འཛམ་གླིང་གི་ཟླ་བ་དེ་གཟའ་སྐར་དེ་དང་བསྡུར་ན་ག་ཅི་སྦེ་སྦོམ་དྲགསཔ་སྨོ།

འཛམ་གླིང་གི་ཟླ་བ་དེ་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་1/4 ཙམ་ཨིན། དེ་སྤྱིར་བཏང་བཟུམ་སྦེ་མཐོང་རུང་། གཟའ་སྐར་གཞན་ཚུ་དང་དེ་ཚུའི་ཟླ་བ་ཚུ་བསྡུར་བའི་སྐབས་ལུ་གཟའ་ཆེན་པོ་ཇུ་པི་ཊར་དང་སེ་ཊན་གྱི་ཟླ་བ་ཆེན་པོ་ཚུ་ཡང་། རང་སོའི་གཟའ་སྐར་གྱི་རྒྱ་ཚད་དང་བསྡུར་ན་ཆ་ཤས་ཆུང་ཀུ་ཅིག་རྐྱངམ་ཅིག་ཨིན། གཟའ་སྐར་8 ནང་ལས་འཛམ་གླིང་ལུ་རང་གི་གཟའ་སྐར་གྱི་ཆ་ཚད་དང་བསྡུར་བའི་ཟླ་བ་ཆེ་ཤོས་ཡོད།

དེའི་ཁྱད་པར་ལུ་གསལ་བཤད་གཉིས་དགོཔ་ཨིན། ང་བཅས་ཀྱི་ཟླ་བ་དེ་ཚད་རྡོག་གི་ཆ་ནས་ཆེ་ཤོས་ཟླ་བ་མེན། དེ་ལས་གཟའ་སྐར་རྡོག་པོ་ཚུ་ཚུད་པའི་སྐབས་ལུ་འཛམ་གླིང་དང་ཟླ་བ་དེ་ཆ་ཚད་འདྲ་ཤོས་ཀྱི་ཆ་སྦྱོར་མེན། ཕུལུ་ཊོའི་ཟླ་བ་ཀེ་རོན་དེ་ཆ་ཚད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཧ་ཅང་སྦོམ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་དྲི་བ་ངོ་མ་དེ་ “ཟླ་བ་ག་དེམ་ཅིག་སྦོམ་སྨོ།” ཟེར་བ་ཙམ་མེན། དེ་ལས་“ག་ཅི་དང་བསྡུར་ཏེ་སྦོམ་སྨོ།” ཟེར་བ་ཨིན།

ཆ་ཚད་ཅིག་གིས་དྲི་བ་དེ་ཕན་ཐོགས་ཅན་གྱི་བསྡུར་བ་ཅིག་ལུ་བསྒྱུར་ཚུགས། དེ་གིས་ཡང་སྐབས་རེ་གཅིག་ཁར་འདྲ་བསྲེ་འབད་མི་བསམ་ཚུལ་གསུམ་སོ་སོར་ཕྱེ་ཚུགས། དེ་ཡང་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་ཆེ་ཚད། འཐེན་ཤུགས་ཀྱི་གལ་གནད། དེ་ལས་ནམ་མཁའི་ནང་མཐོང་ཚུལ་གྱི་ཆེ་ཚད་ཚུ་ཨིན། ཉི་མའི་མ་ལག་གི་ཕན་ཚུན་འགུལ་བསྐྱོད་ས་ཁྲ་གིས་ད་ལྟོའི་གཟའ་སྐར་གྱི་གནས་ས་སྟོནམ་ཨིན། འོག་གི་བསྡུར་བ་ཚུ་གིས་མ་ལག་དེའི་ཆ་ཤས་གཞན་ཅིག་སྟོནམ་ཨིན། གཟའ་སྐར་དང་དེའི་ཟླ་བའི་ཆེ་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ག་དེམ་ཅིག་ཆེ་ག།

