He aha te marama nui? Te rahi, te wherikotanga me te tikanga

He marama nui te marama pū ka puta i te wā e pātata ana te Marama ki Papatūānuku. E tohu ana tēnei ingoa karangaranga i ngā āhuatanga e rua e tūpono ngātahi ana: kei te āhua pū te Marama, ā, kei tētahi wāhanga pātata ake o tōna āmionga. Ehara i te mea ka tupu ohorere te Marama, ā, ehara hoki i te momo āhua marama motuhake. He tauira auau tō ngā āhua o te Marama; e whakamāramatia ana i tēnei aratohu mō te mahi a ngā āhua o te Marama.

Ka whai hua tēnei kupu, mēnā kāore e whakaarotia he oati mō tētahi āhuatanga whakamīharo i te rangi. He nui ake te whānui e kitea ana o tētahi marama pū pātata, ā, tērā pea ka āhua wherikotanga ake i tētahi marama pū tawhiti ake, engari he āta haere te rerekētanga. Ka pā katoa te tūnga o te Marama, te pae kōhure o te takiwā, te huarere me ngā tautuhinga kāmera ki tā te mātakitaki e kite ai.

He takahanga motuhake te paetata me te marama pū

Ka huri te Marama ki Papatūānuku i tētahi āmionga porotītaha, nō reira ka rerekē tōna tawhiti. Ko te wāhi tata rawa i te āmionga ka kīia ko te paetata, ā, ko te wāhi tawhiti rawa ko te paemamao. Ko ngā tawhiti e kitea nuitia ana, e 363,300 kiromita i te paetata, ā, e 405,500 kiromita i te paemamao; ko te tawhiti toharite i waenga i a Papatūānuku me te Marama e 384,400 kiromita. Ka inea ēnei tawhiti mai i te pokapū o Papatūānuku ki te pokapū o te Marama, ehara i te mata o te whenua ki te mata o te Marama.

He āhua kē te marama pū: kua tata katoa te taha o te Marama e anga ana ki Papatūānuku ki te whakamāramahia e te Rā. Ka hoki mai te āhua pū ia 29.53059 rā, engari e 27.32166 rā te roa o te hurihanga o te Marama ki Papatūānuku e ai ki ngā whetū. Nā te rerekētanga o ēnei huringa, kāore te marama pū e puta i te tūnga āmionga ōrite i ia wā. I ētahi wā ka tata tonu ki te paetata, i ētahi wā ka tawhiti kē atu.

Nā taua rerekētanga e mārama ai te take kāore te marama pū katoa e noho aunoa hei marama nui. Me tata te wā o ngā takahanga e rua kia tutuki ai te tawhiti o te Marama ki tētahi whakamāramatanga kua kōwhiria. Hei tauira kua tātaihia, kua whakarārangihia te tawhiti o te marama pū o te 24 Hakihea 2026 ki te 356,927 kiromita, kei roto i te paearu marama nui o tēnei paetukutuku. Mō ngā rā kei tua atu i taua tauira pūmau, whakamahia te maramataka āhua o te Marama.

E hia te nui ake, te wherikotanga ake?

Ka panoni te tawhiti i te rahi e kitea ana nā te tirohanga. He nui ake te wāhi e nohoia ana e tētahi mea pātata i tō āpure tirohanga i tō taua mea mēnā kei tawhiti atu. Ki te whakamahia ngā tawhiti paetata me te paemamao e kitea nuitia ana, e 12% te nui ake o te whānui e kitea ana o te Marama i te paetata, tēnā i te paemamao. E 24% pea te nui ake o te horahanga o tōna kōpae e kitea ana. E whakaatu ana ēnei whakatairite i ngā pito o ngā tawhiti āmionga e kitea nuitia ana, ehara i te rerekētanga i waenga i ngā marama pū takirua katoa.

He take ā-tinana anō e āhua wherikotanga ake ai tētahi marama pū pātata: ka horapa te rā e whakaatahia ana e te Marama ki tētahi horahanga nui ake i a ia e haere ana ki Papatūānuku, nō reira ka iti ake te nui ka tae ki tētahi wāhi o te whenua ina nui ake te tawhiti. Ki tētahi whakatairite kua whakangāwaritia, kāore e whai whakaaro ki ngā panonitanga o te whakamāramatanga o te mata me ngā āhuatanga mātakitaki, ka rerekē te wherikotanga kia hāngai tata ki te tapawhā kōaro o te tawhiti. I te paearu 360,000 kiromita e whakamahia ana i konei, e 7% pea te whānui ake o te marama pū, ā, e 14% pea te nui ake o te aho ka tae mai i tō tētahi kei te tawhiti toharite 384,400 kiromita.

Ehara aua tau i te oati ka kitea e tō kanohi tahanga he 7% te nui ake o te Marama. He uaua te whakatau i te rerekētanga o te marama nui me te marama pū noa mēnā kāore e whakatairite hāngai ana. Mā te whakaahua ka tino whakanuia te āhua o taua rerekētanga, mā te arotahi roa, mā tētahi mea kei te papa o mua e tata ana, mā te āta whakarite rānei i te anga whakaahua. Kāore ngā whakaahua i tangohia ki ngā tautuhinga kāmera rerekē e whakaatu pono ana i te nui ake o te āhua o te Marama i te rangi.

