Komona Sanza na likoló ya bule na moi ekoki komonana lokola likambo ya kokamwa: Moi ezali likoló, kasi mpo na nini Sanza mpe emonani? Eyano ezali ete Sanza esengeli te kozala na molili mpo engɛnga. Ezongisaka pole ya moi, mpe ekoki kozala likoló ya molɔngɔ ya horizon na yo ntango Moi mpe ezali likoló. Soki okomona yango to te etaleli esika oyo Sanza ezali, etape na yango, polele ya likoló mpe bokeseni kati na etando ya Sanza oyo engɛngisami mpe likoló oyo ezingi yango.
Elembo oyo esalisaka mingi ezali angle kati na Sanza mpe Moi. Angle yango ebongwanaka na boumeli ya sanza moko ya lunaison, mpe ebongolaka ndenge Sanza emonanaka mpe ntango ya mokolo oyo ezali na esika malamu mpo na komona yango. Soki ososoli ndenge oyo biloko yango etelemeli, Sanza oyo emonani na moi ekobanda lisusu kokamwisa yo te, mpe okoki koluka yango na mokano.
Sanza engɛngaka mingi mpo emonana polele
Sanza ezali liziba ya pole te lokola Moi. Pole ya moi engɛngisaka etando na yango ya mabanga, mpe ndambo ya pole yango ezongaka epai ya Mabele. Na ntango yango, likoló ya moi emonanaka polele mpo bamolekile ya mopɛpɛ epanzaka pole ya moi na ngámbo mingi. Pole yango oyo epanzani esalaka fond oyo otalelaka mpo na komona Sanza.
Ndakisa moko ya malamu ezali eloko ya langi ya pembe na liboso ya efelo ya kongɛnga: ekoki kaka komonana polele soki ezali na pole ya makasi mpe ezali na ndelo oyo emonanaka malamu. Diskɛ monene oyo Sanza emonanaka na yango mpe etando na yango oyo engɛngisami na moi esalaka mbala mingi bokeseni yango, mingimingi ntango mopɛpɛ ezali polele mpe Sanza ezali likoló mpenza na horizon. Londende, lipata ya pɛtɛɛ mpe kongɛnga makasi ekoki kokitisa bokeseni yango, nzokande Sanza oyo ezali pene na horizon emonanaka na nzela ya eteni ya mopɛpɛ oyo ezali monene koleka.
Etape ya Sanza ezali na ntina, kasi yango ezali te likambo se moko. Sanza ya nkisi oyo ezali moke ezali na etando moke oyo engɛngisami koleka Sanza oyo eleki ndambo, yango wana ekoki kozala mpasi mpo na komona yango na likoló ya moi. Ata Sanza ya kongɛnga mingi ekoki kozala mpasi komona soki ezali pene na horizon to lipata ekómisi yango mpembe. Kasi, Sanza ya ndambo ekoki komonana polele na moi ntango ezali likoló na likoló ya polele.
Etape ezali angle kati na Sanza mpe Moi
Mabongwani ya Sanza eutaka te na elili ya Mabele. Esalemaka mpo Sanza ebalukaka zingazinga ya Mabele wana Moi engɛngisaka ndambo moko ya Sanza. Soki totaleli yango uta na Mabele, tomonaka bandambo ndenge na ndenge ya eteni yango oyo engɛngisami. Sanza ya sika ezalaka pene na ngámbo moko na Moi, nzokande Sanza mobimba ezalaka pene na ngámbo oyo etalani na Moi. Na etape ya sanza ya ndambo ya liboso mpe ya nsuka, Sanza mpe Moi emonanaka lokola ezali na bokeseni ya pene na 90 degrees na likoló, mpe tomonaka diskɛ oyo engɛngisami ndambo.
Angle yango ekangisaka etape ya Sanza na ndenge oyo emonanaka na moi. Ntango Sanza ezali ya nkisi to eleki ndambo, etalani mbala moko te na Moi, yango wana ekoki kozala likoló ya horizon na ntango mosusu ya moi. Na sanza ya ndambo ya liboso, Sanza ezalaka na ɛsti ya Moi na likoló; mbala mingi ezali malamu kotala yango na nsima ya midi mpe etikalaka komonana tii na mpokwa. Na sanza ya ndambo ya nsuka, ezalaka na wɛsti ya Moi mpe mbala mingi emonanaka na ntɔngɔ. Ntango mpenza oyo okoki kotala yango etaleli mokolo mpe esika ozali.
Mobu mobimba kobanda na Sanza moko ya sika tii na oyo elandi eumelaka mikolo 29.53059. Na boumeli ya mobu yango, esika oyo Sanza ezali ebongwanaka ntango nyonso. Yango wana etape na yango elakisaka boyokani na yango na Moi, kasi endimisi te ete okozala komona yango na ntango moko boye. Mpo na ndimbola ya mobimba ya ndenge biteni oyo engɛngisami ebongwanaka, tala ndenge mabongwani ya Sanza esalaka.
Sanza ya ndambo ya liboso mpe ya nsuka ezali malamu mpo na kotala
Mpo na koluka Sanza na moi mpo na mbala ya liboso, meka mikolo oyo ezali zingazinga ya sanza ya ndambo ya liboso to ya nsuka. Sanza oyo engɛngisami ndambo ezali na lolenge monene mpe ya polele, mpe bokeseni na yango na Moi esalaka ete ezala pɛtɛɛ komona koleka Sanza ya nkisi mpenza. Sanza ya ndambo ya liboso ebongaka mingi mpo na kotala na nsima ya midi mpe na ebandeli ya mpokwa; sanza ya ndambo ya nsuka ebongaka mingi na ntɔngɔ mpe na ntango oyo ezali pene na midi. Ezali ndenge oyo ezongelaka, kasi ezali te ngonga ya sikisiki: horizon ya esika, eleko ya mbula mpe esika oyo Sanza ezali nyonso ebongolaka ntango oyo emonanaka likoló ya horizon.
