ማይክሮሙን እንታይ እዩ? እቲ ዝነኣሰ ምሉእ ወርሒ ተገሊጹ

ማይክሮሙን ወርሒ ብኣንጻራዊ መጠን ካብ ምድሪ ርሑቕ ኣብ ዝርከበሉ፣ ኣብቲ ዝረሓቐ ክፋል ምሕዋሩ ኣብ ዝቐርበሉ እዋን ዝኽሰት ምሉእ ወርሒ እዩ። ወርሒ ባዕላ ኣይትንእስን እያ። ዲስኩ ኣብ ሰማይ ቁሩብ ዝወሓደ ቦታ ጥራይ እዩ ዝሕዝ፣ ርሑቕ ዘሎ ኩዕሶ ካብ ቀረባ ዘሎ ተመሳሳሊ ኩዕሶ ዝነኣሰ ከም ዝመስል ድማ።

ስለዚ ማይክሮሙን ኣንጻር ሱፐርሙን እዩ፦ ሓደ ኣብቲ ወርሒ ካብ ምድሪ ዝረሓቐትሉ ጫፍ ዘተኩር፣ እቲ ካልእ ከኣ ኣብቲ ዝቐረበትሉ ጫፍ ዘተኩር እዩ። ካብዚኣቶም ሓደ እኳ ፍሉይ ምዕራፍ ወርሒ ኣይኮነን፣ ከምኡ’ውን እቲ ኣብ ገጽ ወርሒ ዝርአ ልሙድ ኣሰራርዓ ብሩሃት ላዕለዋይ መሬትን ጸልማት ጎላጉልን ኣይቅይሩን።

እቲ ዘገድስ ሕቶ፡ ፍልልይ ዓቐን ኣሎ ድዩ የለን ዘይኮነስ—ኣሎ እዩ—እንታይ ያኽል ዓቢ ምዃኑን ክትርእዮ ትኽእል ዲኻ ዝብል እዩ። ብሓደ ዓይነት ኣገባብ ዝተሳእለ ፎቶ ነቲ ብምሉእ ወርሒ ጥራይ ክትጥምት ከቢድ ዝኾነ ለውጢ ከርኢ ይኽእል።

ማይክሮሙን ንምባል እንታይ የብቅዕ?

ንቃል ማይክሮሙን ዝኸውን ብዓለምለኻዊ ደረጃ ዝተቐበለ ወሰን የለን። እዚ ልሙድ መግለጺ እምበር፣ ብወግዒ ዝተገለጸ ምድብ ኣካል ሰማይ ኣይኮነን። ስለዚ ኣብ ዝተፈላለዩ ጽሑፋት ዝተፈላለዩ ወሰናት ርሕቀት ወይ ሕግታት ግዜ ክትረክብ ትኽእል። ገለ ጽሑፋት ነታ ርሑቕ ዘላ ሓዳስ ወርሒ እውን በዚ ቃል ይጽውዕዋ፣ ምኽንያቱ ግና ልሙድ ሓዳስ ወርሒ ከም ብሩህ ዲስክ ኣይትርአን።

ኣብዚ ወብሳይት፡ ማይክሮሙን ካብ ማእከል ምድሪ ኣብ ርሕቀት ካብ 405,000 ኪ.ሜ. ንላዕሊ ዝርከብ ምሉእ ወርሒ እዩ። እዚ ካብ ማእከል ናብ ማእከል ዝውሰድ መለክዒ ርሕቀት ጂኦሰንትሪክ ርሕቀት ይበሃል። እዚ ሓደ ቀዋሚ መወከሲ ይህብ፣ እምበር ኣብ ገጽ ምድሪ ብዘሎ ቦታ ተዓዛቢ ዝልወጥ ርሕቀት ኣይኮነን።