He aha i rerekē ai ngā whakamāramatanga o te marama nui

He kupu rongonui te marama nui, ehara i te whakarōpūtanga arorangi ōkawa kotahi, ōrite hoki te whakamāramatanga ki ngā wāhi katoa. Ko ētahi whakamāramatanga e aro ana ki te marama pū e pātata ana ki te paetata; ko ētahi ka whakatakoto paearu tawhiti, ka tautuhi rānei i te pātata hei hautanga o te whānuitanga o te āmionga o te Marama. Nō reira, ka tapaina pea e ngā maramataka me ngā tuhinga rerekē ngā marama pū rerekē hei marama nui, ahakoa kāore e tautohetohe ana mō te tūnga tūturu o te Marama. Tērā pea he rerekē noa ngā ture e whakamahia ana.

Hei pupuri i te ōritetanga, ka tautuhia e tēnei paetukutuku te marama nui hei marama pū kei raro iho i te 360,000 kiromita te tawhiti atu i te pokapū o Papatūānuku. He paearu pūmau tēnei, ā, he āhua whāiti: e 363,300 kiromita te tawhiti paetata e kitea nuitia ana, nō reira kāore ngā marama pū katoa e pātata ana ki te paetata e tutuki i te paearu. E ai ki te whakamāramatanga ōrite o tēnei paetukutuku, ko te marama ririki he marama pū kei tawhiti ake i te 405,000 kiromita.

Nō reira, he iti ake te mōhiohio ka homai e te ingoa i tō te tawhiti kei muri i taua ingoa. Ina whakatairite kerēme, tirohia mēnā e kōrero ana mō te marama pū, pēhea te ine i te tawhiti, me te paearu e whakamahia ana. He tikanga whakaingoa kē tā ngā ingoa tuku iho mō te marama pū, pērā i te Marama Hauhake, i te Marama Kaimanu rānei; kāore ēnei e whakaahua ana i te tawhiti. Tirohia te aratohu mō ngā ingoa o te marama pū mō taua kaupapa motuhake.

Ehara te marama nui i te pōkitanga ā-Marama

Kāore te marama nui e whakatupu pōkitanga. E pā ana ngā mea e rua ki te noho o te Rā, o Papatūānuku me te Marama, engari he tikanga anō e hiahiatia ana mō te pōkitanga: me haere te Marama mā roto i te taumarumarunga o Papatūānuku. E 5.14 ngā nekehanga te tītaha o te āmionga o te Marama ki te papa o te āmionga o Papatūānuku huri noa i te Rā, nō reira ka hipa te nuinga o ngā marama pū i runga ake, i raro ake rānei i taua taumarumarunga. Ka puta noa he pōkitanga ā-Marama ina noho tika te āhuahanga tata ki tētahi whakawhitinga āmionga.

Ka tūpono te marama pū pātata me tētahi pōkitanga mēnā ka puta te tūtakitanga e tika ana, engari kāore e ranea te pātata anake. Waihoki, ehara te pōkitanga i te tohu aunoa he marama nui te Marama e ai ki tētahi whakamāramatanga e hāngai ana ki te tawhiti. Ka aroturukihia e te aroturuki pōkitanga ā-Marama ngā takahanga pōkitanga, he take motuhake ēnei hei mātakitaki i te Marama.

He aha hei mātakitaki māu

He nui rawa te āhua o te Marama i te nuinga o te wā ina tata ana ki te pae kōhure. Kāore tēnei whakaaro taunga, e kīia nei ko te pohewa o te Marama, e whakaatu ana kua tino pātata ake te Marama i te roanga o te ahiahi. He tūturu te rerekētanga o te rahi e kitea ana nā tōna āmionga, engari he āhuatanga mātakitaki motuhake te pānga o te pae kōhure. Hei whakamātautau māmā, puritia tētahi mea iti ki te tawhiti o tō ringa, ka whakatairite i te whānui e kitea ana o te Marama i ngā wā rerekē; kaua e whakawhirinaki ki te maumahara anake hei whakatau i te rahi.

Hei whakatairite whai hua, tirohia ngā whakaahua o ngā marama pū e rua i tangohia mai i te wāhi kotahi, mā te arotahi me te whakatakotoranga anga whakaahua ōrite; tērā rānei, whakatairitea ki tētahi raupapa whakaahua kotahi e whai ana i tētahi mea tauine mārama. Waiho te pae kōhure me ngā mea kei te papa o mua ki waho o te whakatairite mēnā ko tō hiahia he ine i te kōpae o te Marama tonu. Ka āhua karaka, ka āhua whero rānei te Marama i raro i te kōkohu kōhauhau, engari nā te whakawhiti o te aho mā te nui ake o te hau taua tae, ehara nā te pātata ake o te Marama.

Ko te tūmanako e tino hāngai ana ki te pono, he paku noa te rerekētanga o te rahi me te wherikotanga e kitea ana, e ai ki te tawhiti tūturu o te Marama, ā, ka whakangāwaritia e ngā āhuatanga mātakitaki. Mā te mōhio ki te tawhiti, kaua mā te whakawhirinaki ki te ingoa karangaranga anake, ka māmā ake te mārama ki te marama nui, ā, ka āwhina hoki ki te wehewehe i te āhuahanga āmionga i ngā āhuatanga ka whakanuia e ngā whakaahua me te tirohanga.