Te Maramataka Ihirama me te Marama Kōhiti: He Whakamārama

Ka tohu pea tētahi marama kōhiti angiangi i te rangi o te ahiahi i tētahi panonitanga nui o te maramataka Ihirama: te tīmatanga o Ramadan, te taenga mai o Eid al-Fitr, te tīmatanga rānei o tētahi atu marama ā-marama. Engari, ehara te marama kōhiti i te tohu rā i te rangi ka taea e te katoa o te ao te pānui i te wā kotahi. Ka whakawhirinaki te kitea o taua marama ki te tūnga o te Marama, te wāhi o te kaititiro, ngā āhuatanga o te kōhauhau, me ngā tikanga e whāia ana e te hapori.

E 12 ngā marama ā-marama o te maramataka Ihirama, e kīia ana hoki ko te maramataka Hijri. Kāore i rite ki ngā maramataka e whakahāngai ana i ngā marama ki ngā kaupeka, kāore tēnei e tāpiri auau i tētahi marama anō hei whai i te tau ā-rā. Nō reira, e rua ngā ariā motuhake e whakatau ana i ōna rā: mā te marama kōhiti e tohu te tīmatanga o te marama, ā, mā te poto ake o te tau ā-marama e kawe ngā marama puta noa i ngā kaupeka. Mā te tātai arorangi e whakamārama te manawataki taketake, engari mā ngā tikanga whakapono, whakahaere hoki e whakatau te whakamahinga o taua manawataki hei maramataka.

Ehara te marama hou i te marama kōhiti tuatahi ka kitea

I te tātai arorangi, ko te marama hou te wā tonu o te tūtakitanga ā-āputa, arā, ina ōrite te ahopou ecliptic o te Rā me te Marama ina tirohia mai i te Ao. I taua takotoranga, ka anga te nuinga o te mata kāpui o te Marama ki tua atu i a tātou. Ka kitea hoki te Marama e pātata ana ki te Rā i te rangi, nō reira he tino uaua, he kore rānei e taea te kite i tōna tapa kāpui angiangi.

He tūāhuatanga kē te marama kōhiti e whakamahia ana hei tīmata i tētahi marama Ihirama: ko te Marama kōhiti e tipu haere ana ka kitea i muri i te tūtakitanga ā-āputa, ko te nuinga ka rapua i te rangi uru i muri i te tōnga o te Rā. Ko te ingoa noa mō tēnei marama kōhiti ko te hilal. He wā kua tātaihia, ā, ōrite ki te ao katoa te tūtakitanga ā-āputa; engari, he tūāhuatanga mātakitaki ā-rohe te kitea o te marama kōhiti, ā, ka puta i muri mai.

He mea nui taua rerekētanga ina pānui koe i tētahi maramataka āhua o te Marama e whakaatu ana i ngā wā tika o te marama hou. Kāore te wā marama-hou kua whakarārangitia e tohu ana ka kitea te marama kōhiti i taua ahiahi, kāore hoki e whakatau ko ia anake te rā tuatahi o tētahi marama whakapono. E 29.53059 ngā rā te toharite o te wā i waenga i ngā marama hou ā-arorangi whai muri. Me noho ngā marama maramataka hei rā katoa, nō reira e 29, e 30 rā rānei te roa o ngā marama Ihirama, kāore he hautanga rā.

He aha i uaua ake ai te kite i ētahi marama kōhiti hou

He wāhanga noa iho o ngā āhuatanga e pā ana ki te kitea o te marama kōhiti te wā mai i te tūtakitanga ā-āputa, e kīia ana ko te pakeke o te Marama. I a te Marama e neke whakaterāwhiti ana ki te Rā, ka nui ake te wāhanga o tōna mata e kāpui ana, ā, ka nui ake te āputa ā-kite i waenga i a rāua. Engari me tū te marama kōhiti kia tino teitei ake i te pae i te wā e pōuri haere ana te rangi o te ahiahi.

He nui te pānga o te koki o te ara o te Marama ki te pae. I tētahi wā ka noho te marama kōhiti ki runga ake i te wāhi tōnga o te Rā, engari i tētahi wā kē ka pātata rawa ki te pae. Ka panoni tēnei āhuahanga i runga i te ahopae me te kaupeka. Nō reira, ahakoa he ōrite te pakeke o ngā marama kōhiti e rua, ka rerekē pea te uaua o te mātakitaki, ahakoa kāore anō kia uru mai ngā kapua.

