Ambane Bulan kira-kira 1/4 saka ambane Bumi. Bab iki bisa uga katon lumrah nganti sampeyan mbandhingake planet liyane karo satelité: sanajan rembulan-rembulan raksasa Jupiter lan Saturnus, ukurane mung sapérangan cilik saka dhiameter planeté. Ing antarane 8 planet, Bumi nduweni rembulan paling gedhe relatif marang ukuran planet induké.
Pratelan iki perlu diwenehi 2 katrangan. Bulan kita dudu satelit paling gedhe kanthi ukuran mutlak, lan Bumi–Bulan dudu pasangan sing paling padha ukurane yen planet katai uga dilebokake. Rembulan Pluto, Charon, proporsine luwih gedhe. Mula, pitakonan sing menarik ora mung “Sepira gedhene Bulan?” nanging “Gedhe dibandhingake karo apa?”
Rasio ndadekake pitakonan kasebut bisa digunakake kanggo perbandingan. Rasio uga mbantu mbedakake 3 gagasan sing kerep dicampur: ukuran fisik, wigatine gravitasi, lan ukuran sing katon ing langit. Peta tata surya interaktif nuduhake posisi planet saiki; perbandingan ing ngisor iki njlentrehake aspek liyane saka sistem kasebut—sepira gedhe bedane ukuran planet lan rembulané.
Ambane Bulan luwih saka seprapat ambane Bumi
Dawa radius Bulan yaiku 1,737.4 km. Yen nggunakake radius rata-rata Bumi udakara 6,371 km, radius Bulan dibagi radius Bumi ngasilake kira-kira 0.273. Tegese, dhiameter Bulan kira-kira 27.3% saka dhiameter Bumi. Rasio sing padha bisa digunakake kanggo radius lan dhiameter amarga yen loro ukuran digedhekake kaping 2, proporsine tetep padha.
Bayangna Bumi minangka bal sing ambane 30 cm. Ing skala iki, Bulan ambane kira-kira 8.2 cm: luwih kaya jeruk gedhe tinimbang manik cilik. Iki satelit pangiring sing ukurane cukup nggumunake. Nanging, model iki uga nuduhake salah kaprah sing kerep muncul ing gambar. Yen jarak rata-rata antarane Bumi lan Bulan 384,400 km, pusat loro bal mau bakal kapisah udakara 9.1 meter. Gambar sing nuduhake bal kasebut meh dempet bisa wae njaga ukuran relatifé, nanging jarak kosong ing antarane wis dikecilake banget.
Dhiameter mung salah siji cara kanggo ngukur pasangan iki. Massa Bulan kira-kira 1/81 massa Bumi, utawa kurang luwih 1.2%, dudu 27.3%. Volume mundhak manut pangkat telu dhiameter: benda sing ambane 0.273 kaping luwih cilik mung nduweni volume udakara 0.020 kaping, yen wangune padha. Yaiku watara 2%.
Bédané sisane asalé saka kapadhetan. Rata-rata kapadhetan Bulan luwih cilik tinimbang Bumi, sing massa intiné gedhe lan sugih wesi nyumbang akeh marang massané. Dadi, rembulan bisa katon gedhe banget ing sandhingé planet tanpa dadi pasangan gravitasi sing padha bobote. Mbedakake dhiameter lan massa iku wigati nalika mbahas apa Bumi lan Bulan padha karo planet ganda.
Rembulan sing luwih gedhe bisa dadi satelit pangiring sing luwih cilik
Ganymede, rembulan Jupiter, minangka rembulan paling gedhe ing Tata Surya, kanthi dhiameter kira-kira 5,268 km. Titan, rembulan Saturnus, ana ing urutan sabanjure, kira-kira 5,149 km. Loro-lorone luwih amba tinimbang Merkurius, lan luwih amba tinimbang Bulan kita, sing dhiameteré 3,474.8 km. Nanging, ora ana siji-sijia sing ndadekake planet induké katon cilik.
Yen nggunakake dhiameter rata-rata, ambane Ganymede mung kira-kira 3.8% saka ambane Jupiter. Ambane Titan kira-kira 4.4% saka ambane Saturnus. Dadi, rasio Bumi sing 27.3% luwih saka 6 kaping rasio kasebut. Iki ora ateges Bulan kita 6 kaping luwih gedhe; tegese ukuran relatifé ing sandhingé planeté dhéwé luwih saka 6 kaping luwih gedhe.
Neptunus menehi perbandingan liyane sing migunani. Triton, rembulan paling gedhe Neptunus, ukurane kira-kira 5.5% saka dhiameter Neptunus. Proporsi iki luwih gedhe tinimbang Ganymede utawa Titan, nanging isih adoh luwih cilik tinimbang rasio Bumi–Bulan. Mars ana ing pucuk ekstrem kosok baline: 2 rembulané sing cilik lan wangune ora beraturan ukurane mung sethithik banget dibandhingake karo planet kasebut.
Perbandingan iki njlentrehake napa urutan rembulan miturut dhiameter ora bisa mangsuli pitakonan babagan sistem planet endi sing nduweni satelit pangiring paling ngaton. Bulan kita ana ing urutan kaping 5 ing antarane rembulan Tata Surya miturut ukuran fisik, nanging urutan kaping 1 relatif marang planet induké ing antarane 8 planet. Kanggo informasi luwih jembar babagan satelit, delengen pandhuan rembulan ing Tata Surya; bab penting ing kene yaiku mbedakake urutan ukuran mutlak lan rasio.
Apa iki ndadekake Bumi lan Bulan minangka planet ganda?