Etape oyo Sanza eleki ndambo ekoki mpe kozala malamu mpo na kotala na moi. Mbala mingi Sanza oyo ezali kokola mpe eleki ndambo ezalaka na likoló na nsima ya midi, nzokande Sanza oyo ezali kokita mpe eleki ndambo ekoki komonana na ntɔngɔ. Diskɛ oyo engɛngisami mingi ekoki koyebana pɛtɛɛ, kasi kongɛnga na yango elimboli te ete okomona yango na londende to na kati ya lipata. Kotala na ngámbo mosusu na esika Moi ezali mpe koluka na esika moko ya likoló oyo ezali polele ekoki kosalisa yo omona yango.
Sanza ya nkisi ezalaka mpasi koleka mpo na komona. Sanza ya nkisi oyo ezali kokola ezalaka pene na Moi na likoló ya mpokwa, mpe Sanza ya nkisi oyo ezali kokita ezalaka pene na yango na ntɔngɔ. Lini na yango ya moke oyo engɛngisami ekoki kosepelisa mingi, kasi etando moke oyo engɛngisami mpe ndenge ezali pene na kongɛnga makasi ya Moi esalaka ete ezala mpasi komona yango. Kotala Moi te na nzela ya jumelles to teleskope, mpe kebá mingi ntango ozali koluka Sanza ya nkisi pene na yango.
Mpo na nini Sanza mobimba emonanaka mingi te na midi
Na Sanza mobimba, Sanza etalani na Moi na likoló. Yango esalaka ete ezala likoló ya horizon na boumeli ya butu mingi, ebimaka pene na kolala ya Moi mpe elalaka pene na kobima ya Moi. Ekoki komonana na moi pene na ebandeli to na nsuka ya mokolo, kasi mbala mingi ezalaka na nse ya horizon pene na midi. Yango wana komonana kongɛnga ya Sanza mobimba elimboli te ete ekozala na likoló ya moi na nsima ya midi.
Na Sanza ya sika, ndenge oyo biloko etelemeli ezalaka ndenge mosusu: Sanza ezalaka pene na ngámbo oyo Moi ezali, mpe ngámbo na yango oyo etalani na biso ezalaka mingi na molili. Mbala mingi ebungaka na kati ya kongɛnga makasi ya Moi, atako ekoki kozala likoló ya horizon na moi. Sanza ya nkisi mpenza ya moke, mwa moke nsima ya Sanza ya sika to mwa moke liboso na yango, ekoki komonana ntango Moi ezali kolala to kobima, kasi kotala yango ezali mpasi. Likama ezali mingimingi mpo Sanza ezali pene na Moi, kasi ezali te kaka mpo ezali moi.
Yango wana maloba “Sanza ezali komonana na moi” elimboli te etape moko boye. Etape mingi ekoki kozala na likoló na ntango moko na Moi. Etape elakisaka boni ya eteni oyo etalani na biso engɛngisami; bokeseni ya angle elakisaka mosika boni na Moi osengeli koluka yango; mpe horizon ya esika ozali nde emonisaka soki Sanza ezali likoló to te.
Salela esika ozali mpo na kobongisa koluka Sanza na moi
Mpo na koluka yango malamu, banda na koyeba ngonga mpe ngámbo oyo okotala, na esika ya kosala kaka makanisi. Bopesi-nsango ya Sanza mpo na bingumba epesaka yo nzela ya kopona esika moko mpe kotala etape mpe kongɛnga ya Sanza na ntango oyo, ngonga ya kobima mpe ya kolala, bosanda mpe azimute na yango, ntaka na yango, mpe ndenge likoló emonanaka elongo na makambo ya ntango ya esika yango. Mpo na kotala na moi, bosanda ezali na ntina mingi: mbala mingi Sanza oyo ezali likoló mingi emonanaka polele koleka oyo ezali pene na horizon, esika londende ezalaka mingi. Azimute elakisaka ngámbo na yango na boussole, mpe esalisaka yo oluka na eteni ya malamu ya likoló kozanga ete oluka na ngámbo ya Moi.
Mpo na kosala mwango ya sikisiki, pona nsima ya midi moko ya polele pene na sanza ya ndambo ya liboso. Talá bopesi-nsango ya esika na yo mpo na koyeba soki Sanza ezali likoló ya horizon mpe esika nini ekozala na likoló, mpe na nsima luka diskɛ na yango oyo engɛngisami ndambo na esika moko ya bule mosika na Moi. Soki omoni yango mbala moko te, meka lisusu ntango ekómi likoló koleka to ntango lipata mpe londende elongwe. Mpo na etape mosusu, salela kalendɛ ya mabongwani ya Sanza mpo na koyeba mikolo ya sanza ya ndambo ya liboso mpe ya nsuka, mpe na nsima tala ndenge ntango ya esika yango ekozala mpo na kotala.
Koluka na kolanda mokolo ekoki kosalisa yo oyeba boyokani kati na oyo ozali komona mpe mokolo moko boye: esaleli ya Sanza ya mokolo ya mbotama elakisaka etape ya Sanza, kongɛnga na yango mpe bambula ya Sanza mpo na mokolo moko. Bisaleli yango epesaka biyano na mituna ekeseni, kasi soki osaleli yango elongo, esalisaka yo omona ndenge biloko etelemeli na likoló ya solo. Likambo ya ntina ezali pɛtɛɛ: luka Sanza oyo engɛngisami mingi mpo emonana polele mpe ezali mosika mpenza na Moi mpo oluka yango na likama te.