ከም ኣብ ዕለት ዝተመርኮሰ ኣብነት፡ ምሉእ ወርሒ 18 ሓምለ 2027 ካብ ማእከል ምድሪ 406,220 ኪ.ሜ. ርሒቓ ኣላ፣ ነዚ ትርጉም እዚ ድማ ተማልእ። ንወቅታዊ ዕለታት ምዕራፋት ወርሒን ትኽክለኛ ሰዓታት ምሉእ ወርሕን፡ ነቲ ናይ ምዕራፋት ወርሒ ካላንደር ተጠቐም።

እታ ምሉእ ወርሒ ኣፖጂ እትብል ሓረግ ነቲ ኣብ መሰረት ዘሎ ኩነታት ትገልጽ፦ ምሉእ ወርሒ ኣብ ጥቓ እቲ ዝረሓቐ ነጥቢ ምሕዋር ወርሒ። እቲ ትኽክለኛ ሰዓት ምሉእ ወርሒን እቲ ትኽክለኛ ሰዓት ኣፖጂን ማዕረ እዮም ማለት ግና ኣይኮነን። ማይክሮሙን ዝብል ምልክት ነቲ ብቑዕ ወሰን ርሕቀት ክሳብ ዝሓልፍ፣ ኣብ ጥቓ ኣፖጂ ዘሎ ምሉእ ወርሒ ከጠቓልል ይኽእል።

ኣፖጂን ምሉእ ወርሕን ስለምንታይ ኩሉ ግዜ ዘይጋጠሙ?

ወርሒ ኣብ ኤሊፕቲካዊ ምሕዋር እያ ትዘውር፣ ፍጹም ክቢ ኣይኮነን። እቲ ናብ ምድሪ ዝቐረበ ነጥቢ ፔሪጂ ይበሃል፤ እቲ ዝረሓቐ ነጥቢ ከኣ ኣፖጂ ይበሃል። ማእከላይ ርሕቀታ 384,400 ኪ.ሜ. እዩ፣ ልሙድ ርሕቀት ፔሪጂን ኣፖጂን ድማ 363,300 ኪ.ሜ.ን 405,500 ኪ.ሜ.ን እዩ። እዞም ልሙዳት ኣሃዛት ቀዋሚ ወሰናት ኣይኮኑን፦ ስሕበት ጸሓይ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምሕዋር እቲ ኣብ ሓቂ ዘሎ ርሕቀት ክፈላለ ይገብሮ።

ርሕቀትን ምዕራፍን ክልተ ዝተፈላለዩ ነገራት ይገልጹ። ርሕቀት ኣብቲ ዝተናውሐ ምሕዋር ወርሒ ኣበይ ከም ዘላ ይነግረካ። ምዕራፍ ከኣ ክንደይ ካብቲ ብጸሓይ ዝበርሀ ፍርቂ ክቢ ወርሒ ናባና ከም ዝጥምት ይነግረካ። ምሉእ ወርሒ ኣብ ሰማይ ምድሪ ኣስታት ኣንጻር ጸሓይ ኣብ ዝርከበሉ እዋን ይኸውን፤ ወርሒ ኣብ ጥቓ ፔሪጂ፣ ኣፖጂ ወይ ኣብ መንጎኦም ኣበይ ከም ዝርከብ ብዘየገድስ።

ካብ ሓዳስ ወርሒ ክሳብ እታ ቀጺላ ዘላ ሓዳስ ወርሒ ዘሎ ማእከላይ ዑደት፣ ማለት ወርሒ ሲኖዲክ፣ 29.53059 መዓልቲ ይወስድ። ካብ ሓደ ኣፖጂ ክሳብ እቲ ቀጺሉ ዘሎ ኣፖጂ ዘሎ ዑደት ግና ካልእ ስርዓተ ምሕዋር እዩ። እዞም ዑደታት ስለ ዘይሰማምዑ፡ ወርሒ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምሉእ ወርሒ ናብ ሓደ ዓይነት ርሕቀት ኣይትምለስን።

ስለዚ ተኸታታሊ ምሉእ ወርሒታት ቀስ ብቐስ ካብ ብኣንጻራዊ መጠን ቀረባ ናብ ብኣንጻራዊ መጠን ርሑቕ ክሰጋገር ይኽእል። ማይክሮሙን ክልተ ኩነታት ምስ ዝራኸቡ ዝፍጠር እዩ—ምሉእ ምዕራፍን ዓቢ ርሕቀትን—ኣብ ዑደት ምዕራፋት ዝውሰኽ ተወሳኺ ምዕራፍ ኣይኮነን።

ክንደይ ዝነኣሰ እዩ ዝመስል?

