Ọnwa zuru ezu nwere ike inwe ihe karịrị otu aha, aha ndị kacha mara amara n’asụsụ Bekee abụghịkwa aha a na-eji ebe niile. A na-ejikọkarị Wolf Moon, Snow Moon na Worm Moon na ọnọdụ oge ma ọ bụ ọrụ ụmụ anụmanụ, ebe Harvest Moon nwere nkọwa kalenda pụrụ iche karị. Akụkọ ha jikọtara ihe ndị mmadụ hụrụ, omenala na akụkọ e mechara kọọkwa ọzọ—ọ bụghị otu usoro gọọmenti kwadoro maka ịkpọ Ọnwa aha.
Ihe dị iche a dị mkpa n’ihi na nkọwa na-adọrọ mmasị abụghị mgbe niile ihe akaebe doro anya banyere mmalite aha. Ụfọdụ aha nwere nkọwa mmalite dị iche iche a tụrụ aro, aha e jikọtara na otu obodo ma ọ bụ otu almanac nwekwara ike ọ gaghị anọchite anya ndị niile bi n’otu mpaghara ahụ. Ịtụle aha ndị a dịka ihe ngosi gbasara omenala, kama dịka ụdị nkewa sayensị gbasara mbara igwe, na-eme ka ọ dị mfe ịghọta ụdịdị ha.
Otu Ọnwa, ọtụtụ omenala ịkpọ aha
Usoro mgbanwe nke Ọnwa na-aga n’usoro kwụ ọtọ, ma ọnwa kalenda anaghị adị otu ogologo oge. Ọnwa zuru ezu na-alọghachi ka ihe dị ka ụbọchị 29.53059 gachara, ya mere ụbọchị ọ na-apụta na-agbanwe site n’otu ọnwa kalenda gaa n’ọzọ. N’ihi ya, a pụrụ ịkọwa otu ọdịdị Ọnwa site n’aha oge, aha ọnwa kalenda, emume okpukpe ma ọ bụ omenala, ma ọ bụ aha obodo jikọtara na ihe ndị mmadụ na-ahụ n’èzí.
Ndepụta aha a na-ejikarị n’asụsụ Bekee na-achịkọta aha sitere n’ihe karịrị otu ebe, ma hazie ha dịka usoro dị mfe, otu aha maka ọnwa kalenda nke ọ bụla. Ụdị a bara uru, ma o nwere ike ime ka omenala dị iche iche yie ka ha bụ otu. Aha nwere ike ịdị iche n’etiti obodo, otu aha ahụ nwekwara ike inwe nkọwa dị iche iche. Ihe ndị metụtara oge na-adaberekwa n’ebe mmadụ nọ: ihe ndị na-egosi oyi n’otu mpaghara ụwa nwere ike iso oge ọkọchị n’akụkụ nke ọzọ.
Nduzi aha ọnwa zuru ezu na-enye aha ndị a n’usoro ọnwa kalenda, n’ofe omenala ndị gụnyere nke ndị America oge ọchịchị, ndị Celt, ndị China, ndị Hindu, ndị Japan, ndị Alakụba, ndị Ojibwe na ndị Cree. Ịhụ ọtụtụ usoro ịkpọ aha ọnụ na-echetara anyị na ndepụta Bekee a maara nke ọma bụ naanị otu echiche omenala n’ime ọtụtụ, ọ bụghị kalenda Ọnwa zuru ụwa ọnụ.
Wolf Moon: aha oge oyi nke mmalite ya ejighị n’aka
A na-ejikarị Wolf Moon akpọ ọnwa zuru ezu nke Jenụwarị na ndepụta ndị Bekee. Nkọwa a maara nke ọma na-ejikọta aha ahụ na anụ ọhịa wolf ndị a na-anụ ka ha na-ebe akwa n’oge oyi. Njikọ a nwere ike ịbụ akụkọ dabara na oge: abalị oge oyi na-adị ogologo, anụ ọhịa wolf pụtakwara ìhè n’ọtụtụ ala dị n’ebe ugwu. Ma nkọwa ahụ na-adọrọ mmasị egosighị kpọmkwem otu mmalite akụkọ ihe mere eme, ma ọ bụ na obodo niile ji aha yiri ya bu otu ihe n’obi.