ཟླ་བ་དེ་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་1/4 ལས་ལྷགཔ་ཨིན།

ཟླ་བའི་མཐའ་སྒོར་གྱི་རྒྱ་ཚད་དེ་1,737.4 km ཨིན། འཛམ་གླིང་གི་ཆ་སྙོམས་མཐའ་སྒོར་རྒྱ་ཚད་6,371 km ཙམ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ། ཟླ་བའི་མཐའ་སྒོར་རྒྱ་ཚད་དེ་འཛམ་གླིང་གི་དེ་དང་བགོ་བའི་སྐབས་0.273 ཙམ་འཐོབ་ཨིན། གཞན་སྐད་ནང་ལུ་ཟླ་བ་དེ་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་27.3% ཙམ་ཨིན། མཐའ་སྒོར་དང་རྒྱ་ཚད་གཉིས་ཆ་ར་ལུ་ཆ་ཚད་དེ་གཅིག་པ་ཨིན། གང་ཡང་གཉིས་ཆ་ར་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་སྐབས་ཆ་ཚད་དེ་འགྱུར་མེད།

འཛམ་གླིང་དེ་རྒྱ་ཚད་30 cm ཡོད་པའི་རིལ་རྡོ་ཅིག་ཨིནམ་སྦེ་བསམ་བཟོ་འབད། ཆ་ཚད་དེ་ནང་ཟླ་བ་དེ་རྒྱ་ཚད་8.2 cm ཙམ་འོང་། དེ་ནི་རྡོག་རྡོག་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ལས་ཚོད་བཟུམ་གྱི་ཤིང་ཏོག་ཅིག་དང་ཉེ་བ་ཨིན། དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་རོགས་ཧ་ཅང་སྦོམ་ཅིག་ཨིན། དེ་འབདཝ་ད་དཔེ་རིས་ཚུ་ནང་གི་སྤྱིར་བཏང་གི་གཡོ་ཐབས་ཅིག་ཡང་དེ་གིས་སྟོནམ་ཨིན། འཛམ་གླིང་དང་ཟླ་བའི་བར་གྱི་ཆ་སྙོམས་བར་ཐག་384,400 km ནང་། གཟུགས་རིལ་གཉིས་ཀྱི་ལྟེ་བ་གཉིས་བར་ཐག་9.1 m ཙམ་འོང་། ཁོང་གཉིས་ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོདཔ་སྦེ་སྟོན་པའི་པར་ཅིག་གིས། རང་སོའི་ཆ་ཚད་རང་འཇགས་བཞག་སྟེ་བར་གྱི་བར་སྟོང་ཆེན་པོ་དེ་ཧ་ཅང་བསྡུས་བཞགཔ་འོང་།

ཆ་སྦྱོར་དེ་འཇལ་ནིའི་ཐབས་ལམ་གཅིག་རྐྱངམ་ཅིག་མེན། ཟླ་བའི་སྦུང་ཚད་དེ་འཛམ་གླིང་གི་སྦུང་ཚད་ཀྱི་1/81 ཙམ་ ཡང་ན་1.2% ཙམ་ཨིན། 27.3% མེན། སྦུང་ཚད་དེ་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་སྒྲོས་གསུམ་པའི་ཐོག་ལས་འཕེལཝ་ཨིན། དབྱིབས་གཅིག་པ་ཡོདཔ་སྦེ་བརྩིས་ཏེ། རྒྱ་ཚད་0.273 ཙམ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཅིག་ལུ་སྦུང་ཚད་0.020 ཙམ་ལས་མི་འོང་། དེ་ནི་2% ཙམ་ཨིན།

ཁྱད་པར་ལྷག་ལུས་དེ་སྟུག་ཚད་ལས་བྱུངམ་ཨིན། ཟླ་བའི་སྤྱིར་བཏང་སྟུག་ཚད་དེ་འཛམ་གླིང་ལས་ཉུངམ་ཨིན། འཛམ་གླིང་གི་ལྕགས་ཕྱུགཔོའི་ལྟེ་བ་སྦོམ་པོ་དེས་སྦུང་ཚད་ལུ་གལ་ཆེའི་ཁེ་ཕན་འབདཝ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ཟླ་བ་ཅིག་གཟའ་སྐར་གྱི་ཟུར་ཁ་ལུ་ཧ་ཅང་སྦོམ་སྦེ་མཐོང་རུང་། འཐེན་ཤུགས་ཀྱི་ཆ་རོགས་འདྲ་མཉམ་ལུ་ག་ཏེ་ཡང་མི་ལྷོད། འཛམ་གླིང་དང་ཟླ་བ་གཉིས་གཟའ་སྐར་ཟླ་བ་གཉིས་བཟུམ་ཨིན་ན་སྐོར་གྱི་གླེང་སྟེགས་ནང་། རྒྱ་ཚད་དང་སྦུང་ཚད་སོ་སོར་བཞག་ནི་གལ་ཆེ།