ንኸም ወርሒ ርሑቕ ዝርከብ ኣካል፡ ዝርአ ዲያሜትር ብኣስታት ኣንጻር ርሕቀት ይቀያየር። ርሕቀት እንተ ደኣ ክልተ ዕጽፊ ኮይኑ፡ ዲስኩ ኣስታት ፍርቂ ስፍሓት ከም ዘለዎ ይርአ። እቲ ናይ ወርሒ ርሕቀት ዝቕየረሉ ወሰን ግና ካብዚ ኣዝዩ ዝጸበበ ስለ ዝኾነ፡ እቲ ኣብ ሓቂ ዘሎ ለውጢ ቀሊል እዩ።

ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ልሙዳት ርሕቀታት ተጠቒምካ፡ 363,300 ን 405,500 ክፈሎ። ውጽኢቱ ኣስታት 0.896 እዩ። እዚ ማለት ኣብ ልሙድ ኣፖጂ ዘላ ወርሒ ምስ ኣብ ልሙድ ፔሪጂ ዘላ ወርሒ ክትነጻጸር ከላ፡ ዲያሜትራ ብ10.4 ሚእታዊት ዝነኣሰ ኮይና ትርአ ማለት እዩ። እዚ ንጽጽር እዚ ኣብ ርሕቀት ጥራይ ዘተኩር እዩ፤ ክልቲኦም ቦታታት ኣብ ምሉእ ወርሒ ክኾኑ ኣየድልን።

ንጽጽር ክልተ ምሉእ ወርሒታት ብዕለታተን እንተ ገይርካ፡ ቁጽሪ ቁሩብ ይፈላለ። ሱፐርሙን 24 ታሕሳስ 2026 ካብ ምድሪ 356,927 ኪ.ሜ. ርሒቓ ኣላ፣ ማይክሮሙን 18 ሓምለ 2027 ከኣ 406,220 ኪ.ሜ. ርሒቓ ኣላ። 356,927 ን 406,220 ምስ ተኻፊሉ ኣስታት 0.879 ይኸውን፦ ዲስክ ማይክሮሙን ምስ ዲስክ እታ ሱፐርሙን ክነጻጸር ከሎ፡ ኣስታት ብ12.1 ሚእታዊት ጸቢቡ እዩ።

ኣተሓሳስባ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ንጽጽር እንተ ገልቢጥካዮ፡ ሱፐርሙን ብኣስታት 13.8 ሚእታዊት ካብ ማይክሮሙን ዝሰፍሐት ትኸውን፣ ምኽንያቱ እቲ ዝነኣሰ ዲስክ ከም መሰረት ስለ ዝውሰድ። ክልቲኦም መግለጺታት ነተን ሓደ ጽምዲ ወርሒታት ይገልጹ።

ብዛዕባ ቀረባ ምሉእ ወርሒታት ዝርዝር መግለጺ ንምርካብ፡ ሱፐርሙን እንታይ ምዃና ርአ። እቲ ወብሳይት ነዘን ምሉእ ወርሒታት ካብ ማእከል ምድሪ ኣብ ርሕቀት ካብ 360,000 ኪ.ሜ. ንታሕቲ ዘለዋ ከም ሱፐርሙን ይምድበን፣ ከምቲ ኣብ ወሰን ማይክሮሙን ዝጥቀመሉ ተመሳሳሊ መወከሲ ጂኦሰንትሪክ ድማ ይጥቀም።