Ọnwa zuru ezu anaghị eme ka anụ ọhịa wolf bee akwa. Ịbe akwa bụ ụzọ ha si ekwurịta okwu, omume anụmanụ a anaghịkwa eso usoro Ọnwa dịka aha ahụ nwere ike ime ka mmadụ chee. Ọ ka mma ịghọta aha ahụ dịka nkọwa ndị mmadụ nyere oge—ụzọ e si jikọta oge na-alọghachi ugboro ugboro na kalenda Ọnwa na ụda ma ọ bụ akụkọ e jikọtara na oyi.
Nke a bụ ụzọ bara uru e si aghọta aha ọnwa n’ozuzu. Ha nwere ike igosi ihe ndị mmadụ hụrụ, tụrụ egwu, mere emume maka ya, ma ọ bụ chọpụtara na ha kwesịrị icheta, ọbụna ma a naghị edekọ ụzọ okwu ochie si ghọọ nkọwa ọgbara ọhụrụ nke ọma. Ị were Wolf Moon dịka aha omenala, ọ bụghị nkewa sayensị, na-eme ka ọ bụrụ ihe na-adọrọ mmasị n’enweghị ịtụgharị akụkọ ọdịnala ka ọ bụrụ nkwupụta gbasara omume anụmanụ.
Snow Moon na Worm Moon na-egosi mgbanwe oge
A na-ejikọtakarị Snow Moon na Febụwarị na nnukwu snow na-ada n’akụkụ ụfọdụ nke Northern Hemisphere. Aha ahụ na-egosipụta atụmanya gbasara oge, ọ bụghị amụma ihu igwe: Snow Moon nwere ike ịpụta n’abalị doro anya ma dị nro, aha ahụ ekwughịkwa ihe ga-eme n’ihu igwe n’obodo ọ bụla. Dị ka ọtụtụ aha ọnwa, ọ na-enye nghọta kacha baa uru ma a tụlee ya n’ọnọdụ ihu igwe na omenala mbụ ya.
A na-ejikọtakarị Worm Moon na Machị. Otu nkọwa a maara nke ọma na-ekwu maka ikpuru ala ndị na-apụta mgbe ala kpụkọrọ akpụkọ malitere ịtọ; nke ọzọ na-ejikọta aha ahụ na akara mgbanwe oge, gụnyere nlọghachi nnụnụ ndị na-eri ihe dị n’elu ala. Nkọwa ndị a nwere isi, ma e kwesịghị igosi ha dịka otu nkọwa mmalite nke doro anya. Aha nwere ike inweta ọtụtụ nkọwa ka ndị mmadụ na-ekwugharị ma na-emegharị ya.
Usoro site na snow ruo n’ikpuru ala nwere ezi uche dịka akụkọ banyere oge oyi na-ala azụ ka oge opupu ihe ubi na-amalite n’ebe ndị dị n’ebe ugwu nwere ihu igwe dị nro. Ọ bụghị usoro oge zuru ụwa ọnụ. N’Southern Hemisphere, Machị bụ oge mgbụsị akwụkwọ, oge obodo, ihu igwe na kalenda na-ekpebi njikọ Ọnwa ndị mmadụ ga-ahụ dịka ihe bara uru. Ọbụna n’otu mpaghara, aha nwere ike ịbụ akara ihe atụ karịa nkọwa ziri ezi banyere ọnọdụ n’abalị ọnwa zuru ezu ahụ.
Harvest Moon nwere nkọwa kalenda
Harvest Moon dị iche n’aha ndị na-akọkarị oge ma ọ bụ akara sitere n’okike. Dịka nkọwa weebụsaịtị a si dị, ọ bụ ọnwa zuru ezu kacha nso na nhatanha abalị na ehihie nke Septemba. A na-akọwakarị aha ahụ site na njikọ ya na ọrụ owuwe ihe ubi: n’oge a, ọnwa zuru ezu na-apụta nso n’oge anyanwụ na-ada n’abalị ndị na-esochi ibe ha, na-enye ìhè sitere n’okike ọzọ mgbe ìhè ehihie gwụsịrị. Oge kpọmkwem na uru ìhè ahụ bara na-adabere n’ebe mmadụ nọ na ụbọchị, ma njikọ dị n’etiti ìhè ọnwa na ọrụ mgbede bụ ihe mere aha ahụ ji na-adọrọ mmasị ruo taa.