ཟླ་བ་སྦོམ་ཚུ་ཡང་ཆ་རོགས་ཆུང་ཀུ་ཨིན་སྲིད།

ཇུ་པི་ཊར་གྱི་གེ་ནི་མིཌ་དེ་ཉི་མའི་མ་ལག་ནང་གི་ཟླ་བ་ཆེ་ཤོས་ཨིན། དེའི་རྒྱ་ཚད་དེ་5,268 km ཙམ་ཨིན། སེ་ཊན་གྱི་ཊའི་ཊན་དེ་རྗེས་སུ་ཡོད་དེ་5,149 km ཙམ་ཨིན། ཁོང་གཉིས་ཆ་ར་མིར་ཀུ་རི་ལས་རྒྱ་ཚད་ཆེ་སྟེ། རྒྱ་ཚད་3,474.8 km ཡོད་པའི་ང་བཅས་ཀྱི་ཟླ་བ་ལས་ཀྱང་ཧ་ཅང་སྦོམ། ཨིན་རུང་གང་གིས་ཡང་རང་གི་གཟའ་སྐར་དེ་ཆུང་ཀུ་སྦེ་མི་སྟོན།

ཆ་སྙོམས་རྒྱ་ཚད་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ། གེ་ནི་མིཌ་དེ་ཇུ་པི་ཊར་གྱི་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་3.8% ཙམ་ཨིན། ཊའི་ཊན་དེ་སེ་ཊན་གྱི་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་4.4% ཙམ་ཨིན། འཛམ་གླིང་གི་27.3% ཆ་ཚད་དེ་དེ་གཉིས་ཆ་ཚད་གང་རུང་ལས་ལྡབ་6 ལྷགཔ་ཨིན། དེ་གིས་ང་བཅས་ཀྱི་ཟླ་བ་དེ་ལྡབ་6 སྦོམ་ཨིན་ཟེར་བའི་དོན་མེན། དེ་གིས་ཟླ་བ་དེ་རང་གི་གཟའ་སྐར་ཟུར་ཁར་ཆ་ཚད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ལྡབ་6 ལྷགཔ་སྦོམ་ཨིན་ཟེར་བའི་དོན་ཨིན།

ནེཔ་ཊུན་གྱིས་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཅན་གྱི་བསྡུར་བ་ཅིག་སྟོནམ་ཨིན། དེའི་ཟླ་བ་ཆེ་ཤོས་ཊྲའི་ཊན་དེ་ནེཔ་ཊུན་གྱི་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་5.5% ཙམ་ཨིན། དེ་གེ་ནི་མིཌ་དང་ཊའི་ཊན་གང་རུང་ལས་ཆ་ཚད་ཀྱི་ཐོག་ལས་སྦོམ་རུང་། འཛམ་གླིང་དང་ཟླ་བའི་ཆ་ཚད་ལས་ཧ་ཅང་ཉུངམ་ཨིན། མཱརས་དེ་ཕྱོགས་གཞན་ལུ་ཡོད། དེའི་ཟླ་བ་ཆུང་ཀུ་དང་དབྱིབས་མ་ཚང་མི་གཉིས་དེ་གཟའ་སྐར་དེ་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་ཆུང་ཀུ་ཨིན།

