ཆེ་ན་དུས་ཚོད་དལ། འདི་ལ་གུ་རུ་ཡིས་དུས་ཚོད་ཀྱི་འགྲོ་ཐབས་ཟེར། སའི་གོ་ལའི་ངོས་ཀྱི་གུ་རུ་ 9.8 m/s² ཡིན། ཟླ་བའི་ནི་ 1.62 m/s² ཙམ་ — དྲུག་ཆ་གཅིག་ཙམ། ཟླ་བའི་གུ་རུ་ཡིས་ཤུགས་ཉུང་བའི་རྐྱེན་ spacetime འཁྱོག་པ་ཉུང་ཏེ་ clocks མགྱོགས།

56 Microsecond ཀྱི་གྲངས་ཀ

ཟླ་བའི་ clocks མགྱོགས་པའི་ཕྲ་ཚད་ནི་སའི་གོ་ལའི་ངོས་དང་ཟླ་བའི་ངོས་ཀྱི་གུ་རུ་ཡིས་ potential ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྐོར་ལམ་གྱི་མགྱོགས་ཚད་དང་སའི་གོ་ལའི་འཁོར་ལམ་གྱི་ corrections ཕྲ་མོ་ལ་བརྟེན།

གུ་རུ་ཡིས་ blueshift — གུ་རུ་ཉུང་ས་ clocks མགྱོགས་པ — ཉིན་རེར་ +58.7 microseconds ཙམ་བྱིན། འོན་ཀྱང་ཟླ་བའི་སྐོར་ལམ་གྱི་མགྱོགས་ཚད་ (1.022 km/s ཙམ) གིས་ special relativity ཀྱི་ velocity-dependent effect ལས་ཉིན་རེར་ 2.7 microseconds ཙམ་བཀག འདི་གཉིས་བསྡོམས་ན་ +56.02 microseconds ཉིན་རེར།

འདི་གྲངས་ཀ་ NASA Jet Propulsion Laboratory དང་ National Institute of Standards and Technology ཀྱི་རྩིས་ཞིབ་མང་པོས་ངེས་གཏན་བྱས་ཡོད།

འདི་ཐག་གཅོད་མ་ཡིན — ཚད་འཇལ་ཡིན།

གུ་རུ་ཡིས་དུས་ཚོད་ཀྱི་འགྲོ་ཐབས་ནི་དངོས་ཁམས་ཀྱི་ཞིབ་ཆ་ཅན་ཤོད་ཀྱིས་ཚོད་དཔག་གྲས་ཡིན། GPS satellites ཀྱི་ km 20,200 མཐོ་ཚད་ལ་གུ་རུ་ཉུང་ས་ཡོད། དེའི་ clocks ཉིན་རེར་སའི་ངོས་ལས་ 45 microseconds ཙམ་མགྱོགས། འདི་བཟོ་བཅོས་མ་བྱས་ན་ GPS གནས་ཡུལ་ཉིན་རེར་ km 10 ཙམ་འཁྱོག

དངོས་ཁམས་འདི་ཡང་ཟླ་བ་ལ་འཇུག ད་དུང་ཟླ་བའི་ངོས་ལ་ atomic clocks བཞག་མེད་མོད། ཤུགས་རྐྱེན་འདི་ Equation དེ་རང་ལས་རྩིས། གུ་རུ་ཡིས་དུས་ཚོད་ཀྱི་འགྲོ་ཐབས ཀྱི་formula གིས་ trillion གཅིག་ལས་ལེགས་པའི་ཞིབ་ཆ་ཅན་གྱི་ཚོད་དཔག་བྱིན།

56 Microseconds ཅིའི་ཕྱིར་གལ་ཆེ།

ཉིན་རེའི་མི་ཚེའི་ལས་དོན་ལ་ 56 microseconds མི་མཐོང་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཞིབ་ཆ་ཅན་གྱི་མ་ལག་ལ་མགྱོགས་པར་འཕེལ།

ཟླ་གཅིག་ཕྱིན་ན་ཟླ་བའི་ clock 1.7 milliseconds ཙམ་སྔོན། ལོ་གཅིག་ཕྱིན་ན་ 20 milliseconds ཙམ། J2000.0 epoch (2000 ལོའི་ January 1) ནས་བསགས་ན་ 0.5 seconds ལྷག་ཡོད།

Navigation ལ་འོད་ microsecond གཅིག་ལ་ meters 300 ཙམ་འགྲོ། 56 microsecond གྱི་དུས་ཚོད་ནོར་འཁྲུལ་ཉིན་རེར་ meters 16 ཀྱི་གནས་ཡུལ་མི་གསལ་བ་ཡིན། Artemis missions ཀྱི་ཞིབ་ཆ་ཅན་གྱི་བབས་ས — ཟླ་བའི་ལྷོ་སྒང་ཉེ་སར — འདི་འདྲའི་drift བཟོ་བཅོས་མེད་ན་ཆོག་མི་འགྲིག

འདི་ཡིན་པས་ Coordinated Lunar Time (LTC) བཟོ་བཞིན་ཡོད། relativistic ཁྱད་པར་བཟོ་བཅོས་བྱས་ཏེ་ཟླ་བའི་མ་ལག་ཚང་མ་མཐུན་སྒྲིག་བྱེད།