Harvest Moon anaghị abụkarị ọnwa zuru ezu nke Septemba n’onwe ya. Ọ bụrụ na ọnwa zuru ezu ọzọ dị nso karịa ya na nhatanha abalị na ehihie nke Septemba, nke ahụ ka a na-akpọ Harvest Moon dịka nkọwa a si dị. Aha ahụ apụtaghịkwa na ihe ọkụkụ ụfọdụ dị njikere iwe ihe ubi n’ebe niile. Ọ na-ejikọta ihe omume mbara igwe na oge ụfọdụ na kalenda, ebe ihe owuwe ihe ubi pụtara n’ọrụ kwa ụbọchị na-agbanwe dịka mpaghara na omenala ọrụ ugbo si dị.
Kalenda usoro Ọnwa na-enye oge kpọmkwem maka ọnwa ọhụrụ, nkeji mbụ, ọnwa zuru ezu na nkeji ikpeazụ, kwa ọnwa. Ijikọta oge ndị a na ọnọdụ obodo na-enyere aka ịkọwa ihe mere e ji ahụ ọnwa zuru ezu e nyere aha n’ụbọchị kalenda obodo dị iche iche, na ihe mere aha ahụ n’onwe ya anaghị agwa gị mgbe Ọnwa ga-apụta n’ebe i bi.
Were aha ndị a dịka ihe ngosi, ọ bụghị amụma maka ilele mbara igwe
Aha nwere ike inyere gị aka icheta oge ị ga-ele anya, ma ọ gaghị agwa gị ma Ọnwa ga-adị n’elu ahịrị mbara igwe n’ebe i nọ, otú ọ ga-esi dị elu, ma ọ bụ ma ígwé ojii ga-ekpuchi ya. Ihe ndị ahụ na-adabere n’ụbọchị na ebe mmadụ nọ. Maka ụbọchị ọmụmụ ụfọdụ ma ọ bụ ụbọchị akụkọ ihe mere eme, ngwa ọchụchọ Ọnwa nke ụbọchị ọmụmụ na-egosi usoro Ọnwa, oke ìhè ya na afọ Ọnwa maka ụbọchị dị site na 1900 ruo 2100. Maka ozi gbasara mbara igwe n’ógbè gị, dashboard Ọnwa nke London na-egosi usoro Ọnwa ugbu a na oke ìhè ya, oge Ọnwa na-apụta na oge ọ na-ada, ịdị elu ya na azimuth ya, ebe ọ dị anya, na nlele mbara igwe tinyere ihu igwe obodo.
Ndị na-ese foto na ezinụlọ nwere ike iji aha ọdịnala dịka isiokwu maka abalị ilele mbara igwe, ma lelee ọnọdụ mbara igwe obodo n’ezie kama ịdabere naanị n’aha ahụ. Ụbọchị na oge ọnwa zuru ezu ji apụta nwere ike ịda n’ụbọchị kalenda obodo dị iche iche n’ihi mpaghara oge, Ọnwa na-egbukepụkwa egbukepụ nwere ike ime ka kpakpando na-esighị ike ghara ịhụ anya ọbụna mgbe ígwé doro anya. Aha ahụ na-enye akụkọ mmadụ; kalenda na nlele mpaghara na-enye nkọwa bara uru.
Njikọ a—akụkọ, ebe na nlele—bụ ihe mere aha ọnwa zuru ezu ji baa uru n’agbanyeghị na a ka na-arụrịta ụka banyere mmalite ha. Wolf, Snow na Worm na-akọwa njikọ ndị mmadụ mere na oge na-alọghachi. Harvest Moon na-akọwakwa njikọ pụrụ iche dị n’etiti ọnwa zuru ezu na nhatanha abalị na ehihie nke Septemba. Ọ dịghị nke ọ bụla n’ime aha ndị a na-agbanwe okirikiri Ọnwa, ma nke ọ bụla na-enye ụzọ isi jikọta usoro eluigwe a pụrụ ịtụ anya ya na ụzọ dị iche iche ndị mmadụ si enweta ahụmịhe afọ.