Den Äerdmound ass ongeféier e Véierel esou breet wéi d’Äerd. Dat kléngt vläicht ganz normal, bis een aner Planéite mat hire Satellitte vergläicht: Och déi grouss Mounde vum Jupiter a Saturn maachen nëmmen e klengen Deel vum Duerchmiesser vun hire Planéiten aus. Ënnert den aacht Planéiten huet d’Äerd de gréisste Mound am Verhältnis zu der Gréisst vu sengem Himmelskierper.
Dës Besonderheet muss awer mat zwou Aschränkunge gesi ginn. Eise Mound ass net dee gréisste Satellit an absolute Zuelen, an d’Äerd-Mound-Paar ass och net dat gläichméissegst, wann een Zwergplanéite mat abezitt. Dem Pluto säi Begleeder Charon ass am Verhältnis vill méi grouss. Déi interessant Fro ass also net einfach „Wéi grouss ass de Mound?“, mee „Grouss am Verglach mat wat?“
E Verhältnis mécht aus där Fro e sënnvolle Verglach. Et hëlleft och, dräi Iddien auserneenz ze halen, déi dacks vermëscht ginn: kierperlech Gréisst, gravitationell Bedeitung an déi scheinbar Gréisst um Himmel. Déi interaktiv Kaart vum Sonnesystem weist déi aktuell Positioune vun de Planéiten; déi folgend Vergläicher erklären en aneren Aspekt vun deem System – wéi staark d’Gréisste vun de Planéiten an hire Mounden ënnerschiddlech sinn.
De Mound ass méi wéi e Véierel esou breet wéi d’Äerd
De Radius vum Mound ass 1,737.4 km. Wann een de mëttleren Äerdradius vu ronn 6,371 km unhëlt an de Radius vum Mound duerch dee vun der Äerd deelt, kritt een ongeféier 0.273. An anere Wierder: De Mound ass ongeféier 27.3% vum Äerdduerchmiesser breet. Datselwecht Verhältnis gëllt fir Radius an Duerchmiesser, well d’Verduebele vu béide Moosswäerter hiert Verhältnis net ännert.
Stell der d’Äerd als e Ball mat engem Duerchmiesser vun 30 cm vir. Op där Skala wier de Mound ongeféier 8.2 cm breet: éischter wéi eng grouss Orange wéi eng kleng Perle. Dat ass e beandrockend grousse Begleeder. De Modell weist awer och eng heefeg Fal bei Illustratiounen. Bei der mëttlerer Distanz tëscht Äerd a Mound vun 384,400 km wieren d’Mëttelpunkte vun deenen zwee Bäll ongeféier 9.1 Meter vunenee fort. Op enger Illustratioun, op där se bal unenee stoussen, kënnen hir Gréisste relativ zueenee zwar stëmmen, wärend den eidele Raum staark verkierzt ass.
Den Duerchmiesser ass nëmmen eng Méiglechkeet, d’Verhältnis ze moossen. De Mound huet ongeféier een Eenachtelsentel vun der Äerdmass, also ronn 1.2%, net 27.3%. De Volume wiisst mam Kubus vum Duerchmiesser: En Objet, deen 0.273-mol esou breet ass, huet bei der selwechter Form nëmmen ongeféier 0.020-mol de Volume. Dat sinn ongeféier 2%.
Den Ënnerscheed kënnt vun der Dicht. De Mound ass am Duerchschnëtt manner dicht wéi d’Äerd, där hire groussen, eisenräiche Kär substantiell zu hirer Mass bäidréit. E Mound kann also nieft sengem Planéit beandrockend grouss ausgesinn, ouni och nëmmen no un engem gläichwäertege gravitationelle Partner ze sinn. Et ass wichteg, Duerchmiesser a Mass auserneenz ze halen, wann een diskutéiert, ob d’Äerd an de Mound engem Duebelplanéit gläichen.
Méi grouss Mounde kënne méi kleng Begleeder sinn
Dem Jupiter säi Ganymed ass de gréisste Mound am Sonnesystem a säin Duerchmiesser läit bei ronn 5,268 km. Dem Saturn säin Titan kënnt duerno mat ronn 5,149 km. Béid si méi breet wéi de Merkur a vill méi breet wéi eise Mound, deem säin Duerchmiesser 3,474.8 km ass. Awer kee vun hinne léisst säin Himmelskierper kleng ausgesinn.