ፍትሓዊ ናይ ዓይኒ ወይ ናይ ፎቶ ንጽጽር ግበር

ማይክሮሙን ከም ልሙድ ምሉእ ወርሒ እያ ትመስል። መብዛሕትኦም ሰባት ዲያሜትር ወርሒ ካብ ሰሙናት ወይ ኣዋርሕ ቅድሚኡ ብትኽክል ዝዝክርዎ ስለ ዘይኮኑ፡ ላዕሊ ጠሚትካ ንእሽቶ ትመስል ኣላ ኢልካ ምውሳን ዘተኣማምን ፈተና ኣይኮነን። ቅድውና ወርሒ ነገሩ ኣጸጋሚ ይገብሮ፦ ኣብ ጥቓ ኣግማድ ዘላ ወርሒ ኣዝያ ዓባይ ክትመስል ትኽእል፣ እዚ ግና እቲ ስምዒት ወርሒ ናብ ምድሪ ብምቕራባ ዝመጸ ኣይኮነን።

ፎቶግራፍ ዝጸረየ ንጽጽር ይህብ። ንኽልቲአን ምሉእ ወርሒታት ተመሳሳሊ ካሜራ፣ ሌንስ፣ ፎካል ርሕቀትን መጠን ምስልን ተጠቐም። ሓደ ምስሊ ብፍሉይ ኣይትቕይሮ፣ ብተፈላለየ መጠን ዝተቐየሩ ስክሪንሾት ዘይኮነስ ኦሪጅናል ፋይላት ኣነጻጽር። ክከኣል ከሎ ወርሒ ካብ ኣግማድ ኣዝያ ልዕል ኣብ ዝበለትሉ እዋን ስኣላ፤ ኣብኡ ለውጢ ኣየር ኣዝዩ ዝወሓደ ጸገም ይፈጥር።

ኣብ ምስልኻ እታ ዝቐረበት ምሉእ ወርሒ 1,000 ፒክሰል ከም ዝስፍሓት ንገምት። ኣብቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ጽምዲ ምሉእ ወርሒታት፡ እታ ዝረሓቐት ምሉእ ወርሒ ኣብ ተመሳሳሊ ኩነታት ኣስታት 879 ፒክሰል ክትስፍሕ ይግባእ። ብመእተዊ ሌንስ እኳ ግሉጽ እንተ ዘይኮነ፡ እዚ ክልካሕ ዝከኣል ፍልልይ እዩ። ርሕቀት ካብ ተዓዛቢ ናብ ወርሒ ብልክዕ ከም ጂኦሰንትሪክ ርሕቀት ስለ ዘይኮነን፣ ጂኦሜትሪ ምርኣይ ኣብ ክልቲኡ ግዜ ክፈላለ ስለ ዝኽእልን፡ እቲ ግምት ኣስታት እዩ።

ንኣካባቢኻ ዘሎ ወጋሕታን ወጋሕታ ወርሕን፣ ቁመት፣ ኣዚሙት፣ ርሕቀትን ምስ ኣካባቢያዊ ኩነታት ኣየር ዝተኣሳሰረ ናይ ሰማይ ርእይቶን ንምርካብ፡ ነቲ ናይ ከተማታት ዳሽቦርድ ወርሒ ምድላይ ተጠቐም። እዚ ሓበሬታ እዚ ኣብ ተመሳሳሊ ቁመት ወርሒ ዘለወን ግዜታት ክትመርጽ ይሕግዘካ፤ ሓንቲ ወርሒ ኣብ ጥቓ ኣግማድ እንከላ ምስ ካልእ ልዕሊ ርእስኻ ዘላ ወርሒ ካብ ምንጽጻር ይከላኸለካ።