“Planet ganda” minangka sebutan sing nyenengake, nanging durung ana definisi resmi sing ditampa sacara umum. Salah siji uji sing diusulake yaiku mriksa dununge pusat massa bebarengan saka loro benda kasebut. Loro-lorone ngubengi titik iki, sing diarani barisentrum; benda sing luwih cilik ora mung ngubengi benda luwih gedhe sing meneng tanpa obah.
Kanggo Bumi lan Bulan, barisentrum dumunung ing njero Bumi. Posisine bisa dikira-kira nganggo rasio massa. Yen massa Bumi kira-kira 81 kaping massa Bulan, barisentrum dumunung udakara 1/82 saka jarak antarane pusat loro benda, diukur saka pusat Bumi. Yen nggunakake jarak rata-rata 384,400 km, asile kira-kira 4,700 km. Jarak iki kurang saka radius Bumi sing kira-kira 6,371 km, mula titik kasebut dumunung kira-kira 1,700 km ing ngisor lumahing Bumi miturut itungan sing disederhanakake iki.
Saiki bandhingna karo Pluto lan Charon. Ambane Charon kira-kira separo ambane Pluto lan massané kira-kira 1/8 massa Pluto. Barisentrum pasangan kasebut dumunung ing njaba Pluto, mula pasangan iki dadi conto pasangan binèr sing luwih kuwat. Pluto diklasifikasikake minangka planet katai, mula bab iki ora ngowahi ciri khas Bumi ing antarane 8 planet.
Uji barisentrum migunani, nanging dudu aturan klasifikasi sing jangkep. Dununge barisentrum gumantung marang jarak pisah lan massa: yen 2 benda sing padha dipindhah luwih adoh, barisentrum uga saya adoh saka saben pusat. Mula, titik sing dumunung ing njaba benda sing luwih gedhe ora kanthi otomatis nemtokake status “planet ganda” sing disepakati sacara umum. Miturut pangerten umum, Bumi tetep planet lan Bulan satelit alaminé, sanajan dhiameter relatif Bulan gedhe banget.
Petunjuk babagan kawanguné Bulan
Ukuran Bulan sing gedhe minangka salah siji saka sawetara sipat sing kudu dijlentrehake dening teori asal-usulé. Panjelasan utama yaiku tabrakan raksasa: ing wiwitan sajarah Bumi, tabrakan gedhe nyebarake materi menyang orbit, banjur Bulan kawangun saka lebu sing ngorbit. Gagasan umume didhukung bukti sing kuwat, nanging kahanan tabrakan sing pas lan évolusi sabanjure isih ditliti.
Ukuran waé ora mbuktekake crita kasebut. Para ilmuwan uga nliti momentum sudut sistem iki, ukuran inti logam Bulan sing relatif cilik, lan kamiripan kimia lan isotop antarane materi Bumi lan Bulan. Panjelasan sing bisa ditampa kudu njlentrehake kabeh pengamatan kasebut bebarengan, ora mung ngasilake satelit gedhe ing simulasi.
Iki béda karo gambaran umum babagan kawanguné rembulan-rembulan gedhe lan teratur duwèké planet raksasa, sing dipercaya kawangun ing cakram gas lan padatan ing sakubenge planet sing lagi tuwuh. Lingkungan kawangun sing béda bisa ngasilake proporsi sing béda antarane planet lan satelit pangiringé. Ora ana sarat yen saben sistem planet kudu dadi salinan sing padha karo sistem liyane.
Proses kawangun lan évolusi sabanjure uga kudu dibédakake. Interaksi pasang-surut wis ngowahi sistem Bumi–Bulan suwene wektu, lan Bulan saya adoh saka Bumi kanthi laju kira-kira 3.8 cm saben taun. Iki ngowahi jarak antarane loro benda kasebut, dudu rasio dhiameteré. Interaksi sing padha uga mbantu njlentrehake hubungan orbit lan rotasi sing wis selaras, sing diterangake ing napa kita tansah ndeleng sisih Bulan sing padha.
Napa satelit pangiring sing gedhe tetep katon cilik ing langit
Ukuran relatif Bulan ing sandhingé Bumi ora padha karo ukuran sing katon tumrap pengamat ing Bumi. Sing nemtokake penampakane yaiku dhiameter Bulan dibagi jarak saka sampeyan. Yen nggunakake dhiameter 3,474.8 km lan jarak rata-rata antarane pusat Bumi lan Bulan, yaiku 384,400 km, dhiameter suduté kira-kira 0.52 derajat. Iki perkiraan kasar sing migunani, dudu ramalan pas kanggo lokasi pengamatan tartamtu.
Mula, satelit pangiring sing ambane luwih saka seprapat ambane Bumi tetep mung ngenggoni pérangan cilik ing langit. Ruang ing antarane loro benda kasebut gedhe banget dibandhingake karo dhiameteré. Yen Bulan dumunung luwih adoh, katoné bakal luwih cilik tanpa ukuran fisiké dadi luwih cilik utawa rasio ukuran Bulan marang Bumi sing ora lumrah mau owah.
Bédané iki dadi cara praktis kanggo mriksa foto Bulan. Foto sing dijupuk nganggo dawa fokus, potongan gambar, utawa susunan latar ngarep sing béda ora bisa mbuktekake owah-owahan ukuran fisik Bulan. Kanggo mbandhingake dhiameter sing katon kanthi bener, skala gambar kudu padha. Dasbor Bulan kanggo kutha-kutha nyedhiyakake informasi jarak, dhuwuré ing langit, lan azimut bebarengan karo fase lan pepadhangé, supaya sampeyan nduweni konteks migunani nalika nyathet pengamatan. Tetepna setelan kamera, cathet jaraké, lan sampeyan bisa nliti owah-owahan ukuran Bulan sing katon tanpa nyampur karo pitakonan sing luwih dhasar: sepira gedhene satelit pangiring kita ing sandhingé Bumi.