བསྡུར་བ་འདི་ཚུ་གིས་ཟླ་བ་ཚུ་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་གོ་རིམ་བསྒྲིགས་པ་དེས། གཟའ་སྐར་མ་ལག་གང་ནང་ཆ་རོགས་གཙོ་བོ་ཤོས་ཡོདཔ་ཨིན་ན་ལན་མི་འདེབས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོནམ་ཨིན། ང་བཅས་ཀྱི་ཟླ་བ་དེ་ཉི་མའི་མ་ལག་གི་ཟླ་བ་ཚུའི་ནང་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་ཆེ་ཚད་ཀྱི་གོ་རིམ་ལས་5 པ་ཨིན། ཨིན་རུང་གཟའ་སྐར་8 ནང་རང་གི་གཟའ་སྐར་དང་བསྡུར་ན་ཨང་དང་པ་ཨིན། ཟླ་བ་ཚུའི་ཐོ་གཞུང་ཧྲིལ་བུ་དོན་ལུ་ཉི་མའི་མ་ལག་གི་ཟླ་བ་ཚུའི་སྐོར་གྱི་ལམ་སྟོན་ལུ་གཟིགས། འདི་ནང་གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཚད་གཞི་ངོ་མའི་གོ་རིམ་དང་ཆ་ཚད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཨིན།

དེ་གིས་འཛམ་གླིང་དང་ཟླ་བ་གཉིས་གཟའ་སྐར་ཟླ་བ་གཉིས་བཟུམ་བཟོཝ་ཨིན་ན།

“གཟའ་སྐར་ཟླ་བ་གཉིས” ཟེར་བའི་འབོད་ཚིག་དེ་ཡིད་འཕྲོག་ཅན་ཨིན་རུང་། དེ་ལུ་སྤྱི་མོས་ཐོབ་པའི་གཞི་ཚད་དངོས་བཏགས་ཅིག་མེད། གྲོས་འཆར་བཀོད་མི་ཚད་གཞི་ཅིག་གིས་གཟུགས་གཉིས་ཀྱི་མཉམ་ལྟེ་སྦུང་ལྟེ་ག་ཏེ་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན་ན་བལྟཝ་ཨིན། གཟུགས་གཉིས་ཆ་ར་གནས་ཚད་འདི་ལུ་བསྐོར་ཏེ་འཁོརཝ་ཨིན། གནས་ཚད་དེ་ལུ་སྦུང་ལྟེ་ཟེར་སླབ་ཨིན། གཟུགས་ཆུང་ཤོས་དེ་གཟུགས་སྦོམ་ཤོས་དེ་གི་གནས་ཚད་རྩ་བ་ལས་མི་འགྱུར་བ་ཅིག་ལུ་བསྐོར་ཏེ་འཁོར་མི་འཁོར།

འཛམ་གླིང་དང་ཟླ་བའི་སྐབས་ལུ་སྦུང་ལྟེ་དེ་འཛམ་གླིང་གི་ནང་ན་ཡོད། སྦུང་ཆ་ཚད་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་གནས་ཚད་དེ་ག་ཏེ་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན་ན་རྩིས་རྐྱབ་ཚུགས། འཛམ་གླིང་ལུ་ཟླ་བ་ལས་སྦུང་ཚད་ལྡབ་81 ཙམ་ཡོདཔ་སྦེ་བརྩིས་ན། སྦུང་ལྟེ་དེ་གཟུགས་གཉིས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་བར་ཐག་གི་1/82 ཙམ་འཛམ་གླིང་གི་ལྟེ་བ་ལས་ཕྱི་ཁར་ཡོད། ཆ་སྙོམས་བར་ཐག་384,400 km ལག་ལེན་འཐབ་ན་4,700 km ཙམ་འོང་། དེ་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱ་ཚད་6,371 km ཙམ་ལས་ཉུངམ་ཨིན། དེ་གིས་རྩིས་རྐྱབ་སྟངས་འདི་སྟབས་བདེ་སུ་ཅིག་ནང་གནས་ཚད་དེ་ས་ཁའི་འོག་1,700 km ཙམ་ལུ་བཞགཔ་ཨིན།

