Àwọn Àpilẹ̀kọ Tuntun
Ìdí Tí A Fi Máa Ń Rí Ojú Kan náà ti Oṣùpá Nígbà Gbogbo
Oṣùpá ń yípo lórí àáké rẹ̀ bí ó ṣe ń yí ayíká Ilẹ̀ Ayé, ṣùgbọ́n ìṣíkiri méjèèjì yìí bá ara wọn mu, èyí sì ń jẹ́ kí ìdajì agbègbè kan náà fẹ́rẹ̀ẹ́ máa dojú kọ wá. Ìdìmọ́ ìgbì omi ló ṣàlàyé ìṣètò yìí; ìlíbírẹ́ṣọ̀n sì jẹ́ ká rí díẹ̀ lára ohun tó wà lẹ́yìn etí rẹ̀.
Kà díẹ̀ sii →Òṣùpá Mélòó Ló Wà Nínú Ètò Oòrùn? Ìṣírò Tí Ó Ní Ọjọ́
Àkójọ kan tí a ṣe ní ọjọ́ kan ka àwọn òṣùpá 285 tí a mọ̀ pé wọ́n ń yí àwọn pílánẹ́ẹ̀tì ká, ṣùgbọ́n iye náà máa ń yí padà bí a ṣe ń fìdí àwọn ohun tuntun múlẹ̀. Bá àwọn òṣùpá tó tóbi jù lọ pàdé, kí o sì wo bí Òṣùpá Ilẹ̀-ayé ṣe rí ní ìfiwéra pẹ̀lú wọn.
Kà díẹ̀ sii →Àlàyé Àwọn Orúkọ Òṣùpá Tó Pé: Ikooko, Yìnyín, Kòkòrò Ilẹ̀ àti Ìkórè
Ọ̀pọ̀ orúkọ òṣùpá tó pé tí a mọ̀ dáadáa ń tọ́ka sí àwọn àmì àsìkò ọdún, iṣẹ́ àti ìtàn àdúgbò, ṣùgbọ́n wọn kò wá láti inú ètò fífi orúkọ kan ṣoṣo tó gbajúmọ̀ káàkiri ayé. Òṣùpá Ikooko, Yìnyín, Kòkòrò Ilẹ̀ àti Ìkórè fi hàn bí orúkọ kan ṣe lè pa ìbáṣepọ̀ tó wúlò mọ́ láìní ìpilẹ̀ṣẹ̀ kan pàtó tó dájú.
Kà díẹ̀ sii →Àlàyé nípa Ìṣúra Òṣùpá Kíkún, Apá kan àti Ojiji Òde
Bí ìṣúra òṣùpá ṣe rí dá lórí bí Òṣùpá ṣe wọ inú ojiji Ilẹ̀ Ayé tó jin tó. Wo àwọn ìyípadà tó máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà ìṣúra òjìji òde, apá kan àti kíkún, kí o sì kọ́ ohun tó yẹ kí o ṣàkíyèsí láti orí ilẹ̀.
Kà díẹ̀ sii →Ìgbà wo ni àkókò tó dára jù láti rí Oṣupa lójú ọ̀run?
Oṣupa kì í ṣe ohun tí a ń rí lóru nìkan: ìpele rẹ̀ ló ń pinnu ìgbà tí ó wà lókè ojú ọ̀run, nígbà tí yíyípo rẹ̀ ń mú kí ó máa yọ ní àkókò tó pẹ́ díẹ̀ sí i ní ọ̀pọ̀ ọjọ́ tó tẹ̀ léra. Kọ́ ìgbà tó yẹ kí o wò ó àti bí o ṣe lè ṣètò ìwòran rẹ ní ìbámu pẹ̀lú ipò agbègbè rẹ.
Kà díẹ̀ sii →Kí Ni Supermoon? Ìwọ̀n, Ìmọ́lẹ̀ àti Ìtumọ̀ Rẹ̀
Supermoon máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí Oṣù bá kún nígbà tí ó wà nítòsí Ilẹ̀ Ayé. Ìwọ̀n àti ìmọ́lẹ̀ rẹ̀ máa ń pọ̀ sí i gan-an, ṣùgbọ́n ìyípadà náà kéré sí ohun tí ojú rí ju bí àwọn fọ́tò tó ń yani lẹ́nu ṣe lè mú kí ó dà bíi pé ó pọ̀.