Mat de mëttleren Duerchmiessere gerechent, ass de Ganymed nëmmen ongeféier 3.8% esou breet wéi de Jupiter. Den Titan ass ongeféier 4.4% esou breet wéi de Saturn. D’Verhältnis vun 27.3% bei der Äerd ass also méi wéi sechs Mol esou grouss wéi dat vun deenen zwee. Dat heescht net, datt eise Mound sechs Mol méi grouss ass; et heescht, datt seng relativ Gréisst nieft sengem eegene Planéit méi wéi sechs Mol esou grouss ass.
Den Neptun bitt nach en nëtzleche Verglach. Säi gréisste Mound, den Triton, mécht ongeféier 5.5% vum Duerchmiesser vum Neptun aus. Dat ass e méi groussen Undeel wéi beim Ganymed oder Titan, awer nach ëmmer vill manner wéi d’Äerd-Mound-Verhältnis. De Mars läit um aneren Enn vum Spektrum: Seng zwee kleng, onreegelméisseg Mounde si winzeg am Verglach mam Planéit.
Dës Vergläicher erklären, firwat eng Ranglëscht vun de Mounden no Duerchmiesser net d’Fro beäntwert, wéi ee Planéitesystem den opfällegste Begleeder huet. Eise Mound steet no kierperlecher Gréisst op der fënnefter Plaz ënnert de Mounde vum Sonnesystem, mä am Verglach mat sengem Himmelskierper op der éischter Plaz ënnert den aacht Planéiten. Fir en Iwwerbléck iwwer all Satellitten, kuck de Guide zu de Mounde vum Sonnesystem; hei ass den entscheedenden Ënnerscheed deen tëscht enger absoluter Ranglëscht an engem Verhältnis.
Maacht dat d’Äerd an de Mound zu engem Duebelplanéit?
„Duebelplanéit“ ass eng verlockend Bezeechnung, huet awer keng formell Definitioun, déi iwwerall unerkannt ass. En Test, deen heiansdo virgeschloe gëtt, kuckt no der Lag vum gemeinsame Schwéierpunkt vun deenen zwee Himmelskierper. Béid kreesen ëm dëse Punkt, de Baryzentrum; de méi klengen Himmelskierper krees net ëm e perfekt stationäre méi groussen.
Bei der Äerd an dem Mound läit de Baryzentrum bannent der Äerd. Seng Positioun kann ee mam Masseverhältnis schätzen. Wann d’Äerd ongeféier 81 Mol d’Mass vum Mound huet, läit de Baryzentrum ongeféier een Zweiwenzegstel vun der Distanz tëscht den Zentren ewech vum Äerdzentrum. Mat der mëttlerer Distanz vun 384,400 km ergëtt dat ronn 4,700 km. Dat ass manner wéi de Radius vun der Äerd vun ongeféier 6,371 km; an dëser vereinfachter Rechnung läit de Punkt also ronn 1,700 km ënner der Uewerfläch.
Vergläiche mer dat elo mam Pluto a Charon. Charon ass ongeféier hallef esou breet wéi de Pluto an huet ronn een Aachtel vu senger Mass. Hire Baryzentrum läit ausserhalb vum Pluto, wat si zu engem vill méi däitleche Beispill vun engem Duebelkierper mécht. De Pluto ass als Zwergplanéit klasséiert, sou datt dat d’Besonderheet vun der Äerd ënnert den aacht Planéiten net a Fro stellt.
Den Test mam Baryzentrum ass nëtzlech, awer keng komplett Klassifikatiounsreegel. Seng Lag hänkt souwuel vun der Distanz wéi vun der Mass of: Bréngt een déi selwecht zwee Himmelskierper méi wäit auserneen, beweegt sech de Baryzentrum méi wäit vun all Zentrum ewech. E Punkt ausserhalb vum gréissere Kierper beweist also u sech net, datt eng „Duebelplanéit“-Klassifikatioun iwwerall unerkannt ass. D’Äerd an de Mound gëllen traditionell weiderhin als Planéit mat sengem natierleche Satellit, trotz dem ongewéinlech groussen Duerchmiesser vum Mound am Verhältnis zu der Äerd.
