He whakamārama mō te take ka kitea tonutia e tātou te taha kotahi o te Marama

Titiro ake ki te Marama i ngā pō maha, ā, ka kitea e mau tonu ana ōna tohu matau. Ko ngā wāhi whānui ōrite o ngā mania pōuri o te Marama e anga tonu ana ki Papatūānuku, nō reira ka āhua kore e huri te Marama. Engari e huri ana: kotahi te hurihanga o te Marama i tōna tuaka mō ia amionga kotahi huri noa i Papatūānuku. Ko tēnei tukutahitanga, e kīia nei ko te tāhere ā-tai, te take ka kitea tata tonu e tātou te tuakoi kotahi, kaua ko ia taha o te Marama i tōna wā.

E kīia whānuitia ana te tuakoi ritenga ko te taha tawhiti. Ehara i te taha pōuri tonu. Ka whiti te Rā ki te nuinga o te mata o te Marama i ngā wāhanga rerekē o te huringa ā-marama, ahakoa kei te noho pōuri tonu ētahi rua hōhonu e tata ana ki ngā poupou. Mā te āhua o te amionga o te Marama, tōna hurihanga me tētahi piu āhua iti e whakamārama ngā mea ka kitea e tātou.

Kotahi te hurihanga mō ia amionga

E 27.32166 ngā rā e pau ana i te Marama ki te whakaoti i tētahi hurihanga e ai ki ngā whetū tawhiti, ā, e 27.32166 anō ngā rā e pau ana ki te whakaoti i tētahi amionga huri noa i Papatūānuku. Nā te ōrite o ēnei wā, ka mau tonu te mata whānui ōrite ki te anga mai ki tō tātou ao. Mehemea kāore te Marama i te huri, ka kitea ētahi ahopou rerekē i a ia e neke haere ana i tōna amionga. Engari, ka huri pūmau ia i a ia e haere ana, kia rite ai tōna tere ki tōna amionga.

Ko tētahi whakatairite māmā, ko te hīkoi huri noa i tētahi tangata, me te anga tonu o tō kanohi ki a ia. Me huri kotahi koe i a koe e porowhita ana, ahakoa ka kite tonu taua tangata i te taha ōrite o tō māhunga. Kāore e tino kitea te hurihanga o te Marama, nā te mea kāore he tohu whenua i Papatūānuku e māmā ai te kite i tōna hurihanga mai i tētahi pō ki tētahi.

Ehara te wā hurihanga 27.32166 rā i te wā mai i tētahi marama pū ki tētahi marama pū. E 29.53059 rā te roa o taua huringa ā-āhua, nā te mea, i a te Marama e amio ana i a Papatūānuku, e neke haere ana hoki te pūnaha Papatūānuku–Marama huri noa i te Rā. Me haere paku atu anō te Marama i muri i tana whakaoti i tētahi amionga, kia hoki anō ai ki te ritenga ōrite ki te Rā me Papatūānuku. Kei te aratohu mō ngā āhua o te Marama te whakamārama mō te whakaputanga o ngā āhua ka kitea e tātou i ēnei koki rerekē o te Rā, o Papatūānuku me te Marama.

Te tukutahitanga o te Marama nā ngā tōpana ā-tai

Ko te tāhere ā-tai te hua o te mahi a te tōpapa ki runga i tētahi tinana hurihuri i roto i te roanga o te wā. He kaha ake te tō mai a te tōpapa o Papatūānuku ki te taha o te Marama e pātata ana ki Papatūānuku i tōna taha tawhiti. Nā taua rerekētanga ka totoro paku te Marama, ka puta he whakakē ā-tai. I ngā wā kāore anō kia tukutahi te hurihanga me te amionga o te Marama, kāore te whakakē i te noho tōtika ki te ahunga i waenganui i Papatūānuku me te Marama. Nā te tōpana takahuri i hua mai i tēnei, ka panoni te hurihanga o te Marama, ā, ka memeha te pūngao hurihuri nā te waku o roto.

Ka haere te wā, ka pōturi haere te hurihanga o te Marama, kia ōrite ai te roa o tētahi hurihanga ki tētahi amionga. I taua tūāhua tukutahi, ka noho tata tonu te whakakē ā-tai ki te rārangi e anga atu ana ki Papatūānuku, nō reira ka tino iti iho te tōpana tukurua i panoni ai te hurihanga. Ehara te tāhere ā-tai i te tōpana motuhake e pupuri ana i tētahi mata kia kore e neke; he hua pūmau kē tēnei nā te hurihanga, te tōpapa me te ngaronga pūngao.

He mea nui tonu ngā pānga ā-tai ki te pūnaha Papatūānuku–Marama. Kei te tawhiti haere te Marama i a Papatūānuku, tata ki te 3.8 cm ia tau, he hua tēnei nō ngā pāhekoheko ā-tai e whakawhiti ana i te tōpana koki puta noa i te pūnaha. Kāore e kitea taua nekeneke i te mātakitakitanga kotahi, engari e hono ana ki te whakawhiti haere tonu i waenganui i te amionga me te hurihanga o te Marama.