Ka whakataetae anō te memenge o te kakarauritanga me te tōnga o te Marama. I muri tonu i te tōnga o te Rā, he tino tīahoaho pea te rangi; ā muri ake, kua totohu pea te marama kōhiti ki roto i te kohu, kua tō rānei. He āwhina te mōhio ki te wā i waenga i te tōnga o te Rā me te tōnga o te Marama, engari ehara tērā i te taurangi ka kitea te marama. He mea nui katoa te puehu, te haumākū, ngā kapua angiangi, te māramatanga o te kōhauhau me te pūkenga o te kaititiro. Kāore he paepae pakeke kotahi mō te Marama e taurangi ai ka kitea te marama kōhiti e te kanohi tahanga i ngā wāhi katoa.

Te tīmatanga o te rā i te ahiahi me ngā rā tīmatanga rerekē

Mō ngā tikanga whakapono, ka tīmata te rā Ihirama i te tōnga o te Rā, kaua i te waenganui pō. Nō reira, ka taka te ahiahi e tīmata ai te rā tuatahi o Ramadan i mua i te nohopuku o taua rā mai i te ata hāpara ki te tōnga o te Rā. Waihoki, ko tētahi pānui ka puta i muri i te mātakitaki i te marama kōhiti o te ahiahi e pā ana ki tētahi rā kua tīmata kē i raro i tēnei tatau e ahu mai ana i te tōnga o te Rā, ahakoa kāore te rā o te maramataka ā-iwi e panoni kia tae rā anō ki te waenganui pō.

I tētahi tikanga kitea e whāia nuitia ana, ka kimi ngā kaititiro i te marama kōhiti hou i muri i te tōnga o te Rā i te rā 29 o te marama e mutu ana. Ki te whakaaetia te kitenga hei tohu kua tīmata te marama hou, ka tīmata taua marama i taua ahiahi. Ki te kore, ka whakakīia te marama e mutu ana kia 30 rā te roa. He rerekē ngā whakaritenga pū mō te whakaae ki ngā kōrero a ngā kaiwhakaatu me te whakamahinga o tēnei tikanga, e ai ki ngā mana whakahaere.

Ka rerekē hoki ngā hapori mō te rohe matawhenua e whakaaetia ana ōna kitenga. Ka whakamahi ētahi i ngā kitenga ā-rohe, ā-takiwā rānei; ka whakaae ētahi atu ki ngā kitenga nō tawhiti ake i raro i ngā tikanga kua whāia e rātou. Tērā pea ka rerekē hoki ō rātou whakaaro mō te whakamahi taonga ā-whatu, mō te wāhi rānei o ngā tātaitanga. Nō reira, ehara i te mea kua hē te tātai a tētahi i te Marama, ahakoa he rerekē ngā rā tīmatanga. Tērā pea e whakamahi ana ngā rōpū i ngā paerewa rerekē mō ngā āhuatanga mātakitaki rerekē.

Te take ka huri haere a Ramadan i ngā kaupeka

Ko te nekehanga ā-kaupeka he hua tika nō te tātaitanga o te maramataka. Ki te whakamahi i te huringa toharite o te Marama, ko te 12 × 29.53059 he 354.36708 rā. E 354, e 355 rā katoa rānei te roa o ngā tau maramataka Ihirama, i runga i te raupapa o ngā marama me te tikanga maramataka. Ahakoa te aha, he poto ake aua tau i te tau ā-rā, e tata ana ki te 365¼ rā.

E 11 rā pea te rerekētanga mō ia tau ā-rā. Nā reira, ko te nuinga o te wā ka tīmata a Ramadan 10, 11 rā rānei i mua ake i te maramataka Gregorian i ia tau ka whai ake. Tata ki te 33 tau ā-rā ka huri haere i ngā kaupeka katoa. He āta haere te panoni, ehara i te peke ohorere: ka whai mai tētahi Ramadan o te raumati i tētahi atu kua paku tōmua ake i te maramataka ā-rā.

Ko te take, kāore he whakatikatika ā-kaupeka mā te tāpiri marama. Ka tāpiri ētahi maramataka ā-marama-ā-rā i tētahi marama anō i ētahi tau kua tohua, kia noho tata ai ō rātou marama ki ētahi kaupeka motuhake; kāore te maramataka whakapono Ihirama e pērā. Ka noho here tonu ōna marama ki te Marama.

He pānga ā-matawhenua tō tēnei. Ina taka a Ramadan ki te raumati o te tuakoi raki, ka taka ki te takurua o te tuakoi tonga. Nō reira, ka pā pea te roa o te nohopuku o te awatea ki tētahi rohe, ā, ka poto ake ki tētahi atu, ahakoa ko taua marama tonu te ingoa. He tūranga pūmau tō tētahi marama ā-marama i te raupapa o te maramataka, engari kāore e mau pūmau ki tētahi kaupeka.