ད་ཕུལུ་ཊོ་དང་ཀེ་རོན་བསྡུར་བ་འབད། ཀེ་རོན་དེ་ཕུལུ་ཊོའི་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ཨིན། དེའི་སྦུང་ཚད་དེ་ཕུལུ་ཊོའི་སྦུང་ཚད་ཀྱི་1/8 ཙམ་ཨིན། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སྦུང་ལྟེ་དེ་ཕུལུ་ཊོའི་ཕྱི་ཁར་ཡོདཔ་ལས། དེ་གཉིས་གཟའ་སྐར་གཉིས་ཀྱི་ཆ་སྦྱོར་དཔེ་མཚོན་སྟོབས་ཅན་ཞིག་ཨིན། ཕུལུ་ཊོ་དེ་གཟའ་སྐར་རྡོག་པོ་སྦེ་དབྱེ་བ་ཕྱེ་དོ་ཡོདཔ་ལས། དེ་གིས་གཟའ་སྐར་8 ནང་འཛམ་གླིང་གི་ཁྱད་པར་དེ་མེདཔ་བཟོ་མི་བཟོ།

སྦུང་ལྟེའི་ཚད་གཞི་དེ་ཕན་ཐོགས་ཅན་ཨིན་རུང་། དབྱེ་བ་ཕྱེ་བའི་ཁྲིམས་ཚང་མ་མེན། སྦུང་ལྟེའི་གནས་ས་དེ་བར་ཐག་དང་སྦུང་ཚད་གཉིས་ཆ་ར་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཡོད། གཟུགས་གཉིས་པོ་གཅིག་པ་དེ་བར་ཐག་རིང་སུ་ཅིག་ལུ་སྤོ་བ་ཅིན། སྦུང་ལྟེ་དེ་ལྟེ་བ་རེ་རེ་ལས་ཐག་རིང་སུ་ཅིག་ལུ་འགྱོཝ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་སྦུང་ལྟེ་དེ་གཟུགས་སྦོམ་ཤོས་ཀྱི་ཕྱི་ཁར་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས། “གཟའ་སྐར་གཉིས” ཀྱི་གོ་གནས་སྐོར་ལུ་སྤྱི་མོས་ཐོབ་པའི་གཏན་འབེབས་ཅིག་མི་འབད། ཟླ་བའི་ཆ་ཚད་དེ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་སྦོམ་རུང་། སྤྱིར་བཏང་ལྟར་འཛམ་གླིང་དེ་གཟའ་སྐར་དང་དེའི་རང་བྱུང་ཟླ་བ་ཨིན།

ཟླ་བ་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་བརྡ་མཚོན་ཅིག

ཟླ་བའི་ཆེ་ཚད་ཆེ་བ་དེ་ཟླ་བ་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཅིག་གིས་གསལ་བཤད་འབད་དགོ་པའི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོའི་གྲས་ཅིག་ཨིན། ད་ལྟོའི་གསལ་བཤད་གཙོ་བོ་དེ་འཕྲུལ་རྡུང་སྦོམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཨིན། འཛམ་གླིང་གི་འགོ་ཐོག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐབས་ལུ་འཕྲུལ་རྡུང་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱུ་ཆ་ཁག་ཅིག་གཟའ་སྐར་གྱི་སྐོར་ལམ་ནང་བཀོད། ཟླ་བ་དེ་སྐོར་ལམ་ནང་གི་གད་རྫས་ལས་གྲུབ་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་གི་འཆར་སྣང་དེ་ལུ་རྒྱབ་སྐྱོར་ལེགས་ཤོམ་ཡོད་རུང་། འཕྲུལ་རྡུང་གི་གནས་སྟངས་ཏག་ཏག་དང་དེའི་ཤུལ་གྱི་གོང་འཕེལ་དེ་ཚུ་ད་ལྟོ་ཡང་ཞིབ་འཇུག་འབད་དེ་ཡོད།