En Hiweis op d’Entstoe vum Mound
Déi substantiell Gréisst vum Mound ass eng vun e puer Eegenschaften, déi eng Theorie iwwer säin Ursprong erkläre muss. Déi féierend Erklärung ass en Aschlag vun engem grousse Kierper: Fréi an der Geschicht vun der Äerd huet eng gewalteg Kollisioun Material an eng Ëmlafbunn geschleidert, aus deem sech de Mound duerch d’Zesummeféiere vun den ëmkreessenden Deeler gebilt huet. D’Grondiddi ass gutt ënnerstëtzt, mee déi genee Ëmstänn vum Aschlag an déi spéider Entwécklung ginn nach erfuerscht.
D’Gréisst eleng beweist dës Erklärung net. Wëssenschaftler berücksichtegen och den Dréimoment vum System, de relativ klenge metallesche Kär vum Mound souwéi cheemesch an isotopesch Ähnlechkeeten tëscht Material vun der Äerd an dem Mound. Eng erfollegräich Erklärung muss all dës Observatiounen zesummen erklären, net nëmmen an enger Simulatioun e grousse Satellit ervirbréngen.
Dat ënnerscheet sech vum allgemenge Bild vun de grousse, reegelméissege Mounde vu Risseplanéiten. Et gëtt ugeholl, datt si sech a Scheiwe vu Gas a Feststoffer ronderëm hir wuessend Planéite gebilt hunn. Verschidde Formatiounsëmfeld kënnen zu verschiddene Gréissteverhältnisser tëscht engem Planéit a senge Begleeder féieren. Et gëtt kee Grond, datt all Planéitesystem eng vergréissert oder verkleengert Kopie vun den anere muss sinn.
D’Entstoe an déi spéider Entwécklung sollte ebenfalls auserneengehale ginn. Gezeitekräfte hunn d’Äerd-Mound-System mat der Zäit verännert, an de Mound beweegt sech all Joer ëm ongeféier 3.8 cm vun der Äerd ewech. Dat ännert d’Distanz tëscht hinnen, net hiert Duerchmiesserverhältnis. Déiselwecht Interaktiounen hëllefen hir synchroniséiert Ëmlaf- a Rotatiounsbeweegung ze erklären, déi am Artikel Firwat mir ëmmer déiselwecht Säit vum Mound gesinn behandelt gëtt.
Firwat e grousse Begleeder um Himmel trotzdeem kleng ausgesäit
Déi relativ Gréisst nieft der Äerd ass net datselwecht wéi déi scheinbar Gréisst fir en Observateur op der Äerd. Fir d’Vue zielt den Duerchmiesser vum Mound gedeelt duerch seng Distanz vun dir. Wann een säin Duerchmiesser vun 3,474.8 km an déi mëttler Distanz vun 384,400 km tëscht den Zentren vun der Äerd an dem Mound benotzt, kritt een en Winkeldurchmiesser vun ongeféier 0.52 Grad. Dat ass eng nëtzlech graff Schätzung, awer keng exakt Virausso fir eng bestëmmten Observatiounsplaz.
Dofir kann e Begleeder, dee méi wéi e Véierel vun der Äerdduerchmiesser breet ass, um Himmel trotzdeem nëmmen e klenge Beräich ausfëllen. Den Ofstand tëscht den Himmelskierper ass am Verglach mam Duerchmiesser vun all eenzelen enorm. Wann de Mound méi wäit ewech wier, géif en méi kleng ausgesinn, ouni kierperlech méi kleng ze ginn oder säin ongewéinlech grousst Gréissteverhältnis zum Äerdmound ze verléieren.
Dësen Ënnerscheed ass eng praktesch Méiglechkeet, fir Fotoe vum Mound ze vergläichen. Biller, déi mat ënnerschiddleche Brennwäiten, Ausschnëtter oder Virdergrënn gemaach goufen, kënnen net beweisen, datt sech déi kierperlech Gréisst vum Mound geännert huet. Fir de scheinbaren Duerchmiesser sënnvoll ze vergläichen, muss d’Bildskala déi selwecht sinn. D’Mound-Dashboards fir Stied weisen d’Distanz, d’Héicht an den Azimut nieft der Phas an der Beliichtung a liwweren domat nëtzleche Kontext fir eng Observatioun ze dokumentéieren. Looss d’Kameraopstellung onverännert, notéier d’Distanz, an du kanns déi verännerlech scheinbar Gréisst vum Mound ënnersichen, ouni se mat der vill méi grondleeënder Fro ze verwiesselen, wéi grouss eise Begleeder nieft der Äerd ass.