ህንጻ ወይ ኦም እንተ ኣእቲኻ፡ ቦታ ካሜራ እውን ኣይትቐይር። ካብቲ ቀዳሚ ኣብ ቅድሚት ዘሎ ኣካል ዝያዳ ርሒቕካ፣ ንውሕ ዝበለ ሌንስ ምስ ተጠቐምካ፡ ወርሒ ኣብ ንጽጽር ምስቲ ኣካል ኣዝያ ዓባይ ክትመስል ትኽእል። እዚ ናይ ፎቶግራፍ ጽልዋ ካብቲ ኣብ ሓቂ ዘሎ ፍልልይ ዓቐን ማይክሮሙንን ሱፐርሙንን ብቐሊሉ ክዕብልጦ ይኽእል።

ዝነኣሰ ዲስክ ማለት ዝጸልመተ ግርዶሽ ወርሒ ኣይኮነን

ርሕቀት ካብ ዲያሜትር ንላዕሊ እውን ይጸልው። ዝርአ ስፍሓት ክቢ ዲስክ ብርብዒ ዲያሜትሩ ይቀያየር። ኣብቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ንጽጽር፡ 0.879 ብርብዒ ክትሃርም ኣስታት 0.772 ይኸውን፤ ስለዚ ማይክሮሙን ካብ ሱፐርሙን ኣስታት ብ23 ሚእታዊት ዝወሓደ ዝርአ ስፍሓት ትሕዝ።

ኣብ ካልእ ኩነታት ብርሃንን ኣጠማምታን እንተ ዘይተቐየረ፡ ዝነኣሰ ዲስክ ምሉእ ወርሒ ናብ ተዓዛቢ ዝኣንሰ ጠቕላላ ብርሃን ይልእኽ። እዚ ግና ነፍሲ ወከፍ ክፋል መሬት ወርሒ ብተመጣጣኒ መጠን ጸልሚቱ ይርአ ማለት ኣይኮነን። እቲ ሓደ መልክዕ መሬት ኣብ ዝነኣሰ ኩርናዓዊ ስፍሓት ይጽቀጥ፤ ጠቕላላ ብርሃን ዝተቐበልካዮን ብርሃን ገጽን ግና ዝተፈላለዩ መጠናት እዮም። ጭጋግ፣ ደበና፣ ቁመትን መጠን ምቅላዕ ካሜራን ንልሙድ ንጽጽር ብርሃን ኣሳሳቲ ክገብርዎ ይኽእሉ።

ግርዶሽ ወርሒ ካልእ ፍጻመ እዩ። ወርሒ ብጽላሎት ምድሪ ክትሓልፍ ከላ እዩ ዝኸውን፣ ወርሒ ኣፖጂ ስለ ዝበጽሐት ኣይኮነን። ማይክሮሙን ብኣውቶማቲክ ቀይሕ ኣይትኸውንን፣ ጸሊም ክፋል ኣይትሕዝን፣ ምሉእ ምዕራፋ እውን ኣይትስእንን። ናይ ሓቂ ፍጻመታት ጽላሎት ንምፍታሽ፡ ካታሎግ ግርዶሻት ወርሒ ዓይነታት ግርዶሽ፣ ሰዓታት ርክክብ፣ ግዜ ግርዶሽን ካብ ቦታኻ ክርአ ዝኽእለሉ ኩነታትን ይህብ።

እዚ ፍልልይ እዚ ፎቶግራፋት ክትትርጉም ከለኻ ይጠቅም፦ ብማዕረ ዝነኣሰ ምሉእ ዲስክ ርሕቀት ወይ መጠን ምስሊ የመልክት፣ ኣብቲ ዲስክ ዝንቀሳቐስ ጽላሎት ግና ግርዶሽ የመልክት። ማይክሮሙን ወርሒ ኣብ ምሕዋራ ኣበይ ከም ዘላ ይገልጽ፤ ግርዶሽ ከኣ እቲ ናብኣ ዝበጽሕ ብርሃን ጸሓይ እንታይ ከም ዝኸውን ይገልጽ።