Ngā maramataka e hāngai ana ki te kitenga me ngā maramataka kua tātaihia

He maha ngā tikanga e taea ana e te kīanga maramataka Ihirama mō te whakarite rā ki roto i taua hanganga 12-marama. Ka whakawhirinaki ngā tikanga mātakitaki ki ngā kitenga marama kōhiti kua whakaaetia. Ka whakamahi ētahi atu tikanga i ngā tātaitanga arorangi: i ētahi wā hei matapae mēnā ka kitea te marama kōhiti, i ētahi wā hei whakamahi i tētahi ture kua whakaritea e hāngai ana ki te tūtakitanga ā-āputa, te tōnga rā, te tōnga rānei o te Marama. Kāore ēnei tikanga katoa i te ōrite.

He ara kē tā te maramataka Ihirama ā-tātai: ka whakamahi i tētahi tauira tātai mō te roa o ngā marama me ngā rā tāpiri, kaua e whakatau i ia marama mā tētahi kitenga hou. He pai aua maramataka mō te whakawhiti rā me ngā mahi hītori, engari ehara i te mea ka ōrite aunoa te rā kua whakawhitia ki te rā i whāia e tētahi hapori ake. Tērā hoki te rangirua o ngā pūkete o mua mō te wāhi, mō te tikanga rānei i whakamahia.

Kāore he take kia whakaarohia he tauaro ngā tātaitanga me ngā kitenga. Mā ngā tātaitanga arorangi e whakatau te tūnga e tūmanakohia ana mō te Marama, ā, e āwhina hoki ki te aromatawai i tētahi kitenga kua pūrongotia. Ko te pātai whakapono, he aha ngā taunakitanga e whakaaetia ana e tētahi mana whakahaere hei tīmata i te marama.

Nō reira, he pātai pātata, engari he rerekē, tā te rā Hijri i tētahi taupānga maramataka, tā tētahi mahere kitea matapae me tā te pānui a tētahi hapori. I mua i te whakatairite i ēnei, me mātua mōhio mēnā he whakawhitinga tātai noa iho tētahi, he paearu arorangi tētahi, he kitenga kua whakaaetia rānei tētahi.

Te whakamahere mātakitaki marama kōhiti me te kore whakapae nui

Tīmata ki te wāhi mātakitaki, kaua ki tētahi tohu āhua whānui noa o te Marama. Whakamahia te rapunga tāone mō tētahi papa tirotiro Marama ā-rohe hei tirotiro i te tōnga o te Marama, tōna teitei, tōna ahopae aronga me te tirohanga ki te rangi i runga i ngā huarere ā-rohe. Mā ēnei e āwhina te whakautu i ngā pātai whai take: ko tēhea te aronga hei tirohanga māu, kei runga ake rānei te Marama i te pae, ā, tērā rānei ka taupoki ngā āhuatanga o te taiao i tōna kitea? Ehara ēnei i te whakataunga mana mō te kitea o te marama kōhiti.

Hei tauira, kei te papa tirotiro Marama o Rānana ngā taipitopito mātakitaki ā-rohe mō Rānana. Kaua e whakapae ka hāngai tōna āhuahanga ki tētahi tāone tawhiti. He pai te wāhi mātakitaki he pae uru e wātea ana te tirohanga, kāore e āraitia te rangi pāpaku e ngā whare, e ngā puke rānei e pātata ana. Taria kia tō rawa te Rā i mua i te rapu, ā, kaua rawa e anga atu ngā karu-rua, te karu whakarahi rānei ki te Rā.

Ki te hiahia koe ki te mōhio he aha i panoni ai te āhua kāpui, kei te aratohu mō ngā āhua o te Marama te whakamārama i te huringa. Mō tētahi pūrongo kitenga, tuhia tō wāhi, te wā mātakitaki, ngā āhuatanga o te rangi, me te whakamahinga, kore rānei o ngā taonga ā-whatu. Mā aua taipitopito e whai kiko ake ai te kitenga i tētahi whakaahua kāore he kōrero horopaki.

Hei whakamutunga, me wehe te mātakitaki whaiaro i te rangi i te whakatau i tētahi rā whakapono. Ki te kore koe e kite i te marama kōhiti, ko te mea anake kua whakamātauhia, kāore koe i kite i raro i aua āhuatanga. Ahakoa ka kite pea koe i tētahi āhua, me aromatawai tonu i raro i ngā tukanga a te hapori e hāngai ana. Mō te tīmatanga o te nohopuku, o tētahi hakari rānei, whāia te pānui a te mana whakahaere, a te hapori rānei e whai ana koe i tōna maramataka.