Kà díẹ̀ sii →Ìpìlẹ̀ Òṣùpá
Ìdí Tí A Fi Máa Ń Rí Ojú Kan náà ti Oṣùpá Nígbà Gbogbo
Oṣùpá ń yípo lórí àáké rẹ̀ bí ó ṣe ń yí ayíká Ilẹ̀ Ayé, ṣùgbọ́n ìṣíkiri méjèèjì yìí bá ara wọn mu, èyí sì ń jẹ́ kí ìdajì agbègbè kan náà fẹ́rẹ̀ẹ́ máa dojú kọ wá. Ìdìmọ́ ìgbì omi ló ṣàlàyé ìṣètò yìí; ìlíbírẹ́ṣọ̀n sì jẹ́ ká rí díẹ̀ lára ohun tó wà lẹ́yìn etí rẹ̀.
Kà díẹ̀ sii →Ìyàlẹ̀ Ọ̀run Alaye: Alaye Tí a Gboro
Gbogbo ohun tí o nílò láti mọ̀ nípa ìyàlẹ̀ ọ̀run mẹ́jọ — ó sí ọ̀run tuntun tó ọ̀run pínpín àti padà. Àǹfàní ti ọ̀run 29.53-ọjọ́ synodic ẹka alaye.
Kà díẹ̀ sii →Wíwo Òṣùpá
Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ Òṣùpá
Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ Ojú Ọ̀run
Àṣà Òṣùpá àti Kàlẹ́ndà
Ìwádìí Òṣùpá
Artemis 2: Eniyan Padà Sí Òrùn Oṣupa
Ní ìlò ní Ìbáàdandun 1, 2026, Artemis 2 rán àkọ́kọ́ ẹẹ́ mẹ́tàlá ní ayika Òrùn Oṣupa — iṣẹ ológun àkọ́kọ́ àwọ̀ ákójọ̀pọ̀ ní ọ̀gbà-ọ̀jọ́-ẹ-ní-ọgójì. Èyí ni ó túmọ̀ fún ọjọ́ iwájú àkọ́lọ́ Òrùn Oṣupa.
Kà díẹ̀ sii →Artemis àti Oní ti Lunar Timekeeping
NASA's Artemis program ní tú pẹ̀ fún àkíyèsì ìgbeẹ̀ ní Ọ̀run. Níbí ni LTC ní jẹ́ àǹfàní lunar ìkànrò, ifowora, àti oní Moon bases.
Kà díẹ̀ sii →Àkókò Òṣùpá
Kín ni Coordinated Lunar Time (LTC)?
Alaye tí a gboro nípa NASA's àǹfàní Coordinated Lunar Time — ètò àkókò tuntun fún Ọ̀run àti báwo ti rẹ̀ ní ìfapáde fún space exploration.
Kà díẹ̀ sii →Báwo ni Àkókò Ń Rẹ̀ Yíya Ju Ọ̀run
Einstein's general relativity ti á sọ pé aiye kékeré nípa àkókò dáradán. Níbí ni àkókò gbogbo ọ̀run yíya 56 microsecond ọjọ́ kan — àti báwo ti rẹ̀ ní ìfapáde fún ìgbeẹ̀ àkókò lunar.
Kà díẹ̀ sii →Báwo ni Lunar Time Ní Ìgbèkúlẹ̀
Alaye tékníkal nítorí àkókò lunar — ó sí J2000 epoch ìṛísun tó Meeus algorithm tí ó ní ìyàlẹ̀ ọ̀run tó iṣẹ́jú méjì àkíyèsì.
Kà díẹ̀ sii →Ó sí Sundials tó Lunar Time: Ìtàn ti Timekeeping
Ó sí ancient sundials tó atomic clocks tó Ọ̀run — báwo ni ènìyàn tú pẹ̀ fún àkíyèsì ìgbeẹ̀ ní àgbày Coordinated Lunar Time.
Kà díẹ̀ sii →