ཆེ་ཚད་རྐྱངམ་ཅིག་གིས་སྒྲུང་དེ་བདེན་པ་ཨིན་ཟེར་མི་སྟོན། ཚན་རིག་པ་ཚུ་གིས་མ་ལག་གི་འཁོར་སྒུལ་མོ་མེན་ཊམ། ཟླ་བའི་ལྕགས་མེད་ལྟེ་བ་ཆུང་ཀུ་དེ། ས་སྟེང་དང་ཟླ་བའི་རྒྱུ་ཆ་གཉིས་བར་གྱི་རྫས་འགྱུར་དང་ཨི་སོ་ཊོཔ་གི་འདྲ་བ་ཚུ་ཡང་བརྩི་དོ་ཡོད། གསལ་བཤད་ལེགས་ཤོམ་ཞིག་གིས་དཔྱད་གཞི་འདི་ཚུ་གཅིག་ཁར་གསལ་བཤད་འབད་དགོ། དེ་ཡང་ཚད་ལས་བཟོ་བརྟག་ནང་ཟླ་བ་ཆེན་པོ་ཅིག་བཟོ་ཚུགསཔ་ཙམ་གྱིས་མི་འཐུས།

འདི་ནི་གཟའ་ཆེན་པོ་ཚུའི་ཟླ་བ་སྒྲིག་ཅན་སྦོམ་ཚུ་སྐོར་གྱི་སྤྱིར་བཏང་གི་འཆར་སྣང་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཨིན། དེ་ཚུ་གཟའ་སྐར་འཕེལ་བའི་སྐབས་སུ་དེ་ཚུ་བསྐོར་བའི་རླངས་རྫས་དང་རྡོ་རྫས་ཀྱི་འཁོར་སྒྲིག་ནང་གྲུབ་ཡོདཔ་སྦེ་རྟོགས་ཡོད། གྲུབ་སྟངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་མ་འདྲཝ་ཚུ་གིས་གཟའ་སྐར་དང་དེའི་ཆ་རོགས་ཚུའི་བར་གྱི་ཆ་ཚད་མ་འདྲཝ་བཟོ་ཚུགས། གཟའ་སྐར་མ་ལག་ཚང་མ་གཞན་ཚུའི་ཆ་ཚད་ཡར་སྐྱེད་བཏང་བཟུམ་ཅིག་ཨིན་དགོཔ་མེད།

གྲུབ་ཚུལ་དང་ཤུལ་གྱི་གོང་འཕེལ་གཉིས་སོ་སོར་བཞག་དགོ། ཚེར་ཤུགས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ཚུ་གིས་དུས་ཚོད་རིངམོའི་ནང་འཛམ་གླིང་དང་ཟླ་བའི་མ་ལག་ལུ་འགྱུར་བ་བཏང་ཡོད། ཟླ་བ་དེ་ལོ་རེ་ལུ་3.8 cm ཙམ་འཛམ་གླིང་ལས་རིང་སུ་འགྱོ་དོ་ཡོད། དེ་གིས་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་བར་ཐག་ལུ་འགྱུར་བ་བཏང་རུང་། རྒྱ་ཚད་ཀྱི་ཆ་ཚད་ལུ་འགྱུར་བ་མི་གཏང་། ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་དེ་ཚུ་གིས་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལམ་དང་འཁོར་སྒུལ་གྱི་མཉམ་འབྲེལ་ཡང་གསལ་བཤད་འབདཝ་ཨིན། དེ་སྐོར་ལུ་ང་བཅས་ཀྱིས་ཟླ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་རྟག་བུ་ག་ཅི་སྦེ་མཐོངམ་སྨོ་ནང་བཤད་ཡོད།