Ehara te taha tawhiti i te taha pōuri

Ko te taha tawhiti te tuakoi e anga atu ana i Papatūānuku. Ka whiwhi taua taha i te māramatanga o te Rā, pērā anō i te taha tata, i te wā e amio ana te Marama i tō tātou ao. I te marama pū, ka whakamāramatia te taha tata, ā, ko te nuinga o te taha tawhiti e anga kē ana i te Rā; i te marama hou, ka whakamāramatia te taha tawhiti, ā, ko te nuinga o te taha tata kei te pōuri. Ka huripoki anō tēnei huringa i te neke haere o te Marama i ōna āhua.

Heoi anō, me whai whakaaro ki tētahi kōrero hira: kāore ngā wāhi katoa o te Marama e rerekē haere ana i waenganui i te māramatanga o te Rā me te pōuri. E tata ana ki ngā poupou, ka noho pāpaku tonu te Rā i runga ake i te paerangi. Kei te whakamarumarutia ētahi papa o ngā rua hōhonu e ō rātou paenga, kia kore rawa te māramatanga o te Rā e tau atu ki reira, ā, ka noho ēnei hei rohe pōuri pūmau. He hua ēnei wāhi motuhake nā te āhua o te whenua o reira me te koki pāpaku o te Rā, ehara i te mea nā tō rātou noho ki te taha tawhiti.

Nō reira ka hē pea te kīanga “te taha pōuri o te Marama”. Tērā pea ka whakamahia ōpaki hei tohu i te taha tawhiti, engari kāore e tika ana hei whakaahua i tētahi tuakoi kāore rawa e whiwhi māramatanga Rā. Hei kite i te panoni o ngā rā me ngā wā o ngā āhua i roto i te huringa, whakamahia te maramataka ā-marama mō ngā āhua o te Marama.

Ka kitea anō he wāhanga o te mata nā tētahi piu iti

Kāore a Papatūānuku e kite i te haurua pū o te Marama i roto i te roanga o te wā. He porotītaha paku te amionga o te Marama, nō reira ka rerekē tōna tere amionga: ka tere ake ia i tōna tata rawa atu ki Papatūānuku, ka pōturi ake i a ia e tawhiti atu ana. Ka noho tata pūmau te tere hurihanga, nō reira nā te rerekē haere o te tere amionga ka āhua piu te Marama mai i tētahi taha ki tētahi taha. Ko te libration ā-ahopou te ingoa mō tēnei nekeneke āhua kitea.

He pūtake kē tō te libration ā-ahopae. E 1.54 degrees te koki o te tuaka hurihanga o te Marama ki te porowhita-ā-Rā, ā, e 5.14 degrees te koki o tōna amionga ki te porowhita-ā-Rā. Nā ēnei koki e rua ka taea e te hunga mātakitaki te kite paku atu i tua o te poupou raki, o te poupou tonga rānei o te Marama, i ngā wā rerekē o tōna amionga. Ka whai pānga paku anō te tawhiti o te Marama me te wāhi o te kaititiro i Papatūānuku ki te āhua o te tirohanga.

Kāore te libration e whakaatu i te taha tawhiti katoa i te wā kotahi. Engari, ka āhei te hunga mātakitaki ki te titiro paku ki tua o te paenga āhua kitea i roto i te roanga o te wā. Hui katoa, tata ki te 59 percent o te mata o te Marama ka taea te kite mai i Papatūānuku i tētahi wā, ahakoa kāore e neke ake i te haurua e kitea ana i te wā kotahi. Nā tēnei āta kitea haere, ka toro atu ngā mahere taipitopito o te mata o te Marama ki tua atu i te mata e noho pū ana ki waenganui i te tirohanga noa.

Ngā mea hei mātakitaki mai i Papatūānuku

Ko tētahi huarahi pai hei mātakitaki i tēnei pānga, ko te whakatairite i tētahi āhuatanga māmā te mōhio, e pātata ana ki te tapa o te Marama, i ngā rā rerekē. Ka neke te tapa āhua kitea nā te libration, nō reira tērā pea ka kitea whānuitia ake tētahi rua, tētahi mania pōuri rānei e pātata ana ki te tapa i tētahi rā, tēnā i tētahi atu. He māmā noa te panoni, ki te kore he karu whātata, he karu whakarahi rānei, ā, ka uaua anō pea te whakatairite nā te rerekē o te anga o te Marama i te rangi. Kia mau tonu ki te hinengaro tētahi āhuatanga, ā, whakatairitehia ngā tirohanga i ngā wāhanga āhua ōrite.

Ka rerekē te tirohanga i runga anō i tō wāhi i Papatūānuku, me te wā e titiro ai koe. Kei te papatohu Marama mō te tāone ngā mōhiohio mō te āhua me te māramatanga ā-rohe, te tōnga me te tōpūtanga ake o te Marama, te teitei me te ahopou-koki, te tawhiti, me te āhua o te rangi me ngā huarere ā-rohe. Hei whakamahere, kei te aratohu mō te wā pai hei kite i te Marama te kōrero mō te pānga o te āhua o te Marama me ngā āhuatanga ā-rohe ki te wā e kitea ana ia i runga ake i te paerangi. Mā te hurihanga tukutahi o te Marama e whakamārama te noho tonu mai o tōna mata taunga; mā te libration ka kitea e te hunga manawanui tētahi tirohanga rerekē ki tua paku atu.