ཆ་རོགས་སྦོམ་ཡང་ནམ་མཁའི་ནང་ཆུང་ཀུ་སྦེ་མཐོང་དོན་ག་ཅི་སྨོ།

འཛམ་གླིང་དང་བསྡུར་བའི་ཆ་ཚད་དེ་འཛམ་གླིང་གི་བལྟ་མི་ཅིག་གིས་མཐོང་ཚུལ་གྱི་ཆེ་ཚད་དང་གཅིག་པ་མེན། བལྟ་ཚུལ་དེ་ལུ་གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་ས་གནས་ལས་ཟླ་བའི་རྒྱ་ཚད་དེ་བར་ཐག་གིས་བགོ་བའི་ཆ་ཚད་ཨིན། ཟླ་བའི་རྒྱ་ཚད་3,474.8 km དང་འཛམ་གླིང་དང་ཟླ་བའི་ལྟེ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་བར་ཐག་384,400 km ལག་ལེན་འཐབ་ན། ཟླ་བའི་མཐོང་ཚུལ་གྱི་རྒྱ་ཚད་དེ་0.52 ཌི་གི་རི་ཙམ་འོང་། དེ་བལྟ་སའི་གནས་ས་ངེས་ཅན་གཅིག་གི་ཏག་ཏག་གི་སྔོན་དཔག་མེན། ཕན་ཐོགས་ཅན་གྱི་རགས་རྩིས་ཅིག་ཨིན།

དེ་གིས་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་1/4 ལས་ལྷགཔ་ཡོད་པའི་ཆ་རོགས་ཅིག་ཡང་ནམ་མཁའི་ཁྱོན་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ནང་རྐྱངམ་ཅིག་སྦེ་མཐོང་ཚུགསཔ་ཨིན། གཟུགས་གཉིས་བར་གྱི་བར་སྟོང་དེ་གཟུགས་གང་རུང་གི་རྒྱ་ཚད་ལས་ཧ་ཅང་སྦོམ་ཨིན། ཟླ་བ་དེ་ཐག་རིང་སུ་ཅིག་ལུ་ཡོད་པ་ཅིན། དེ་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་ཆེ་ཚད་ཆུང་ཀུ་མ་འགྱོ་བར་དང་། གཟའ་སྐར་དང་བསྡུར་བའི་ཟླ་བའི་ཆ་ཚད་ཆེ་དྲགསཔ་དེ་མ་བརླག་པར་ཆུང་སུ་སྦེ་མཐོང་འོང་།

ཁྱད་པར་འདི་གིས་ཟླ་བའི་པར་ཚུ་བསྡུར་བའི་སྐབས་ལག་ལེན་ཅན་གྱི་བརྟག་ཐབས་ཅིག་སྤྲོདཔ་ཨིན། མཐོང་ཚུལ་མ་འདྲཝའི་དང་སྦྱོར་རིང་ཚད། པར་གྱི་བར་བཅད། ཡང་ན་སྔོན་གྱི་རི་མོ་མ་འདྲཝ་སྤྱད་དེ་བཏབ་པའི་པར་ཚུ་གིས། ཟླ་བའི་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་ཆེ་ཚད་འགྱུར་ཡོདཔ་བདེན་ཁུངས་མི་སྟོན། མཐོང་ཚུལ་གྱི་རྒྱ་ཚད་དོན་དག་ཡོད་པའི་བསྡུར་བ་ཅིག་ལུ་པར་གྱི་ཆ་ཚད་གཅིག་པ་དགོ། ཁྱེད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཟླ་བའི་བརྡ་ཁྱབ་སྟོན་ཁང་ཚུ་གིས་ཟླ་བའི་དུས་དང་འོད་འཕྲོ་ཚད་དང་མཉམ་དུ་བར་ཐག མཐོ་ཚད། དེ་ལས་ཨ་ཛི་མུཐ་ཀྱི་གནས་ས་ཚུ་སྟོནམ་ལས། བལྟ་ཞིབ་བཀོད་ཐོ་བཞག་ནིའི་གནས་ཚུལ་ཕན་ཐོགས་ཅན་ཐོབ་ཨིན། པར་ཆས་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་གཅིག་པ་བཞག བར་ཐག་བཀོད་ཐོ་བཞག དེ་ལས་ང་བཅས་ཀྱི་ཆ་རོགས་དེ་འཛམ་གླིང་ཟུར་ཁར་ག་དེམ་ཅིག་སྦོམ་ཨིན་ནའི་དྲི་བ་གཞི་རྩ་ཅན་དེ་དང་། ཟླ་བའི་མཐོང་ཚུལ་གྱི་ཆེ་ཚད་འགྱུར་བ་གཉིས་འདྲ་བསྲེ་མེད་པར་བརྟག་ཞིབ་འབད་ཚུགས།